Кіріспе

Каноун - 1960 жылы түсірілген, Б.Р. Чопраның режиссерлік еңбегі. Фильмде Ражендра Кумар, Нанда, Ашок Кумар, Мехмуд, Шашикала, Живан және Ом Пракаш ойнайды. Фильмде өлім жазасына қарсы жағдай ұсынылады, куәгерлер шын мәнінде алданып, олардың байқамай жасалған жалған куәліктері біреуді қате айыптап, асып тастауға әкелуі мүмкін деп дәлелденді. Фильм адам өлтіру ісіне байланысты сот залында түсірілген драма болды. Бұл фильмде судьяның болашақ күйеу баласы (Ражендра Кумар) адам өлтіру ісі бойынша қорғаушы болып табылады. Бұл әнсіз екінші үнді фильмі болды. Біріншісі - 1937 жылы жасалған "Наужаван". Фильмде Индо-Уэстерн балетінің жаңаша қойылымы, музыкалық аспаптар, ән-күйлері, ән-күйдің керемет режиссері Салил Чоудхуридің шығармалары бар.

Кескіннің қысқаша мазмұны

Қалидас (Живан) Ганпатты өлтіргені үшін сотқа тартылады. Ол кінәсін мойындайды, бірақ сот оған зиян келтіре алмайды деп мәлімдейді, өйткені ол сол адамды өлтіргені үшін жазасын өтеген. Сезімге толы Қалидас судья Бадри Прасадтан (Ашок Кумар) заңның неліктен кінәсіз адамды құлап, өлгенге дейін қайтара алмайтындай нәрседен айыруға құқығы бар екенін сұрайды. Бұл оқиға баспасөзге таралып, қалада қызу талқыға түседі. Екі судья, м-н Джа және м-н Савалкар (Ифтехар қонақ ретінде) істі талқылайды. Өлім жазасын ешқашан бермегенімен танымал Бадри Прасад Джамен достық пікір алысады, бұл біреудің кісі өлтіруден құтылып кетуіне мүмкіндік бар деген ойға әкеледі. Осы арада Бадри Прасадтың қызы Мина (Нанда) мен адвокаты Кайлаш Ханна (Ражендра Кумар) арасында романс өркендейді. Жас жұптың балетке баруы ерекше емес, бірақ Ашок Кумардың жасырын түрде көрінуін қоспағанда, көрермендер оны жеке қорапта бейтаныс әйелмен (Шашикала) романтика жасап жатқан көрінеді. Өкінішке қарай, өлтірілген жігіт - Ганпат. Ол алғашқы күйеуінің (Ганпат) көзі тірісінде бай адаммен некеге тұрып, оның мүлкін мұра етті. Бұл заңсыз неке болды, Дханирам оны шантаж жасап отырды, өйткені ол бұл ақпаратты білген. Бадри Прасадтың ұлы Виджай (Мехмуд) жергілікті ақша несие беруші Дханирамға (Ом Пракаш) өте қарыз. Әкесінің қатаң мінез-құлқына қарсы тұруға қорыққан Виджай Кайлаштан қарызгерге аралас болуын сұрайды. Соңғысы бастапқыда тартыншақ болғанына қарамастан, келіседі. Кейлаш ақшаны несиеге берген адаммен сөйлесу үшін үйіне кіреді. Олардың әңгімелері Бадри Прасадтың келбетіне байланысты үзіледі. Кейлаш Данираммен бірге көрінгісі келмейді, сондықтан ол бір бөлмеге жасырынып, Данирамға соттың алдына келгенін айтпауды бұйырады. Данирам күтпеген қонақты есігі ашық тұрған есіктен қабылдайды. Кейлаш ішкі бөлмеден қорқып қарап тұр, өйткені жоспардан тыс қонақ (Ашок Кумар) оның қожайынын өлтіреді. Қайлаштың не істейтіні белгісіз. Өкінішке қарай, қарақшы Қалия (Нана Палсикар) қылмыс орнында тұтқындалып, Бадри Прасадтың сотына әкелінеді. Оны Суб-инспектор Дас (Жағдыш Радж) мен Хавалдар Рам Сингх ұстап алған көрінеді. Қалианың қолы қанға батқан. Бір жағынан, өзінің ұстазы және болашақ қайын атасы мен басқа жағынан, кінәсіз адамды құтқару жөніндегі моральдық міндеті арасында бөлініп, Кайлаш айыпталушыны қорғауға шешім қабылдайды, сонымен бірге ауыр шындықты көпшілікке жариялаудан аулақ болады. Одан кейін күтпеген аяғы бар психологиялық триллер шығады.

