Кіріспе
Аэромедициналық эвакуация (АЭ) - әскери көлік ұшақтарын жарақаттанған адамдарды тасымалдауға пайдалану. Британдық жедел жәрдемнің алғашқы ұшуы 1917 жылы Синай түбегіндегі Эль-Ариштен оңтүстікке қарай 30 шақырым жерде болды. Сол кезде Корольдік ұшақ фабрикасы B.E.2c Бир-эль-Хасанаға шабуыл кезінде буынына оқ тиген Императорлық түйе корпусының сарбазын ұшырды. Ұшу 45 минутқа созылды, ал құрлықпен 3 күндік сапарға шықты. 1920 жылдары әлемнің әртүрлі бөлігінде ресми және бейресми авиациялық медициналық қызметтер басталды. Ол кезде ұшақтар әлі де бастапқы, мүмкіндіктері шектеулі еді, ал бұл күш-жігерге аралас пікірлер айтылды. Идеяны дамыту жалғасты. Франция мен Ұлыбритания 1920-жылдардағы Африка мен Таяу Шығыс колониялық соғыстары кезінде толықтай ұйымдастырылған авиациялық-медициналық эвакуация қызметтерін қолданды. 1920 жылы британдықтар Сомалилендте "Ақымақ мулла" басқыншылығын жойғанда, әуеден жедел жәрдем ретінде жабдықталған Airco DH.9A ұшағын қолданды. Ол ұшқыштың артында бір ғана таспаны алып жүретін. Француздар осы кезеңде 7 000-нан астам құрбандарын эвакуациялады. 1936 жылы ұйымдастырылған әскери әуе жедел жәрдем қызметі жарақаттанғандарды Испанияның Азамат соғысынан нацистік Германияға емделу үшін эвакуациялады. Медициналық эвакуацияны тікұшақтармен бірінші рет 2-ші дүниежүзілік соғыста АҚШ армиясының Сикорскиімен Бирмада ұрыс құрбандарын алып шыққан үш британдық ұшқыштарды эвакуациялау болды. Ал АҚШ күштері тікұшақтарды бірінші рет Корея соғысы кезінде 1950-1953 жылдар аралығында қолданды.
Америка Құрама Штаттары
Ауруларды әуе арқылы эвакуациялаудың алғашқы қарапайым әрекеттері 1918 жылы екі ұшақпен жасалды. Көп ұзамай JN 4s және DH 4 бомбалаушы ұшақтары Армияның Әуе қызметімен өзгертілді. 1921 жылы Curtiss Eagle - науқастарды тасымалдауға арналған алғашқы ұшақ жасалды. 1925 жылы XA 1 ұшағы пайда болды, ол екі науқасты және ұшу хирургын пилот кабинасының артындағы бөлімде тасымалдауға мүмкіндік берді. Ақырында Дуглас С 1 транспорты 9 балаға дейін емделушілерді тасымалдауға арналған және АҚШ пен Панамада қолайлы негізде пайдаланылды. Бұл болашақтағы барлық әскери көліктерде балаларды тасымалдауға арналған тіректер орнатылуы керек деген нұсқаулыққа әкелді. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде екі театрда да C 46 және C 47 ұшақтарын қысқа ұшулар үшін, ал кейінірек C 54 көлігін ұзақ ұшулар үшін Гавайидегі және АҚШ-тың материктегі ірі медициналық мекемелеріне пайдалану арқылы ауқымды аэронавигациялық эвакуация желісі құрылды. Әскери әуе корпусы әуе эвакуация миссиясында науқастарға көмек көрсету үшін оқытылған медбикелер мен дәрігерлерден тұратын Медициналық әуе эвакуация эскадрильясын (МАЭС) құрды; 1942 жылы Кентукки штатының Луисвилл қаласында Боуман алаңында Әскери әуе эвакуациясы мектебі құрылды. Әуе эвакуациясы мектебі 1944 жылы авиациялық медицина мектебінің бір бөлігі ретінде көшірілді, қазір ол АҚШ Әуе күштері әуе-ғарыш медицина мектебінің (USAFSAM) атымен аталады, қазіргі уақытта Огайо штатындағы Райт-Паттерсон әуе базасында орналасқан. Әуе