Кіріспе
Ежелгі Мысыр әдеби шығармалары Аменемпоптың нұсқаулары (Аменемпоптың нұсқаулары, Аменемпоптың даналығы) - ежелгі Мысырда, әсіресе Рамсидтер дәуірінде (шамамен б.з.б. 13001075 б.з.д.); онда отыз тараудан тұратын табысты өмір сүру туралы кеңестер бар, оларды Қанақтың ұлы Аменемоп жазушысына өз ұлына мұра ретінде жазған. Жаңа патшалықтың "Жеке Құдайға ұнамдылық дәуірінің" ерекшелігі болып табылатын бұл еңбек әлеуметтік және экономикалық жағдайлардың нашарлауына қарамастан бақытты өмір сүру үшін қажетті ішкі қасиеттер, көзқарастар мен мінез-құлықтарды көрсетеді. Бұл кітап ежелгі Таяу Шығыстағы дана әдебиеттің шедеврлерінің бірі ретінде танымал және оның Киелі кітаптағы Нақыл сөздер кітабына ұқсастығы үшін қазіргі ғалымдар үшін ерекше қызығушылық тудырады.
Instruction of Amenemope (also called Instructions of Amenemopet, Wisdom of Amenemopet) is a literary work composed in Ancient Egypt, most likely during the Ramesside Period (ca. 1300–1075 BCE); it contains thirty chapters of advice for successful living, ostensibly written by the scribe Amenemope son of Kanakht as a legacy for his son. A characteristic product of the New Kingdom "Age of Personal Piety", the work reflects on the inner qualities, attitudes, and behaviors required for a happy life in the face of increasingly difficult social and economic circumstances. It is widely regarded as one of the masterpieces of ancient near eastern wisdom literature and has been of particular interest to modern scholars because of its similarity to the later biblical Book of Proverbs.
Шолу
Аменемоп "тәрбие" (мысырлық себайт) әдеби жанрына жатады. Бұл - Ескі патшалықтағы Птаххотептің нұсқауларына дейінгі ғасырлар бойы дамыған дамудың шыңы, бірақ Жаңа патшалықтың "Жеке құлшылық дәуіріне" тән құндылықтардың өзгеруін көрсетеді: практикалық іс-әрекет арқылы қол жеткізілген материалдық табыстан, және шыдамдылықпен төзімділікпен және бейтараптылықпен қол жеткізілген ішкі тыныштыққа қарай. Құдайдың түкпірсіз еркі. Автор табиғат заңдарының принциптерін ескермей, ар-ұжданның терең мәселелеріне назар аударады. Ол оқырмандарды қоғамның әлсіз топтарын қорғауға, қарттарға, жесірлерге және кедейлерге құрмет көрсетуге шақырады, ал билікті немесе билікті теріс пайдалануды айыптайды. Автор "сұмсақ адам" мен "қызу адам" арасында айқын айырмашылық көрсетеді. Осы кітаптың авторы осы дүниелік адамдардың ой-пікірлеріне қайшы келіп, мәсіхшілер ақыр соңында Құдайдың батасына ие болатынын, ал мәсіхшілер болса жойылатынын айтады. Аменемөпе кішіпейілділік, өзін-өзі бақылау, жомарттық және адалдықты кеңес береді, ал мақтануды, асығыс, өзін-өзі алға жылжытуды, алдауды және жалған ант беруді жөндейді. Бұл тек Маатқа, дұрыс тәртіптің ғаламдық қағидасына құрметпен қарағандықтан ғана емес, сонымен қатар "басқалардың зиянды пайдасын көруге тырысу айыпталуға әкеледі, Құдайдың жоспарларын шатастырады және сөзсіз ұятқа және жазаға әкеледі". Бұл шиыршықтың ұзындығы шамамен 4 метр, ал алдыңғы жағында нұсқаудың иератикалық мәтіні бар, ал артқы жағында "Бақытты және бақытсыз күндердің күнтізбесі", күн мен айға арналған әндер және сол есімді басқа автордың ономастиконының бөлігі бар. 1888 жылы қарашада Британ мұражайының шығыс көнеліктері бөлімінің бастығы Питер Ле Пейдж Реноуф (Бадждің жетекшісі) папирустан "қадірлі үзінді" туралы айтты және Жаратылыс кітабындағы Жүсіптің оқиғасы туралы басқаша байланысты емес мақалада одан бірнеше сөзді келтірді; бірақ Реноуф 1891 жылы зейнетке шығуға мәжбүр болды, ал папирус жариялануы үш онжылдықтан астам уақытқа созылды, ал Бадж өлілер кітабы сияқты басқа жобаларға көңіл бөлді. 