Кіріспе

Лапландия соғысындағы шайқас Рованиеми шайқасы - 1944 жылғы Лапландия соғысы кезеңіндегі оқиға. Финляндияның бронетанкті дивизиясы мен Финляндияның 3-ші дивизиясының неміс 20-шы тау армиясының әскерлеріне қарсы шабуылдары Рованиеми қаласының маңында болды. Бұл оқиғаның атақтылығы қаланың толықтай жойылғандығына байланысты.

Өмірбаян

Рованиеми қаласы Финляндияның ең солтүстік аймағы Лапландияның астанасы болды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде ол маңызды көлік торабы болды, өйткені ол Пецамо аймағына және солтүстіктегі жалғыз еркін порт Лиинахамариге баратын жолда орналасқан. 1941 жылы Финляндия мен Кеңес Одағы арасындағы жалғасу соғысы басталғанда Финляндия үкіметі Норвегиядағы 20-шы тау армиясының неміс әскерлерін ұзақ шекараны қорғауға көмектесу үшін Лапландияға орналасуға рұқсат берді. Немістердің мақсаты - Петсамодағы никель шахталарын бақылау және Ресейдің Мурманск портын жаулап алу, Кеңес Одағының одақтас конвойынан ажырату. Рованиеми Лапландиядағы неміс штабы және Люфтваффедің Люфтфлот 5-інің базасы болды. Соғыс кезінде Лапландиядағы жергілікті халық пен неміс гарнизондары арасындағы қарым-қатынас әдетте жылы болды. Алайда, финдер Кеңес Одағымен жеке келісім жасасқаннан кейін, қарым-қатынас нашарлай бастады. Германияның Финляндияда 200 мыңдай әскері бар еді, олар әлі де орыспен соғысып жатыр еді. Кеңес Одағы финдерден екі апта ішінде барлық неміс әскерлерін өз аумағынан шығаруды талап етті, бұл логистикалық мүмкін емес еді. Рованиеми Лапландиядағы маңызды көлік торабы болды, ол арқылы жалғыз темір жол мен бірнеше негізгі жолдар өтті, оны бақылау неміс эвакуациялау күш-жігеріне өте маңызды болды.

Кіріспе

1 қазанда финдер Кеми Торнио аймағында ресейліктерді келісімге сай өмір сүруге сендіру үшін немістерге қарсы қозғалды. Сонымен қатар, фин әскерлері солтүстікке қарай басқа жолдармен алға жылды. Фин броньды дивизиясы Рануадан Рованиемиге қарай солтүстікке қарай алға жылжуды бастады. Торнио аймағындағы шайқастар аяқталғаннан кейін Финляндияның 3-дивизиясы Кемийоки өзені бойымен жүретін жолмен Рованиемиге қарай алға жылды. Кемийоки өзені бойындағы фин әскерлері немістермен күресу үшін жеткілікті жылдамдықпен қозғала алмады, бірақ Рануадан алға қарай жылжыған фин әскерлері болды. Немістер эвакуацияның тиімділігін арттыру үшін жерді қашан беру керектігін анықтау үшін алдын ала белгіленген кестеді қолданды және бұл финдердің алға жылжуын кешіктіру үшін неміс күшін (218-шы тау полкі) шақырды. Фин және неміс күштері жол бойында бірнеше рет, алдымен Илимаа, кейін Кивитайпале қаласында қақтығысты, бірақ шешуші нәтижелер жоқ.

Рованиеми маңында соғыс

Неміс әскерлері жерді өртеп тастау тактикасын қолданды. Неміс генералы Лотар Рендулич Рованиемидегі қоғамдық ғимараттарды ғана жоюға бұйрық бергенімен, 1944 жылдың 13 қазанында неміс армиясы Рованиемидегі барлық ғимараттарды жоюға бұйрық алды, тек ауруханалар мен тұрғындар тұрған үйлерді қоспағанда. Неміс арткы гвардиясы қирату жұмыстарын жүргізген кезде, Рованиеми станциясындағы оқ-дәрі поезы жарылып, қаланың ағаш үйлеріне от жағылды. Неміс әскерлері көбінесе шыны сынықтарынан зардап шекті. Фин командосының бірлігі оқ-дәрі тасымалдаған пойызды жардырғанын және қала қирауына басты себепші болуы мүмкін екенін мәлімдеді. Сол кезде себеп белгісіз болды және жалпы алғанда Рендуличтің қасақана ниеті деп болжалды. Осы соғыс кезінде Рованиемидегі барлық ғимараттардың 90%-ы қираған. 14 қазанда алғашқы фин әскерлері Рованиеми маңайына жетті. Бұл жауынгерлер Рануадан алға қарай қарай келе жатқан Ягер бригадасының (Финляндияның бронетанса дивизиясының бір бөлігі) әскерлерінен құралған. Фин әскерлері Кемийоки өзенін кесіп өтетін көпірлердің бірі әлі де тұрақсыз екенін анықтап, оны басып алуға кірісті. Неміс күпірді жарылқауға үлгермеді, өйткені оқ-дәрі поезы 3 км қашықтықта болғанмен, ол неміс жарылғыш заттарын өзенге лақтырып жіберді. Фин күштері көпірге оның бұзылмауы кезінде жетті, бірақ содан кейін неміс арткы гвардиясы финдерді көпірден жеткілікті уақыт бойы итеріп, оны қиратуға мүмкіндік берді. Бұл Ягер бригадасын өзеннің оңтүстік жағында қалдырды; өзенге басқа жол жоқ еді.