Кіріспе
Шахнамеге сәйкес Парсыдағы Пишдадиан әулетінің соңғы шахы мифологиялық батыр Гаршапс (گرشاسپ) парсы мифологиясында Шахнамеге сәйкес Парсыдағы Пишдадиан әулетінің соңғы шахы болды. Ол - Персия империясын тоғыз жыл бойы басқарған Заавтың ұрпағы. Оның есімі Иран мифологиясындағы жынды өлтіруші батырмен бірдей. Оның авесталық атауы - Кәрəsāspa, ал орта парсы тілінде Кирсасп. Гаршап Авестада айдаһар өлтіруші ретінде суреттелген. Зороастризмнің ахиреттануында Гаршаптың қайта тірілуі суреттеледі. Оның рөлі - Захак деген жынды өлтіру еді.
the mythological hero
Garshāsp (گرشاسپ ) was, in Persian mythology, the last Shah of the Pishdadian dynasty of Persia according to Shahnameh. He was a descendant of Zaav, ruling over the Persian Empire for about nine years. His name is shared with a monster slaying hero in Iranian mythology. The Avestan form of his name is Kərəsāspa and in Middle Persian his name is Kirsāsp. Garshasp is depicted as a dragonslayer in the Avesta. In Zoroastrian eschatology, Garshasp's resurrection was depicted. His role was to slay the monster Zahhak.
Зороастрий әдебиетіндегі Кирсассп
Авестаның зороастрийлік діни мәтінінде Кәрəsāspa жауыз жыртқыштарды, соның ішінде Гандарава мен Ажы Срувараны өлтіруші ретінде көрінеді. Зороастризмнің кейінгі мәтіндерінде Кирсассп дүниенің соңында Dahāg жындысын жеңу үшін қайта тіріледі. Кәрəsāspa - Θrita ұлы және Сама әулетіне жатады. Θрита - бастапқыда құдайдың аты; қара. Ведалық Трита.
Кирсаспа және Ажы Срувара
Зороастризмнің қасиетті кітабы Авестаға сәйкес, Керсасаспа бірде тауға түсіп, түскі тамағын пісіру үшін тоқтаған. Кәрəsāspa-ға беймәлім, төбе шын мәнінде ұйықтап жатқан Ажы Срувараның қисық арқасы болды. Кәрəsāspa отты қуана-қуана шыбырдап бастаған кезде, оның ыстық шамалы айдаһарды ұйқыдан оятып, батырдың қазандығын аударып тастады. Қаспаспа қорқып қашып кетеді, бірақ өзін-өзі ұстай алғаннан кейін, тамағын бұзған айдаһарды өлтіру үшін қайта оралады. Кейінгі жазбаларда, парсы риваяттары мен пахлави риваяттарында, қосымша мәліметтер келтірілген. Олардың айтуынша, Аз-и-Сруар - мүйізді, көздері мен құлақтары үлкен, тістері бар айдаһар. Ол өте ұзаққа созылып, Кәрəsāspa оның басына жетіп, оны соққымен ұрып, өлтіргенше жарты күн бойы оның арқасымен жүгірді.
Кирсаспа және Гандараба
Кирсассппен соғысқан тағы бір жынды - Орта парсы Гандарв. (Бұл атау үнділік гандхарваға ұқсас, бірақ сөздің үнді және иран мәдениеттерінде тиісті мағыналарын қалай алғандығы белгісіз.) Гандров теңізде өмір сүрді. Ол сондай-ақ, үлкен болды, бір құлап он екі провинция жұтып жеткілікті үлкен, және соншалықты биік, ол тұрғанда терең теңіз тек оның тізе жеткен және оның басы күн сияқты биік болды. Гандарвтер Кирсаспаны теңізге сүйреп әкетті де, олар тоғыз күн бойы шайқасты. Ақыры Кирсасп Гандарвті терісінен жұлып, терісіне байлады. Қираспас шайқастан шаршап, өзінің серігі Аксраурагқа ұйықтап жатқанда Гандрарды күзетуге бұйырды, бірақ бұл оған тым көп болды. Гандрараг Аксраураг пен Кираспастың отбасын теңізге сүйреп жіберді. Кирсасп оянғаннан кейін теңізге жүгіріп барып, тұтқындарды босатып, Гандарвті өлтіреді.
