Кіріспе

Ежелгі Рим әндері - ертедегі христиан шіркеуінің Рим дәстүрінің литургиялық ән репертуары. Бұрын бұл ән Римде орындалған, бірақ Грегориан әнінмен тығыз байланысты, бірақ екеуі де ерекшеленеді. Грегориан әнін біртіндеп XI ғасыр мен XIII ғасыр аралығында көне рим әнінен алмастырды. Басқа ән салт-дәстүрлерінен (мысалы, Амброзия ән сауыты, Мозарабик ән сауыты және Галликан ән сауыты) айырмашылығы, Ежелгі Рим ән сауыты мен Грегориан ән сауыты негізінен бірдей литургия мен бірдей мәтіндерді бөліседі. Олардың көптеген әуендері де бір-бірімен тығыз байланысты. Алғашқыда Римнің шіркеулерімен байланысты болса да, ежелгі Рим әнін Италияның орталық бөлігінде де орындаған, және ол әлдеқайда кеңінен орындалған болуы мүмкін.

Тарих

Қазіргі кезде "Ескі римдік" деп аталатын әндер негізінен аз сандағы көздерден, соның ішінде 1071 және 1250 жылдар аралығында үш градуал мен екі антифондардан алынған. Бұл басқа ән салт-дәстүрлерінен алынған көптеген жазба деректерге қарағанда жаңарақ болса да, бұл ән "Ескі римдік" деп аталады, өйткені ол бірнеше ғасырлар бойы жалғасып келе жатқан римдік ауызша дәстүрді көрсетеді деп есептеледі. Грегориандық және көне римдік әндердің шығу тегіне қатысты бірнеше теориялар бар, бірақ Апель мен Сноу қолдаған бір көрнекті гипотеза екі ән дәстүрі де біздің заманымыздың 750 жылы қолданылған ортақ римдік ата-бабадан шыққан деп болжайды. Франктар шіркеулік билікті нығайтып, Рим шіркеуінің билігімен саяси байланыстарын нығайту үшін, әсіресе Каролингтердің билеушілері Пепин мен Карл Македонскийдің қол астында, бұл көне рим әнін солтүстікке әкелді. Кейіннен жергілікті стильдер мен галликандық ән-күйдің әсерінен өзгертіліп, сегіз реттік жүйеге жіктелді. Бұл каролингтік немесе франк-римдік ән "Грегориан" деп аталды. Бұл арада Римде қалған жергілікті ән-күй бірте-бірте оны Грегорианның Римде алмастырып жатқан кезінде, ақыр соңында белгіленетін түрге айналды. Ханс Шмидт ұсынған тағы бір теорияда, қазіргі "Ескі римдік" ән айту Римдегі қала шіркеулерінде қолданылған әндерді бейнелейді, бұл Ватиканда папалық рәсімдер үшін қолданылатын әндерге қарама-қарсы, және солтүстікке әкелінген және Грегориан әндеріне айналған. Бұл ертедегі Грегориан әндері мен орта ғасырларда байқалған жергілікті рим әндерінің арасындағы айырмашылықтарды түсіндіреді. Алайда бұл әлі де азшылықтың пікірі. Галликан, мосараб және беневентан сияқты басқа да жойылған ән салт-дәстүрлері жағдайында, батыстағы Римнің басымдығы Римдік емес литургиялар мен ән салт-дәстүрлерін алмастыруға бағытталған деп ойлануға болады. Римнің жергілікті әнін алмастыру басқаша түсіндірілуді қажет етеді. Оған бірнеше фактор әсер етті. 10 ғасырда Италияда музыкалық қолжазбалар мүлдем болмаған. Рим папалары 10 - 11 ғасырларда Германияның Киелі Рим императорларынан әндерді импорттаған үлгі қалыптасты. Мысалы, 1014 жылы Германия императоры Генрих II-нің бұйрығымен Рим діни рәсіміне Кредо қосылды. Римдегі жергілікті музыкалық дәстүрлер Грегориандық ықпалды көрсетті, ақырында Грегориандық Римнің түпнұсқалық, түпнұсқалық ән-жыры деп қабылданды, бұл қате түсінік әлі де жалғасуда.