медицинасы эвакуация қызметкерлері қазіргі уақытта USAFSAM-де оқытылуда. АҚШ-тың Әскери-теңіз флоты 1944 жылы миссияға қосылды, әртүрлі гидросамолеттер мен PB4Y ұшақтарын бейтаптарды Тынық мұхитының шалғайдағы аралдарынан үлкен базаларға және штаттағы ауруханаларға жеткізу үшін пайдаланды. Соғыс аяқталғанға дейін бүкіл әлем бойынша 1,3 миллионнан астам науқас тасымалданып, 60 - дан аз адам қаза тапты. Соғыстан кейінгі кезеңде АҚШ пен Еуропада театр ішінде эвакуациялау жүйесі құрылды, 1947 жылы АҚШ Әуе күштері құрылғаннан кейін Әскери әуе көлігі қызметі (кейінгі Әскери әуе көлігі командалығы және қазір Әуе қозғалысы командалығы) құрылды және әуе эвакуациялау миссиясының басты жауапкершілігі ретінде тағайындалды. Корея соғысы кезінде армия соғыс алаңынан зардап шеккендерді арткы аймақ ауруханалары мен MASH бөлімшелеріне тасымалдау үшін тікұшақтарды қолдана бастады, содан кейін Аэрофлот C 47 ұшақтары науқастарды ірі әуеайлақтарда ұшып әкету үшін пайдаланылды, содан кейін олар Жапонияға, Гавайиге және АҚШ-қа C 54 және сонымен қатар жаңа C 97, C 121 және C 124 ұшақтарымен тасымалданады, олар 127 дейін ұшақ немесе 200 дейін ұшақ пен амбулаториялық науқастарды тасымалдауға қабілетті. 1953 жылдың шілдесіне қарай Корея түбегіндегі және одан шыққан 310,000 науқас тасымалданады. 1954 жылы Әскери-әуе күштері өзінің алғашқы арнайы AE платформасын алды, C 131 Самариялық, ол 27 төсекпен ауыратын науқастарды тасымалдауға қабілетті және 1500 миль қашықтықта болды, кейіннен оны MC 118 және 1968 жылы DC 9 коммерциялық ұшағының өзгертілген нұсқасы C 9 Nightingale толықтырды. Әлемде тұрақты әуе эвакуациясы рейстерінің жылдам кеңейіп жатқан жүйесі құрылды және C 123 Provider және C 130 Hercules сияқты жаңа көлік ұшақтары қосылғанда, майдан аймақтарынан тактикалық эвакуация жақсартылды. Бірінші Әуе күштері резервтік және Әуе ұлттық гвардиясы AE бөлімшелері 1950 жылдардың аяғы мен 1960 жылдардың басында құрылды. Әуе күштері реактивті дәуірге 1961 жылы 707 ұшағының әскери нұсқасы болған C 135 көлігімен кірді. Ол 44 ұшақты тасымалдай алады және поршеньді қозғалтқыш ұшағынан 30% жылдам ұша алады. 1950 жылдары Ливан мен Венгриядан гуманитарлық миссиялар үшін Air Evac құралдары пайдаланылды. АҚШ-тың Вьетнамға кіруі Тынық мұхит пен Оңтүстік-Шығыс Азияда AE активтерін баяу жинауға бастады, соғыс кезінде театр миссиялары тікұшақтар мен ескі C 47 және C 54 ұшақтары, Жапонияға кері миссиялар, Филиппинге жаңа C 141 көлігімен ұшты, ол 80 қора немесе 125 қора араласқан және Аляска, Калифорния және шығыс жағалауларына аялдамасыз бағыттарда амбулаториялық. Вьетнам соғысы кезінде жарты миллионнан астам науқас тасымалданды. Ауадан эвакуациялаудың кең ауқымды бейбіт желісі Скотт АВБ, Иллинойс штатында орналасқан C 9 ұшағын, Германиядағы Rhein Main AB және Clark AB, PI-ді ескірек пропорционалды көліктермен және жақында АҚШ-тың материктіне және одан алыс қашықтыққа ұшатын C 141 ұшақтарымен толықтырылды. Operation Desert Storm кезінде Оңтүстік-Батыс Азиядан мыңдаған жарақаттанғандар мен жарақаттанғандарды тасы...