Кирсасп пен Дахаг
Зороастризмнің "Судгар" деп аталатын мәтіні Дахаг атты жындының Дамаванд тауында шынжырмен байланған жер бетінде дүниенің соңы келгенде, Кирсасп қайта тіріледі (оның өлі денесі бүлінуден сақталған) Дахагты жою және Дахаг жалмаған әлемнің үштен екісін құтқару үшін.
Шахнамада
Гаршап немесе Гаршасб - Ұлы Парсы жерінің кейбір жерлерін билеген патша. Оның кейбір іс-әрекеттері Ұлы Парсы елінің көптеген аңыздары мен әңгімелерін сақтап қалған эпостық поэма Шахамада баяндалған. Гаршаб патшалық 50 жылдан астам уақыт билік жүргізген, сол кезде патшалық отбасы қара сиқырдың құрбаны болып, бірінен соң бірі өлтірілді. Аңыз бойынша, Гаршап кланының бірнеше мүшесі аман қалды, бірақ олар осы күнге дейін сиқырлы болып қала береді. Гаршапс тек қана Шанамада аталып өтпелі түрде айтылған. Ол жерде ол патша Ферейдунмен бір уақытта өмір сүрген батыр Ростамның алыс ата-бабасы ретінде көрінеді. Гаршаб - Наремханның әкесі, Наремхан - Саманың әкесі, Салам - Залдың әкесі, Зал - Ростамның әкесі.
Гаршаспанамада
Гаршап өзінің поэтикалық емделуін Асади Тусидің қолынан алды, ол осы батыр туралы Гаршапнама жазды. Гаршәспнамада Гаршәсп - Авеста Θритасына теңестірілген Эсреттің (اثرط) ұлы және Шамның (Авеста Сама) немересі. Оның шежіресі Авестада айтылмаған басқа кейіпкерлер арқылы қайталанады: Шам - Товоргтың (طورگ) ұлы, Шедспаның ұлы, Турдың ұлы, Жәмшидтің Жаболстан патшасы Кунганың қызынан туған заңсыз ұлы. Жәмшид құлатылған кезде, ол Захак әскерінен қашып жүрген. Захак 1000 жыл билік жүргізді, сондықтан Гаршап дүниеге келген кезде әлі патша болды. Бірде Захак Заболестанға сапар шегіп бара жатқанда, Гаршаспаны көріп, оны теңізден шығып, Тау-Тарауда қоныстанған айдаһарды өлтіруге шақырады. Шекаванд. Арнайы қару-жарақпен және ажыдаһардың уысына қарсы арнайы дәрімен жабдықталған Гаршассп жынды өлтіруге қол жеткізеді. Баланың ерлігімен таңғалған Захак енді Гаршапқа Үндістанға баруды бұйырады, онда патша - Захактың вассалы - оның орнын бас көтерген Баху билеушісі алады, ол Захактың билігін мойындамайды. Гаршапс бүлікшіге жеңіліс әкеледі, содан кейін оның ғажайыптарын байқау және философиялық әңгімеге қатысу үшін біраз уақыт Үндістанда қалады. Үндістаннан оралғаннан кейін Гаршапс Румның ханшайымын сүйіп, әкесі Эсретті Кабол патшасы жеңгеннен кейін Заболдағы тағына қайтарып, Систан қаласын салады. Ол Жер Ортолық теңізінде, Кайруан мен Кордобада соғысып, анахроникалық оқиғаларға ұшырады. Иранға оралғанда әкесі қайтыс болады да, Гаршасп Заболестанның патшасы болады. Өзінің ұлы болмағанымен, ол Нареманды өзінің мұрагері ретінде қабылдайды, ол Ростамның арғы атасы болады. Поэма тағы бір шайқаспен және айдаһарды өлтірумен аяқталады, содан кейін Гаршаспаның өлімі болады.