Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Лапландия соғысындағы шайқас Рованиеми шайқасы - 1944 жылғы Лапландия соғысы кезеңіндегі оқиға. Финляндияның бронетанкті дивизиясы мен Финляндияның 3-ші дивизиясының неміс 20-шы тау армиясының әскерлеріне қарсы шабуылдары Рованиеми қаласының маңында болды. Бұл оқиғаның атақтылығы қаланың толықтай жойылғандығына байланысты.
Battle in the Lapland War
The Battle of Rovaniemi was an event during the 1944 Lapland War. The actual fighting between the components of the Finnish Armoured Division and Finnish 3rd Division against the troops of the German Twentieth Mountain Army took place at the vicinity of the town of Rovaniemi. The notoriety of the encounter derives from the near total destruction of the town.
Өмірбаян
Рованиеми қаласы Финляндияның ең солтүстік аймағы Лапландияның астанасы болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол маңызды көлік торабы болды, өйткені ол Пецамо аймағына және солтүстіктегі жалғыз еркін порт Лиинахамариге баратын жолда орналасқан. 1941 жылы Финляндия мен Кеңес Одағы арасындағы жалғасу соғысы басталғанда Финляндия үкіметі Норвегиядағы 20-шы тау армиясының неміс әскерлерін ұзақ шекараны қорғауға көмектесу үшін Лапландияға орналасуға рұқсат берді. Немістердің мақсаты - Петсамодағы никель шахталарын бақылау және Ресейдің Мурманск портын жаулап алу, Кеңес Одағының одақтас конвойынан ажырату. Рованиеми Лапландиядағы неміс штабы және Люфтваффедің Люфтфлот 5-інің базасы болды. Соғыс кезінде Лапландиядағы жергілікті халық пен неміс гарнизондары арасындағы қарым-қатынас әдетте жылы болды. Алайда, финдер Кеңес Одағымен жеке келісім жасасқаннан кейін, қарым-қатынас нашарлай бастады. Германияның Финляндияда 200 мыңдай әскері бар еді, олар әлі де орыспен соғысып жатыр еді. Кеңес Одағы финдерден екі апта ішінде барлық неміс әскерлерін өз аумағынан шығаруды талап етті, бұл логистикалық мүмкін емес еді. Рованиеми Лапландиядағы маңызды көлік торабы болды, ол арқылы жалғыз темір жол мен бірнеше негізгі жолдар өтті, оны бақылау неміс эвакуациялау күш-жігеріне өте маңызды болды.
The town of Rovaniemi was the capital of Lapland, the northernmost province of Finland. During the Second World War it was an important transport hub since it lay on the road to the Petsamo area and the only free port in the north, Liinahamari. When the Continuation War between Finland and the Soviet Union started in 1941, the Finnish government allowed German troops from the German 20th Mountain Army in Norway to be stationed in Lapland to help defend the long border. The objective of the Germans was to control the nickel mines in Petsamo and to conquer the Russian port of Murmansk, cutting the Soviet Union off from Allied supply convoys. Rovaniemi was the German HQ in Lapland and also the base of Luftflotte 5 of the Luftwaffe. Relations between the German garrisons and the local populace in Lapland were generally cordial during the war. However, when the Finns signed a separate peace with the Soviet Union, relations soured. The Germans had some 200,000 troops in Finland and they were still at war with the Russians. The Soviet Union demanded that the Finns remove all German troops from their territory in two weeks, which was a logistical impossibility. Rovaniemi was a critical transportation nexus in Lapland through which the sole railroad and several of the main roads passed making controlling it very important to the German evacuation effort.
Кіріспе
1 қазанда финдер Кеми Торнио аймағында ресейліктерді келісімге сай өмір сүруге сендіру үшін немістерге қарсы қозғалды. Сонымен қатар, фин әскерлері солтүстікке қарай басқа жолдармен алға жылды. Фин броньды дивизиясы Рануадан Рованиемиге қарай солтүстікке қарай алға жылжуды бастады. Торнио аймағындағы шайқастар аяқталғаннан кейін Финляндияның 3-дивизиясы Кемийоки өзені бойымен жүретін жолмен Рованиемиге қарай алға жылды. Кемийоки өзені бойындағы фин әскерлері немістермен күресу үшін жеткілікті жылдамдықпен қозғала алмады, бірақ Рануадан алға қарай жылжыған фин әскерлері болды. Немістер эвакуацияның тиімділігін арттыру үшін жерді қашан беру керектігін анықтау үшін алдын ала белгіленген кестеді қолданды және бұл финдердің алға жылжуын кешіктіру үшін неміс күшін (218-шы тау полкі) шақырды. Фин және неміс күштері жол бойында бірнеше рет, алдымен Илимаа, кейін Кивитайпале қаласында қақтығысты, бірақ шешуші нәтижелер жоқ.