Соттық-медициналық

Қылмыста қызықты сот-медициналық мәліметтерді атап өтуге болады. Бадри Прасад екеуі бірдей, қылмыскер бас есіктен кіріп, Данирамның құрсағына пышақ салады, жарықты сөндіріп, сол есіктен қайтады. Көп ұзамай Қалия, кіші ұры, бірінші қабаттағы Данирамның үйіне құбыр арқылы, содан кейін ашық терезе арқылы көтеріледі. Жарық сөндірілген. Ол құйылған сүтке құлап түседі. Сүтті бір қара мысық төгіп жіберіп, сүт стаканына секіріп түсті. Қаза болғаннан кейін, Кайлаш Ханна көрші бөлмеден шығып, не болғанын және неліктен мысық жүгіріп жүргенін ойлап көрді. Бұл кейірек Кейлашқа өзі де қашып кетуін ескертеді). Прокурор Кайлаш Ханна Дханирамның үйіне 30 маусым күні сағат 23.00-де кіреді. Мұны екі нәрсе дәлелдейді. (1) Мина Кайлаштан Дханирамның үйіне барып, айыптау қағаздарын алуын сұрағанда, Кайлаш сол күні адвокаттар алқасының кешкі асханасына бару керектігін айтады. Сондықтан ол 10.30-ға дейін немесе кешкі сағат 11.00-ге дейін бос болмақ емес. (2) Кейіннен ол Дханирамның үйіне қарай келе жатқанда, артында сағаттың сыңғырлағанын естиді. Кейлас Дханирамның үйіне қарай аттанғаннан бастап, Дханирам есікті ашқанға дейін (одан кейін қоңырау шалу тоқталады) 11 қоңырауды оңай санай аласыз. Сонымен, іс-шара сағат 23:00-де басталады. Полиция дәрігерінің (Сот сараптамасының) мәлімдеуінше, Дханирам түнгі сағат 11.30 мен түнгі сағат 12.00 аралығында қайтыс болған. Қалия 1 шілде күні таңғы сағат 00.08 -де құбырдан асығып түсіп бара жатқан кезде ұсталады.

Қылмыстық істі тергеуде қателіктер

Прокурор (Манмохан Кришна) істің басында Дханирамның ұйықтап жатқанын айтады (неге де, оның үйінің жарығы сөнген). Алайда, үйдің басты есігі ашық еді (Бадри Прасадтың ұқсауы сол есіктен өтіп кеткен еді, ал Дханирамның өлі денесі есікті қайтадан жауып алмады). Бұл сұрақ туындады, неге есікті ашық болды, бұл несвоевременный сағат (12 түн ортасында). Прокуратура бұл оқиғаға қатысты пікірін өзгертіп, Дханирамның ояу екенін және есіктің ашық қалғанын түсіндіреді. Бірақ ол бірден Дханирамның оянып қалғанын, жарық күйді деп көрсетті. Шынында да, қылмыс орнында екі қарама-қайшы нәрсе болды: жарық сөндірілген, бұл үй иесінің ұйықтап жатқанын көрсетеді, ал бас есігі ашық, бұл үй иесінің ояу екенін көрсетеді. Дәл осылай, қақпаны Данирам ашқан (содан кейін ол ешқашан жабылған емес), өйткені Кайлаш Ханна Виджай (Мехмуд) жазған қолтаңбасыз қағазды алуға үйіне барған. Кейлас Ханна үйіне қағылған кезде, Дханирам сүт стаканын ішуге дайындалып жатыр (ол ешқашан сүтті ішпейді, ал бұл стакандағы сүт, кейінірек, мүмкін, мысық шашып, кейінірек Қалияның аяқ іздері басылады). Ол есікті ашып, осындай құрметті қонаққа ризашылық білдіріп, Кайлашқа бір стакан шербет ұсынады. Әңгіме барысында Кайлаш терезеден сыртқа қарап, Бәдринаттың (әрине, Бәдри Прасаттың ұқсасы) есікке қарай келе жатқанын көреді. Кейлаш Дханираммен бірге көрінгісі келмейді, сондықтан ол бір бөлмеде жасырынып тұрады. Бадри Прасадтың ұқсасын Данирам ашық есік арқылы қабылдайды (Ол Кайлаш кіргеннен кейін есікті ешқашан жапқан емес). Жаңа келген жігіт ештеңе айтпастан, оны ішінен тыныш пышақпен ұрады, жарықты сөндіріп, есікті жаппай кетіп қалды. Кейлаш бұлардың бәрін сырт бөлмеден көреді. Кейін ол да есікті жаппай үйден қашып шығады. Бұл қылмыс орнында екі қарама-қарсы жағдайды қалдырады: сөндірілген жарық пен ашық есік. Бұл қарама-қайшылықты прокурорлық тарап қанағаттанарлықтай түсіндірмеген. Оның ең жақсы айтатыны, Каалия құбыр арқылы кіргенде есіктің ашылғаны және жарық күйі болғандығы. Қалиа Данирамды өлтіріп, жарықты сөндірді. Бірақ Каилаш дұрыс айтады, егер Калия шынымен жарық сөндірген болса, онда оның қосқыш тақтасы қанмен маталған болуы керек (қарақатталған кезде Калияның қолы қанмен қапталған). Бұрыштықта мұндай қан табылған жоқ. Бұл Кайлашқа айыптау ісінің тарихында терең үлес қосуға мүмкіндік берді. Сотта отырғандар Кайлаштың ой-пікірін таңғалдырады.

