Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Гилгит Балтистан, Пәкістанның аңғары. Нагар аңғары бір кездері хандық мемлекет болған, қазір Гилгит-Балтистан аймағындағы он ауданның бірі болып табылады. Бұл аңғар Гилгит қаласынан солтүстікке қарай бара жатқанда, атақты Каракорум тас жолының бойында орналасқан. Өзендікте көптеген биік тау шыңдары бар, соның ішінде Ракапоши (7788 м), Диран шыңы (7265 м), Алтын шыңы және Раш шыңы бар. Нагар аңғары әкімшілік жағынан екі तहсылға бөлінеді: Нагар I және Нагар II. Шайыр, Аскурдас, Сумаяр, Нагархас, Хопер аңғары мен Хиспарды қоса алғанда, жоғарғы Нагардың барлық ауылдары I Нагардың қарамағында, ал төменгі Нагардың ауылдары, соның ішінде Чалт Пайин, Чалт Бала, Соникот, Акбарабад, Рабат, Бар, Буддалас, Чапроте, Скандарабад, Джафарабад, Нилт, Толь, Гулмет, Писан, Минапин, Мечер, Дадхимал, Фекер және Хакучар II Нагардың құрамына кіреді. Өзенде көбінесе Бурушаски және Шина тілдері қолданылады.
Valley in Gilgit Baltistan, Pakistan. Nagar Valley once a princely state, now stands as one of the ten districts within the Gilgit Baltistan region of Pakistan. This valley is situated along the renowned Karakoram Highway, as one travels northward from the city of Gilgit. The valley is home to many high mountain peaks including Rakaposhi (7788m), Diran Peak (7265m), Golden Peak and Rush Peak. The Nagar valley is administratively divided into two tehsils: Nagar I and Nagar II. All the villages of upper Nagar including Shayar, Askurdas, Sumayar, Nagarkhas, Hoper Valley, and Hispar come under Nagar I, whereas the villages of lower Nagar including Chalt Paeen, Chalt Bala, Sonikot, Akbarabad, Rabat, Bar, Buddalas, Chaprote, Skandarabad, Jafarabad, Nilt, Thol, Ghulmet, Pisan, Minapin, Meacher, Dadhimal, Phekar, and Hakuchar are part of Nagar II. Burushaski and Shina languages are predominantly spoken in the valley.
География
Нагар аңғарының топографиясы дөңестер мен таулармен сипатталады, бұл оны жалпы таулы аймаққа айналдырады. Алайда, алқабының жер бедері барлық бөліктеріне жеңіл қол жетімді. Қаракорум тау тізбегі бүкіл аймақты, соның ішінде Ракапоши шыңын қамтиды. Нагар аңғарының жалпы аумағының 90% -ы теңіз деңгейінен 3000 метрден жоғары, ал 30% -ы теңіз деңгейінен 5000 метрден жоғары.
The topography of the Nagar Valley is characterized by hills and mountains, making it a mountainous region overall. However, the valley's terrain is such that all parts of it are readily accessible. The Karakoram mountain range envelope the entire region, including the Rakaposhi peak. Of the total area of the Nagar valley, 90% is above 3,000 meters above sea level and 30% is 5,000 meters above sea level.
Тарих
Нагар 1200 жылдан астам уақыт бойы тәуелсіз княздік болды. Британдықтар Нагарды англо-брусшо соғысы кезінде қолға түсірді. Жангир-е-Лае - 1891 жылдың 1-23 желтоқсанында Нилтте Нагар штатының халқы мен Британдық Радж әскерлері арасында болған соғыс. Британ әскерлері Нилт-Налла (Жамила Мо Хар деп аталатын) қаласында сол кездегі Там (бас) Азур ханның басшылығымен Нагар халқының қатты қарсылығына тап болды. Нагар халқы 20 күннен астам уақыт бойы ерлікпен күресті, бірақ қару-жарақ жетіспеушілігіне байланысты жеңілді. 100 астам адам қаза тауып, 127 адам түрмеге қамалды. Британдықтардың тарапынан төрт британдық офицер мен 50-ден астам догралық сарбаз қаза тапты. 1948 жылы Кашмирдің махаражасына қарсы көтерілістен кейін және Пәкістанға шартсыз қосылғаннан кейін де Нагардың мәртебесі князьдік мемлекет болып қала берді. 1960 жылдары халық биліктің төрешілігінен бас тартып, бегарларды жоюды және салықтарды азайтуды талап ете бастады. 1970 жылы олар өз талаптарын тіркеу үшін Ғылгитке шеру ұйымдастырды, ал Ғылгит халыққа қарсы барлаушыларды жіберді. Шалттағы демонстрацияларға қарсы оқ атып, 9 адам қаза тауып, тағы да көп адам жарақат алды. Нааразылық акциясының жетекшілері түрмеге қамалды.
Nagar was an independent principality for more than 1,200 years. The British gained control of Nagar during the Anglo Brusho war, locally known as Jangir e Lae. Jangir e Lae was fought between the people of Nagar state and the troops of the British Raj at Nilt from 1 to 23 December 1891. The British troops faced intense resistance from the people of Nagar under the leadership of the Tham (Chief) of that time, Azur Khan, at the Nilt Nallah (known as Jamila Mo Har). The people of Nagar fought bravely for more than 20 days but were defeated due to a lack of armaments. Over 100 Nagar lost their lives and 127 were imprisoned. On the British side, four British officers and over 50 Dogra levies lost their lives. Even after the revolt against the Maharaja of Kashmir and unconditional accession to Pakistan in 1948, Nagar's status continued to be that of a princely state. During the 1960s, people start protesting against the despotism of the Mir, demanding the abolition of Begar and reduction in taxation. In 1970, they organized a march to Gilgit to register their demands authorities, while Gilgit sent scouts against the people. The scouts opened fire on the demonstrators in Chalt, killing nine people and wounding many more. The leaders of the protest were imprisoned.
Кен орындары мен минералдар
Нагар Гилгит-Балтистанның асыл тастарға бай аңғарларының бірі болып саналады. Онда көптеген қымбат және жартылай қымбат бағалы тастар бар.
Nagar is considered to be one of the gemstone rich valleys of Gilgit Baltistan. It contains numerous mining sites that yield a range of precious and semiprecious gemstones.
Жалпы
Лайтнер, Г. В. (1893): Дардистан 1866, 1886 және 1893 жылдары: Гилгит, Чилас, Кандия (Габриал) Ясин, Читрал, Хунза, Нагир және Хиндукуштың басқа бөліктерінің тарихы, діндері, әдет-ғұрыптары, аңыздары, ертегілері мен әндерінің есебі, сондай-ақ Хунза және Нагир қолжазбасының екінші басылымының қосымшасы. "Дардистан тілдері мен нәсілдері" атты кітабының үшінші бөліміне тоқталсақ. Бірінші қайта басып шығару 1978. Манжусри баспасы, Нью-Дели.
Leitner, G. W. (1893): Dardistan in 1866, 1886 and 1893: Being An Account of the History, Religions, Customs, Legends, Fables and Songs of Gilgit, Chilas, Kandia (Gabrial) Yasin, Chitral, Hunza, Nagyr and other parts of the Hindukush, as also a supplement to the second edition of The Hunza and Nagyr Handbook. And An Epitome of Part III of the author’s "The Languages and Races of Dardistan". First Reprint 1978. Manjusri Publishing House, New Delhi.