Already on October 1, the Finns moved against the Germans in the Kemi Tornio region to convince the Russians of their intention to live up to the treaty. Simultaneously, Finnish forces advanced along other roads in northern directions. The Finnish armoured division started its advance north in the direction of Rovaniemi from Ranua. Once the fighting in Tornio region had ended, the Finnish 3rd Division advanced towards Rovaniemi on the road running alongside the Kemijoki river. Finnish forces advancing along the Kemijoki river were unable to move swiftly enough to engage the Germans, but Finnish forces advancing from Ranua did. The Germans used a preset timetable for determining when ground should be given in order to maximize effectiveness of the evacuation and this called for the German force (218th Mountain Regiment) to delay the Finnish advance. Finnish and German forces clashed several times along the road, first at Ylimaa and later at Kivitaipale, without decisive results.
Рованиеми маңында соғыс
Неміс әскерлері жерді өртеп тастау тактикасын қолданды. Неміс генералы Лотар Рендулич Рованиемидегі қоғамдық ғимараттарды ғана жоюға бұйрық бергенімен, 1944 жылдың 13 қазанында неміс армиясы Рованиемидегі барлық ғимараттарды жоюға бұйрық алды, тек ауруханалар мен тұрғындар тұрған үйлерді қоспағанда. Неміс арткы гвардиясы қирату жұмыстарын жүргізген кезде, Рованиеми станциясындағы оқ-дәрі поезы жарылып, қаланың ағаш үйлеріне от жағылды. Неміс әскерлері көбінесе шыны сынықтарынан зардап шекті. Фин командосының бірлігі оқ-дәрі тасымалдаған пойызды жардырғанын және қала қирауына басты себепші болуы мүмкін екенін мәлімдеді. Сол кезде себеп белгісіз болды және жалпы алғанда Рендуличтің қасақана ниеті деп болжалды. Осы соғыс кезінде Рованиемидегі барлық ғимараттардың 90%-ы қираған. 14 қазанда алғашқы фин әскерлері Рованиеми маңайына жетті. Бұл жауынгерлер Рануадан алға қарай қарай келе жатқан Ягер бригадасының (Финляндияның бронетанса дивизиясының бір бөлігі) әскерлерінен құралған. Фин әскерлері Кемийоки өзенін кесіп өтетін көпірлердің бірі әлі де тұрақсыз екенін анықтап, оны басып алуға кірісті. Неміс күпірді жарылқауға үлгермеді, өйткені оқ-дәрі поезы 3 км қашықтықта болғанмен, ол неміс жарылғыш заттарын өзенге лақтырып жіберді. Фин күштері көпірге оның бұзылмауы кезінде жетті, бірақ содан кейін неміс арткы гвардиясы финдерді көпірден жеткілікті уақыт бойы итеріп, оны қиратуға мүмкіндік берді. Бұл Ягер бригадасын өзеннің оңтүстік жағында қалдырды; өзенге басқа жол жоқ еді.
Retreating German forces utilized scorched earth tactics, and though initially German General Lothar Rendulic ordered only the public buildings in Rovaniemi to be destroyed, on 13 October 1944 the German army received orders to destroy all the buildings in Rovaniemi, only excluding hospitals and houses where inhabitants were present. While the German rear guard was going about the destruction, an ammunition train in Rovaniemi station exploded and set fire to the wooden houses of the town. The German troops suffered many casualties, mainly from glass splinters. A Finnish commando unit claimed to have blown up the ammunition train and may well have been the primary cause of the town's ruin. The cause was then unknown and generally assumed to be the deliberate intent of Rendulic. During these hostilities 90% of all the buildings in Rovaniemi were destroyed. On 14 October the first Finnish forces reached the vicinity of Rovaniemi. These consisted of the troops of Jaeger Brigade (part of the Finnish Armored Division) advancing from Ranua. Finnish forces found out that one of the bridges crossing the Kemijoki river was still intact and moved to capture it. The German had failed to blow up the bridge because the ammunition train exploded with enough force that, even though the bridge was 3 km away, it blew the German explosives into the river. Finnish forces reached the bridge while it was intact, but then the German rearguard managed to push Finns off the bridge long enough for them to demolish it. This stranded the Jaeger Brigade on the southern side of the river; there was no other way to the river.