Кіріспе

Үндістанның княздік мемлекеті Тонк-Тонк княздік мемлекеті - Британдық Радждың Раджпутана агенттігінің қадағалауындағы княздік мемлекет. Ол негізінен қазіргі Үндістанның Раджастан аймағында орналасқан (қазіргі Мадхья-Прадеш штатының шағын бөліктерімен). Штаттың астанасы болған Тонк қаласының 1901 жылы 273 201 тұрғыны болған. Салют ретінде Тоңк Навабы деп аталатын билеушіге 17 атқыштардан салют жасалатын. Бұл мемлекет Үндістанның бөлінуінен кейін, Тонк науабы Үндістанға қосылғанда, Үндістан мен Пәкістан тәуелсіздік алғаннан кейін көп ұзамай жойылды. Сол кезде бұл Раджпутананың мұсылман билеуші әулеті бар жалғыз әміршілі мемлекеті болды. Оның алғашқы билеушісі Мұхаммед Әмір ханға мемлекет 1806 жылы Холкар әулеті тарапынан берілді. Тонк пен оның айналасындағы аймақтар Джайпур мемлекетінен басып алынып, Әмір ханға оның қызметі үшін сыйақы берілді. 1817 жылы Үшінші англо-маратха соғысынан кейін Әмір хан Британдық Шығыс Үндістан компаниясына бағынды. Британдықтар Әмір ханды 52 жаяу әскер батальонынан, 15 000 паштун атлы және 150 артиллериядан тұратын әскерін таратып жіберуі шартымен Тоңқтың тұқым қуалайтын билеушісі деп таныды. Ол британдықтардың өз адамдарын жалдап, оның артиллериясын сатып алу шартымен берілді. Британдықтар Әмір ханға Рампура мен Алигархты сыйлық ретінде берді. География Штатты Бандтардың аллювиумымен қамтылған аймақта орналасқан бірнеше анклавтар құрады. Осыдан Аравалли жотасының шисталарынан тұратын бірнеше тасты төбелер, сонымен бірге Альвар кварциттерінің шашыраңқылары шығады. Нимбагераны негізінен төменгі Виндхян тобына жататын шиферлер, әк және құмтастар алып жатыр, ал Орталық Үндістан аудандары Декан тұзақ аймағында орналасқан және осы құрылымға тән барлық ерекшеліктерді көрсетеді. Әдеттегі кіші аңдардан басқа, далалық аңдар, антилопалар мен нилгайлар (Boselaphus tragocamelus) жазық жерлерде кең таралған, ал көптеген төбелерде барс, самбар бұғылары (Cervus unicolor') және жабайы шошқалар кездесті. Бұрын жолбарыстың кейде Алигархтың оңтүстік-шығысында, Нимбагераның солтүстік-шығысында және Пирава мен Сирондждің кейбір жерлерінде кездесетінін байқаған. Князьдік мемлекеттің жалпы ауданы 2,553 шаршы миль (6,612 км2) болды, 1901 жылы 273,201 адам өмір сүрді. 1817 жылы келісім бойынша Тонк британдық протекторатқа айналды. Үндістан тәуелсіздік алғаннан кейін, Тонк жаңа тәуелсіз Үндістанға 1949 жылы 7 сәуірде қосылды. Бұл аудан қазіргі Раджастан мен Мадхья-Прадеш штаттарымен шекаралас аймақта орналасқан.

Тарих

Мемлекеттің негізін салушы - Наваб Мұхаммед Әмір хан (1769-1834), Бунер ауданының Юсуфзай тайпасының Саларзай суб-кланнан шыққан пуштун ұрпағының авантюрисі және әскери басшысы. 1798 жылы Маратха империясының Яшвантрау Холкардың қызметінде әскери қолбасшы болды. 1806 жылы Хан Яшвантрау Холкардан Тонк мемлекетін алды. 1817 жылы Үшінші англо-маратха соғысынан кейін Әмір хан Британдық Шығыс Үндістан компаниясына бағынды. Нәтижесінде ол өзінің Тоңк аймағын сақтап қалды және Наваб атағын алды. Ішкі автономияны сақтап, Британдық Үндістаннан тыс жерде қалған кезде, мемлекет Раджпутана агенттігінің қадағалауына түсті және алты оқшауланған ауданнан тұрды. Олардың үшеуі Раджпутана агенттігінің қарамағында болды, атап айтқанда, Тонк, Алигарх (бұрынғы Рампура) және Нимбагера. Қалған үш адам - Чабра, Пирава және Сиронж Орталық Үндістан агенттігінде болды. Деолидегі штаб-пәтері бар Хароти Тонк агенттігі Тонк және Бунди штаттарымен, сондай-ақ Шахпура штатымен айналысты. Тонк штатының бұрынғы министрі Сахибзада Обайдулла хан 1897 жылғы Тирах науқаны кезінде Пешаварға саяси міндетпен жіберілді. 1899-1900 жылдары мемлекет құрғақшылықтан қатты зардап шекті. 1883-84 жылдары княздік мемлекет 128 546 фунт стерлингтік кірістерге ие болды, бірақ Британдық Үндістан үкіметіне ешқандай алым төленбеді. Астық, мақта, опиум және тері мемлекетінің негізгі өнімдері мен экспорты болды. Екі шеткі аймақ екі түрлі темір жолмен қызмет көрсетті. Наваб Сэр Мұхаммед Ибрагим Али Хан (басшылық еткен 1867-1930) 1877 жылы Лорд Литонның Дурбарына және 1903 жылы Дели Дурбарына билеуші ретінде қатысқан бірнеше басшылардың бірі болды. 1947 жылы Үндістан мен Пәкістанның тәуелсіздік алған кезде Тоңк Навабы Үндістанға қосылуға шешім қабылдады. Кейіннен Тонк штатының көп бөлігі Раджастан штатына қосылды, ал оның шығыс анклавтарының кейбіреулері Мадхья-Прадешке қосылды. Тонк княздігінің құрылуы үлкен Раджастхан Патан қауымының құрылуына әкелді.

Билеушілер

Мемлекет билеушілері Бунердің Юсуфзайдың Саларзай тайпасы болды. Олар ағылшын билігі тарапынан 17 рет атыс салютімен құттықтауға құқылы болды. Үндістан тәуелсіздігіне дейінгі соңғы билеуші Наваб Мұхаммед Исмаил Әли Ханның ұрпағы болмады.