Кіріспе

Мари Дентьер (шамамен 1495-1561) - валлон протестант реформаторы және теолог, Женеваға қоныс аударған. Ол Женевадағы дін мен саясатта белсенді рөл атқарды, Женевадағы монастырларды жабуда және Джон Кальвин мен Уильям Фарель сияқты реформаторлармен уағыздайтын. Реформация туралы жазбаларынан басқа, Дентьердің жазбалары тез өзгеріп жатқан әлемде әйелдер көзқарасын қорғау және тарату болып көрінеді. Оның екінші күйеуі Антуан Фромэнт де реформатор болды.

Өмірбаян

Мари Дентьердің ерте өмірінің көп бөлігі белгісіз болып қала береді. Ол Турнайда (қазіргі Бельгияда) төменгі дворяндық отбасында дүниеге келді. Ол 1508 жылы жас кезінде Турнайдағы Сент-Николас-де-Прес монастырына кірді, ақырында 1521 жылы абыстай болды. Мартин Лютердің монастырлыққа қарсы уағызы оны 1524 жылы қуғын-сүргіннен құтылу үшін Страсбургке қашуға итермеледі. Ол кезде Страсбург протестанттардың паналау орны болды. 1528 жылы Страсбургте ол жас діни қызметкер Симон Робертке үйленді. Көп ұзамай олар реформация туралы уағыз айту үшін Женевадан тыс жерге көшіп кетеді. Роберт 5 жылдан кейін 1533 жылы қайтыс болды, ал қазір жесір қалған Дентиер Фарельмен бірге Женевада жұмыс істейтін Антуан Фромэнтке үйленді. Дентьердің ашық сөзі Фарель мен Кальвинді қатты ашуландырып, олардың Фромэнтпен арасын бұзды.

Діни жетістіктер

Дентьердің еңбегі Реформацияның маңыздылығын, сонымен қатар әйелдердің діни тәжірибеде үлкен рөлге ие болу қажеттігін атап көрсетеді. Дентьердің пікірінше, әйелдер мен ерлер бірдей білікті және Жазбаларды түсіндіруге және дінге қатысуға құқылы. 1536 жылы Женевада Савой герцогы мен жергілікті билеушіге қарсы шыққаннан кейін Дентьер "Женева қаласының соғысы мен құтқарылуы" атты шығармасын жазды. Бұл еңбек анонимді түрде жарық көрді және Женевалықтарды реформацияны қабылдауға шақырды. 1539 жылы Дентиер Францияның королі Франциск І-нің қарындасы Наварраның Маргаритасына ашық хат жазды. "Епистрес утили" немесе "өте пайдалы хат" деп аталатын бұл хатта католик дінбасыларын Франциядан қуу талап етілді, әйелдерге шіркеуде үлкен рөл беруді ұсынды және Кальвин мен Фарелді Женевадан кетуді мәжбүрлеген протестант дінбасыларының ақымақтығын сынға алды. Хаттың бүлікшілдігіне байланысты ол тез арада басылып тасталды. Алайда әйелдердің жазу мен теологияға қатысуын ынталандыруы Женева билігін ашуға ұшыратты. Басылғаннан кейін, хатты алып, көшірмелерінің көпшілігі жойылды. Хаттың шамамен 400 данасы ғана сақталып, тарауға жіберілді. Дентьердің шығармаларын жариялағаннан кейін, Женева кеңесі 16-шы ғасырдың қалған бөлігінде қаладағы кез-келген басқа әйел автордың жариялануына кедергі жасады.