Кіріспе

Мұсылман ғалымы, заңгер және теолог (707774) Әбу Амр Абд әл Рахман ибн Амр әл Әузауи (أَبُو عَمْرو عَبْد ٱلرَّحْمَٰن بْن عَمْرو ٱلْأَوْزَاعِيّ; 707774) - сүнни мұсылман ғалымы, заңгер, теолог және ислам заң ғылымының Әузауи мектебінің басты өкілі және епонимі.

Өмірбаян

Әузауи синдтілік, 707 жылы Баалбекте (қазіргі Ливан) дүниеге келген. Ол өзінің бану Хамданның бір бөлігі болған авза (الأوزاع) деген атымен аталды. Биограф және тарихшы Әл-Дхаби Әузауидің Синдтен келгенін және ерте өмірінде Әуза руының мауалисі болғанын айтады. Ол Исламның алтын ғасыры кезінде Сирия мен Иракта күшті болған Зуттардан (жаттар) шыққан болуы мүмкін. Әузауидің жазбаларынан аз ғана сақталған, бірақ оның исламдық заңдар стилі (usul al fiqh) Әбу Юсуфтың "Аль-радд ʿала сияр әл-аузауи" кітабында сақталған, әсіресе оның "тірі дәстүрге" немесе мұсылмандардың алдыңғы ұрпақтардан беріліп келе жатқан үзіліссіз практикасына арқа сүйегендігі. Аузаи үшін бұл Мұхаммедтің шынайы сүннеті болды. Аузаи мектебінің өркендеуі Сирияда, Магрибте және Аль-Андалуста болды, бірақ ақыр соңында оны жеңіп, 9-ғасырда ислам заңдарының Малики мектебінің орнына келді. 774 жылы қайтыс болып, Бейрут қаласының маңында жерленген.

Көзқарастар

Теологиялық тұрғыдан ол қадарилердің қудалаушысы ретінде, сонымен қатар олардың негізгі тарихи куәгерлерінің бірі ретінде танымал болды. Оның айтуынша, қадария христиан дінінің ереуілшіл ілімдерін өздеріне ғана иемденген. Ал Әузай олардың негізін қалаушы Мабад әл-Жуханимен кездесті. Әл-Аузай басқа заңгерлік мектептерден айырмашылығы, исламнан бас тартқандар өлтірілмеуі керек, егер олардың бас тартқаны мемлекетті басып алу үшін жасалған жоспардың бөлігі болмаса. Ибн Әби Хатим әл-Рази өзінің "әл-Жарх валь-Таддил" еңбегінің кіріспесінде әл-Авзаиге жатқызылған он хаттан тұратын корпусты сақтап қалды. Бұл хаттарда әл-Авзай жеке адамдар мен топтардың мүддесін қорғау үшін бірқатар жоғары лауазымды адамдарға жолдайды. Ол басқа да істермен қатар, Аббасиділерді Византия әскері тұтқындаған мұсылмандарды құтқарып алуына және Левант жағалауын қорғауға жауапты сириялық сарбаздардың жалақысын көтеруге шақырды. Бейрут аймағындағы христиандар да, мұсылмандар да әл-Аузайға көмек сұрап жүгінді. Бір оқиғада Бейрут қаласының жергілікті мәсіхшісі салық төлейтін мәселесін шешу үшін әл-Авзайдан көмек сұрады. Ал Әузай салықшыдан өтінішін қабыл алмай, оған 80 динар төледі, тіпті, балды қайтарып беруге тырысты.