Қорғаудың дәлелді дәлелдеудегі кемшіліктері

Кейлаш Ханнаның қорғауында да бірнеше кемшіліктер бар, бірақ олар туралы прокурорлар ешқашан сотқа хабарлаған жоқ. Мынау кейбіреулері: Қалияны 11.55-те суб-инспектор Дас ұстап алған. Дас уақытты өзінің қол сағаты арқылы белгілейді. Үндістанда, әдетте, адам өлтірген қылмыскерлер бірнеше айдан кейін, тіпті бірнеше жылдан кейін сотқа жіберіледі. Сот барысында Кайлаш Дастың сағаты 13 минутқа артта екенін дәлелдейді. Ол Дастан уақытты сұрайды. Дас кісі өлтірген кезде киіп жүрген қол сағатын қарап, сағат 15.55 екенін айтады. Сол уақытта сот сағаты 16:08 деп көрсетіліп, Дәс сағатының 13 минутқа артта қалғанын дәлелдеді. Осы фактімен Кайлаш Қалияның 30 маусым күні сағат 23.55 емес, таңғы сағат 12.08 тұтқындалғанын дәлелдейді. Суб-инспектордың сағатын баяу ұстағаны түсініксіз, себебі сотқа дейінгі айлар бойы оның сағаты баяу жүреді. Кейлаш полиция хирургінің өлтіру туралы есепінде оның 11.30 мен 12.00 аралығында өлтірілгенін айтқан. Бұл, әрине, түнгі сағат 12-ге де қатысты. Егер бұл уақыт қылмыстың нақты уақыты деп есептелсе, Қалианың 12:08-де тұтқындалуы оңай түсіндіріледі. Бірақ Кайлаш есепте айтылған екі уақыт шегінің орташасын есептеп, қылмыс 30 маусымда сағат 23.45-те болған деп болжайды. Ол Каалияның 23 минут бойы (оны 1 шілде күні таңғы сағат 00.08-де ұстады) өлімен бірге, қолын қанға малып тұруы керек еді деп түсіндіреді. Бұл әрине мүмкін емес. Сондықтан Қалиа кісі өлтіруші бола алмайды. Бір қызығы, бұл қате дәлелді айыптаушы ешқашан дау көтермейді. Прокуратураның айтуынша, Қалия Дханирамның үйіне (ашық терезе арқылы) түтікпен барып, бір нәрсені ұрлап кетуге тырысқан. Дханирам ұйықтап жатқанда оянып, Қалияны ұстауға тырысады. Күрес кезінде сүт төгіліп кетті (Шынында, Каалия кіргенде төгіліп кеткен болатын). Қалиа Дханирамды пышақпен ұрып, терезеге қарай жүгіріп түсті. Осылайша оның аяқ іздері төгілген сүтке сіңіп қалды. Кейлас бұл оқиғаға кір келтіріп, аяқ іздерінің ішкі жаққа (Дханирамның мәйіті жатқан бөлменің ортасына қарай) бағытталғанын айта алған болар еді. Прокуратураның айтуынша, оның аяқ іздері сыртқа қарай (терезеге қарай, ол содан шыққан) бағытта болуы керек еді. Бұл қызықты факт сотқа ешқашан жеткізілмеген. Оның үстіне, Қалиа кіргенде, ол аяқ жапырақтарымен жүрді (біреу оның қадамдарын тыңдамасын деп). Бұл екі рет бір-бірінен өте жақын тұрған табан іздерін байқауға мүмкіндік берді. Адам жүгіріп бара жатқанда (Қалия Дханирамды өлтірген деп болжанып, бөлмеден қашып шыққанда) екі қадамның іздері бір-бірінен әлдеқайда алыстауы керек. Бұл факт те сотқа ешқашан хабарланбаған.

Қызықты деректер

Данирамның (Ом Пракаш) қайтыс болған жылы фильмде айтылмаған, бірақ оны фильмнің мазмұнынан алуға болады. Ол 1959 жылы 30 маусымға қараған түні өлтірілген болуы мүмкін. Себебі, Бадри Прасадтың қызы Мина (Нанда) атасына таңғы ас ұсынған күні радиода "Адж Будхвар хай ур июль ки пехли Тарих" (Бүгін сәрсенбі, шілде айының біріншісі) хинди тілінде хабарланады. Фильм 1960 жылы түсірілген. Осы жылдан бұрын 1959 жыл ең жақын жыл болып табылады, онда сәрсенбі 1 шілдеге келеді. Бадри Прасад (Ашок Кумар) мен Джа Джа арасында сотталмай-ақ адамды өлтіру мүмкін деген шарт 2 күн бұрын - 28 маусымда - басталды. Фильмнің соңында Кайлаш Ханна Бадри Прасадтың күнделігін сотқа ұсынғанда, ол осы күнді еске алады. Үндістан соттарында шынайы аты-жөні белгісіз немесе заңдық іс-әрекетте жасырылуы тиіс адамды Ашок Кумар деп атайды. Бұған актер Ашок Кумардың осы фильмдегі кейіпкері себепші болды.