Кіріспе
Қаржы комиссиялары (IAST: Vitta Āyoga) - Индияның орталық үкіметі мен жеке мемлекеттік үкіметтері арасындағы қаржылық қатынастарды анықтау үшін Үндістан Президенті 280-бап бойынша мерзімді түрде құратын комиссиялар. Бірінші комиссия 1951 жылы Қаржы комиссиясы (түрлі ережелер) туралы заң бойынша құрылды. 1950 жылы Конституция қабылданғаннан бері 15 қаржы комиссиясы құрылды. Әр комиссия әрқайсысы үшін әртүрлі болып табылатын анықтамалық шарттар бойынша жұмыс істейді және олар Қаржы комиссиясының біліктілік, тағайындау және жарамсыздық шарттарын, мерзімін, жарамдылығын және өкілеттіктерін айқындайды. Конституция бойынша, комиссия әр бес жылда бір рет тағайындалады және оның құрамында төраға мен тағы төрт мүше бар. Қаржы комиссиясының төрағасы - НИТИ АЙОГ-тың бұрынғы вице-төрайымы Арвинд Панагария.
The Finance Commissions (IAST: Vitta Āyoga) are commissions periodically constituted by the President of India under Article 280 of the Indian Constitution to define the financial relations between the central government of India and the individual state governments. The First Commission was established in 1951 under The Finance Commission (Miscellaneous Provisions) Act, 1951. Fifteen Finance Commissions have been constituted since the promulgation of Indian Constitution in 1950. Individual commissions operate under the terms of reference which are different for every commission, and they define the terms of qualification, appointment and disqualification, the term, eligibility and powers of the Finance Commission. As per the constitution, the commission is appointed every five years and consists of a chairman and four other members. The most recent Finance Commission was constituted on 31st December 2023 and is chaired by Arvind Panagariya former Vice Chairman of NITI Aayog.
Функциялар
Салықтардың "таза кірісін" Орталық пен штаттар арасында бөлу, салықтарға тиісті үлестеріне сәйкес бөлінеді. Мемлекеттерге берілетін гранттар мен олардың көлемін реттейтін факторларды анықтау. Мемлекет қаржы комиссиясының ұсыныстары негізінде, штаттағы панчайаттар мен муниципалитеттердің ресурстарын толықтыру үшін, мемлекеттің қорын ұлғайту үшін қажетті шаралар туралы президентке ұсынымдар жасау. Президент қаржыны дұрыс басқару мақсатында оған қатысты кез келген басқа мәселелерді қарастырады.
Қаржы комиссиясы (әртүрлі ережелер) туралы заң, 1951
Қаржы комиссиясының (түрлі ережелер) туралы заң, 1951 қаржы комиссиясына құрылымды пішін беру және оны әлемдік стандарттарға сәйкес келтіру үшін, комиссия мүшелерінің біліктілігі мен жарамсыздығы, олардың тағайындалуы, мерзімі, жарамдылығы мен өкілеттіктері туралы ережелерді белгілей отырып, қабылданды.
Мүшелердің өкілеттік мерзімі және қайта тағайындауға құқығы
Әрбір мүше президент бұйрығында белгіленген мерзімге қызмет атқарады, бірақ ол президентке жолдаған хат арқылы қызметінен кеткен жағдайда қайта тағайындалуы мүмкін.
Мүшелердің жалақысы мен жәрдемақылары
Комиссия мүшелері төрағаның бұйрығында көрсетілгендей, комиссияға толық немесе жартылай қызмет көрсетеді. Мүшелерге Орталық үкімет бекіткен ережелерге сәйкес жалақы мен жәрдемақы төленеді.
14-ші қаржы комиссиясы
Профессор Ю.В. Редди бастаған 14-ші қаржы комиссиясының негізгі ұсыныстары Орталық салықтардың таза табысынан мемлекеттердің үлесі 42 пайызды құрауы тиіс. Бұл 13-ші қаржы комиссиясының ұсынысынан 10 пайыздық көрсеткішпен жоғары. Кірістер тапшылығы біртіндеп азайтылып, жойылады. 2017-2018 жылдарға қарай бюджет тапшылығы ЖІӨ-нің 3%-ына дейін төмендетіледі. Орталық пен штаттардың жалпы қарыз көлемі ЖІӨ-нің 62% -ын құрайды. Орта мерзімді фискалдық жоспарды реформалау керек және оны ниет білдірудің орнына міндеттеме туралы мәлімдеме жасауға тиіс. FRBM туралы заңға өзгерістер енгізу қажет, осылайша мақсатты жеңілдетуді қажет ететін қорлардың сипаты ескеріледі. Тауарлар мен қызметтердің үлгілік заңын (ЖСТ) жүзеге асыру үшін орталық пен штаттар "Ұлы келісімге" қол қоюы тиіс. Орталықтан қаржыландырылатын жобалардың санын азайту және формулаға негізделген гранттар жүйесін қалпына келтіру бойынша бастамалар. Мемлекеттер электр энергиясының шығындарын уақытында шешуі керек.
The share of states in the net proceeds of the shareable Central taxes should be 42%. This is 10 percentage points higher than the recommendation of 13th Finance Commission. Revenue deficit to be progressively reduced and eliminated. Fiscal deficit to be reduced to 3% of the GDP by 2017–18. A target of 62% of GDP for the combined debt of centre and states. The Medium Term Fiscal Plan (MTFP) should be reformed and made the statement of commitment rather than a statement of intent. FRBM Act needs to be amended to mention the nature of stocks which shall require targets relaxation. Both centre and states should conclude 'Grand Bargain' to implement the model Goods and Services Act (GST). Initiatives to reduce the number of Central Sponsored Schemes (CSS) and to restore the predominance of formula based plan grants. States need to address the problem of losses in the power sector in time bound manner.
15-ші қаржы комиссиясы
Он бесінші қаржы комиссиясын 2017 жылдың қараша айында Индияның Газетінде жарияланған хабарлама арқылы, ҚР Президенті мақұлдағаннан кейін, ҚР Үкіметі құрды. Комиссия төрағасы болып Нанд Кишор Сингх тағайындалды. Оның толық уақытты мүшелері - Шактиканта Дас және Ануп Сингх, ал жартылай уақытты мүшелері - Рамеш Чанд және Ашок Лахири. Алайда, Ажай Нараян Джа Үндістанның Резервтік банкінің губернаторы болып қызмет ету үшін комиссиядан отставкаға шыққан Шактиканта Дастың орнына тағайындалды. Комиссия 2020 жылдың 1 сәуірінен бастап бес жылға арналған ұсыныстар беру үшін құрылды. "The Hindu" және "The Economic Times" сияқты газеттер тауарлар мен қызмет көрсетулер салығын (GST) енгізуден кейін комиссия жұмысының қиындағанын атап өтті, өйткені ол салық салуға байланысты кейбір өкілеттіктерді мемлекеттер мен Одақтан алып, оны GST кеңесіне берді.