Жалпы сипаттамалары

Ежелгі римдік ән айту негізінен римдік рәсімнің литургиясындағы рөлімен анықталады, ол солтүстік "галл" литургияларынан, мысалы, Галл ырымы мен Амвросиан ырымынан ерекшеленеді. Грегориандық және көне римдік әндер негізінен бір литургияны қолданады, бірақ көне римдік әндер римдік литургияға енгізілген каролингтік өзгерістерді білдірмейді. Ежелгі римдік және григориандық нұсқалар литургияның көпшілік әндері үшін бар, олар қырық әннен басқа барлық әндерде бірдей мәтінді қолданады, сәйкес әндер жиі байланысты әуендерді қолданады. Грегориандық және көне римдік дәстүрлер арасындағы ажырым 800 жылдан кейін болған көрінеді, өйткені литургиялық күнтізбеге салыстырмалы түрде кеш қосылған Барлық қасиеттілердің мейрамы екі дәстүрде айтарлықтай әртүрлі әндерге ие. Ежелгі рим дәстүрі мәтіндерді сенімді сақтаған көрінеді; Ежелгі рим мәтіндері көбінесе кейінгі григориандық көздерге қарағанда ертедегі каролингтік көздерге көбірек ұқсайды. Музыкалық жағынан Грегориан әндері мен олардың Ежелгі Римдегі аналогтары арасында бірқатар ұқсастықтар бар. Жоғарыда айтылған мәтіндердің ұқсастығынан басқа, көне римдік және григориандық әуендердегі музыкалық фразалар жиі бір жерден басталып, бір жерден аяқталады. Олар инципит, речитациялық тон және каденса үшін ұқсас интонацияларды қолданады. Басқа ән айту дәстүрлерінен айырмашылығы, олар кейде мәтіннің ішінде сөздерді қайталайды, ал екі дәстүр де осындай сөздерді бірдей орындарда қайталайды. Екі дәстүрдегі сәйкес әндер әдетте бір режімге тағайындалады, дегенмен бұл ежелгі рим репертуарына кейінгі Грегориандық ықпалдың нәтижесі болып көрінеді, өйткені осы ұқсас әндер жиі өте ерекше тоналдылыққа ие. Грегориандық және көне римдік репертуарлардағы байланысты әндер көбінесе әшекейлеу мен беткі бөлшектерінен ерекшеленеді. Ежелгі римдік әндер григориан әндеріне қарағанда қадамдық және жұмсақ толқындармен орындалады. Тіпті үштен бір бөлігін тастау Грегориандық әндерге қарағанда Ежелгі Рим әндерінде жиі кездеседі. Грегориан әндері көбінесе пентатоникалық құрылымға ие, ал көне римдік әндер құрылымы қарапайым, бірақ әртүрлі ноталармен. Ежелгі Рим әндері тар амбитуста күрделі әуендік қозғалысқа ие, шағын, қайталанатын әуендік мотивтермен, олар Амброзиан және Беневентан сияқты итальяндық ән салт-дәстүрлерінде жиі кездеседі. Ежелгі римдік әндер көбінесе мелизмалық болып келеді, мелизмалар бір-біріне араласып, негізгі мелодикалық құрылымын жасырады.

Діннің әндері

Қасиетті Құранның әдеттегі нұсқасы Григориан репертуарынан тікелей алынған сияқты. Дұрыс ән айтудың кейбір ерекшеліктері бар. Ежелгі Римдік Мессаның кіріспелері 11-ғасырда Грегориан әнінен жоғалған аяттың қайталануы, қайталануы. Музыкалық жағынан, көне римдік интроиттер Грегориандық аналогтарына ұқсайды, бірақ пневматикалық жолдар сәндірек, ал силлабикалық жолдар қарапайым. Ежелгі римдік градуалдар Грегориандық әріптестерімен бірдей центонизация отбасыларына жатады, бірақ олардың айырмашылығы бар. Мысалы, Грегориандық градуалдардың Юстус-ут-пальма туысына жататын Ежелгі Рим градуалдарының отбасы бар, ол осы отбасыға жататын Грегориандық градуалдардың біріне байланысты, бірақ Юстус-ут-пальманың Ежелгі Рим нұсқасы бұл отбасыға жатпайды. Ежелгі Римнің аллелюяларында мелодия секюнда немесе аллелюя секюдус бар, ол Амброзиан әндеріндегі Аллелюяға ұқсас, ашылудың қайталануы. Грегориан репертуарына қарағанда аллелуия әуендері аз, ал Грегориан аллелуияларынан айырмашылығы, кейбір көне римдік аллелуияларда грек тілінде өлеңдер бар. Кейбір көне римдік оферторийлер D E C ноталарының қайталанатын үлгісі сияқты torculus деп аталатын қайталанатын неумді қолданды. Бұл формула репертуардағы ең ерекше музыкалық формулалардың бірі болып табылады. Кейбір Offertories-те басқа ән-жырларда немесе ән-жыр салт-дәстүрлерінде кездеспейтін стильдегі кеңейтілген мелизмалар бар.

Қызмет әндері

Кеңседегі әндер туралы аз мәлімет бар. Ежелгі Рим респонсорияларында тек Грегориан репертуарындағыдай жартылай мелодия бар. Бастапқыда, көне римдік репертуарлар мәтіннен кейін толықтай жауап қайталады. Бұл дәстүр бірнеше ірі мейрамдарда сақталған. Кейіннен көне римдік респонсорилердің көбісі Грегориандық конвенциядан алынған әдеттегі респонсоридің бір бөлігін ғана қайталады. Ежелгі Рим кеңселерінде Гимндер табылмайды; Грегориандық кеңселердегі Гимндердің саны бенедиктиндік биліктің кейінгі әсерін көрсетеді.