1922 жылы Бадж мәтіннің қысқаша мазмұнын қысқаша иероглифтік үзінділермен және аудармалармен бірге француз академиялық еңбегінде жариялады, содан кейін 1923 жылы Британ мұражайының ресми жарияланымы толық мәтінін фотофаксимилде иероглифтік транскрипциямен және аудармамен жариялады. 1924 жылы ол осы тақырыпты тағы да кеңінен талқылап, кеңінен түсініктеме берді. BM 10474 иероглифтік транскрипциядағы кейінгі жарияланымдарға Х. О. Ланге (1925), Дж. Руффл (1964) және В. Лейсни (2007) кіреді. Папирусінің фотокөшірмелері Британ мұражайында бар. BM 10474 басылымы басылғаннан бері папирустың бір үзіндісінде, төрт жазу тақташасында, остракон мен граффитода Аменемоптың қосымша үзінділері анықталды, бұл куәгерлердің жалпы санын сегізге жеткізді. Өкінішке қарай, басқа мәтіндердің ешқайсысы да өте кең емес, ал Британ мұражайының папирусы мәтіннің негізгі куәгері болып табылады. 1069 жылы (папирус фрагменті мен жазу таблеткаларының бірі үшін) шамамен б.з.б. 500 BCE (BM 10474): + Текст куәлері күні бойынша Күндері Б. С. Династиялар Фрагмент түрі Сызықтар 1069712 2122 Стокгольм MM 18416 Папирус 191257 1069712 2122 Лувр E. 17173 Таблица 3437 1000900 кеш 21 ерте 22 Каир 1840 Остракон 4766 945712 22 Медине Хабу Граффито 1 747525 2526 Турин 6237 Таблица 470500 747525 2526 Москва I 1 δ 324 Таблица 105115 747525 2526 Турин Suppl. 4661 Таблетка 1 600500 26- ғасырдың аяғы 27- ғасырдың басында Б. М. 10474 Папирус 1551
+ Textual witnesses by date Dates B. C. Dynasties Fragment Type Lines 1069–712 21–22 Stockholm MM 18416 Papyrus 191–257 1069–712 21–22 Louvre E. 17173 Tablet 34–37 1000–900 late 21 – early 22 Cairo 1840 Ostracon 47–66 945–712 22 Medinet Habu Graffito 1 747–525 25–26 Turin 6237 Tablet 470–500 747–525 25–26 Moscow I 1 δ 324 Tablet 105–115 747–525 25–26 Turin Suppl. 4661 Tablet 1 600–500 late 26 – early 27 B. M. 10474 Papyrus 1–551
Киелі кітаптағы ұқсастықтар
Мысырдың Израиль мен Яһудаға ықпалы Езекияның патшалық құрған кезінде Мысырдың Үшінші аралық кезеңінде ерекше күшті болды; нәтижесінде, "Ивриттік әдебиет Мысырдың дидактикалық трактаттарынан алынған ұғымдар мен цифрлармен қамтылған", Аменемөпе жиі ең басты мысал ретінде келтіріледі. 1922 жылы алғаш рет Amenemope-тен үзінділер жариялаған кезде, Бадж оның Киелі кітаптағы даналық кітаптарына айқын ұқсастығын атап өтті. Ол бұл пікірлерді 1923 және 1924 жылдардағы басылымдарында кеңейтіп, Аменемпоптың діни негізделген моральдық нормалары Еврей Киелі кітаптарының ережелеріне "жақын ұқсастығын" байқады және Аменемпоп пен Нақыл сөздер, Забур және Заңды қайталаудағы мәтіндер арасындағы нақты ұқсастықтарды келтірді. Көп ұзамай басқалар да солай істеді.
Азшылықтың жауабы
Бір кезде көпшіліктің ұстанымын қолдаған Р.Н.Уайбрей 1990 жылдары тараптарын өзгертіп, Аменемоп пен Нақыл сөздер арасындағы қарым-қатынасқа күмән келтірді, бірақ белгілі бір ұқсастықты мойындады. Ол мысырлық мәтіндегі кейбір тақырыптарды ғана Нақыл сөздер 22: 17 24: 22-де кездестіруге болады және олардың реті әртүрлі деп дәлелдеді. Дж . А. Эмертон мен Нили Шупак кейіннен Whybray қорытындыларына қарсы қатты дәлел келтірді. Джон Раффл консервативті көзқарас танытады: "Бұл сияқты жай ғана қабылданған байланыс көбінесе өте үстірт, тақырыптың ұқсастығынан гөрі сирек, көбінесе мүлдем басқаша қарастырылады және егжей-тегжейлі тексеруден аман қалмайды. Менің ойымша, ол ' дәлелденбеген ' дегеннен басқа нақты үкімге лайық емес және ол жиі қабылданатын дәрежеде жоқ" және "Менің [ацтектердің huehuetlatolli] арасындағы параллельдер (бернардино де сахагун 1500-жылдары жазған) және ежелгі Таяу Шығыс даналығы мүлдем толық емес, бірақ олардың оңай шығарылуы кез келген жағдайда айқын болуы керек нәрсені көрсетеді, мұндай өсиеттер мен бейнелер жалпыға бірдей қабылданады және сондықтан ұқсас үзінділер Нақыл сөздер мен Аменемде тек кездейсоқ кездеседі ".