Кіріспе

10 - 11 ғасырларда Бенгалияның кейбір жерлерін билеген тарихи династиялар Камбоджа Пала династиясы 10 - 11 ғасырларда Бенгалияның кейбір жерлерін биледі. Камбоджа Пала династиясының соңғы Камбоджа билеушісі Дхармапаланы 11-ғасырда Оңтүстік Үндістан императоры Ражендра Чола I жеңді.

Шығу тегі

Біздің заманымыздан бұрынғы соңғы ғасырларда Камбоджаның көптеген тайпалары Сака, Пахлава, Яваналармен одақтасып, Үндістанға кірді және Синдху, Саураштра, Малва, Раджастан, Панджаб және Сурасенаға тарады. Меретт Камбоджасының бір тармағы шығысқа қарай жылжиды және Пала аймағына кірді және 10 ғасырда солтүстік-батыс Бенгалияны жаулап алды. Бенгалияда жергілікті ат әскерінің жоқтығына байланысты Девапаланың жаулап алуларынан кейін Камбоджа тайпалары Палалармен жұмыс істеді.

Бенгалиядағы Камбоджа билігі туралы көне деректер

Бенгалияда Камбоджаның билігін растайтын бірнеше көне жазулар бар. Ең маңызды көздер:

Динайпур бағанасының жазуы

Динажпур бағана жазуы Камбоджа патшасы Камбоджаванвайя Гаудапати (яғни Гауданың иесі) деп аталады. Бағана жазуы бастапқыда патша салған, бірақ мұсылман билігі кезінде Гаудадан шығысқа қарай 40 мильдей жердегі Бангарға көшірілген Шива ғибадатханасында орнатылған. 18 ғасырда Махараджа Раманат Тас бағананы Динажпурға көшірді. Нәтижесінде жазу Динажпур бағанасы деп аталды. Динайпур бағана жазуы Х ғасырдың екінші жартысына жатады.

Ирда мыс табағы (Тамрапатра)

Ирда мыс табағы (Ирда Тамарапатра) - бұл Камбоджа Пала әулетінің тағы бір көзі және 1931 жылы ашылған. Бұл санскрит тілінде жазылған және 49 жолды құрайтын мәтін ежелгі бенгал қарпімен жазылған. Ирданың мыс табағында аталған билеушілердің племенилік бірегейлігі немесе Вамса, атап айтқанда, Камбоджа Вамша Тилака (яғни Камбоджа отбасының ою-өрнегі немесе Камбоджа тайпасының даңқы) деп аталады. Динажпур бағана жазулары сияқты, Ирда мыс тақташасы да X ғасырдың екінші жартысына жатады деп есептеледі (Др Н. Г. Маджумдар, Др Р. Сондықтан академиялық қауым Динажпур бағана жазуларындағы Камбоджаванвайя Гаудапати және Ирда мыс тақта жазуларындағы Камбоджа Пала әулетінің Камбоджавамшатилак Парамасаугата Махараджахиража Парамешвара Парамабхаттарака Раджапаласы бір Камбоджа отбасына қатысты деп санайды. Бірақ Динажпур бағанасының жазуларында "Камбожанвайя Гаудапати" деген атаумен бір Камбоджа билеушісі ғана кездеседі, ал Ирда мыс тақтасында Бенгалияның Камбоджа Пала патшаларының ұрпақтары туралы, яғни Раджяпала, Нараянапала және Наяпала және т.б. Ирда мыс табағының Камбоджа Пала патшалары 10-шы немесе 11-ші ғасырда Солтүстік-Батыс Бенгалияны биледі.

Махипала I-нің Бангар Грант

Махипала I-нің Бангар жарғысы - Бенгалиядағы Камбоджа билігінің үшінші маңызды көне көзі. Жарғыда Махипала өзінің ата-бабаларының патшалығын басып алған узурпаторларды жеңгеннен кейін Солтүстік және Шығыс Бенгалияның барлық жерлерін қайтадан жаулап алғаны айтылған. Осы тармақ Виграхапала 3 - ші ші шіркеуінің "Аамгаачхи" жарғысында да қайталанған. Бірақ "жазбаларда кімдер басып алғаны айтылмаған, бірақ басқа да деректер Камбоджа әулетіне жататын билеушілердің солтүстік пен батыс Бенгалияны иеленіп отырғанын көрсетеді". Ғалымдар Махипала жарғысы Камбоджа әулеті Пала әулетінің Гопала II немесе Виграхапала II-ден Бенгалияның солтүстік бөліктерін басып алуды білдіреді деп санайды. Ұлы патша Махипала I оны өз қаруларының күшімен қайтарып алды деп мәлімдейді.

Камбоджа империясының аумағы

Бенгалияның Камбоджа Пала патшалығының нақты географиялық аумағы туралы нақты ақпарат жоқ. Ирда мыс тақталарының дәлелдеріне сәйкес Камбоджа Пала патшалығы Камбоджа империясының құрамында Варадхмана Бхукти Мандала (қазіргі Бурдман бөлімшесі) және Дандабхукти Мандаланы қамтиды. Дандабхукти бөлімінде Миднапур ауданының оңтүстік және оңтүстік-батыс бөліктері, сондай-ақ Баласор ауданындағы Суваранреха өзенінің төменгі бөліктері болған деп есептеледі. Динажпур бағана жазуындағы дәлелдер Гауда елінің Камбоджа Пала патшалығының бір бөлігін құрағанын растайды. Бірақ солтүстік Ладханы (Рада немесе Батыс Бенгалия) Камбоджа Пала империясына енгізбегенше, аймақ бір өмір сүруші саяси құрылымды құрамайды. Сондықтан Раданың солтүстік бөліктері Камбоджа Пала патшалығының бөліктері болған болуы мүмкін. Доктор Р.С. Мажумдар Гауда мен Рада екеуі де Камбоджа Пала империясының бір бөлігін құрағанын айтады. Вакпати, сарай ақыны, Гауда мен Митиланы жаулап алды деп мәлімдейді. Сондай-ақ, Яшоварманның мұрагері Джеджабуктидің Чандела бас Дхангасы 10 ғасырдың аяғында Радхаға шабуыл жасаған деп айтылады. Нәтижесінде Солтүстік Бенгалиядағы Камбоджа билігі қатты соққыға ұшырады. Осы саяси жағдай Пала патшасы Махипала І-ге Гауданы камбоджалықтардан қайтарып алуға мүмкіндік берді. Камбоджаның соңғы патшасы Дхарампала болды, ол 11-ғасырдың бірінші ширегінде Дандабхуктиді басқаруды жалғастырды. Камбоджаның Дандабукти билеушісі Дхарампаланы оңтүстік Үндістан императоры Ражендра Чола I жеңді, ол 11 ғасырда Бенгалия мен Бихарға басып кірді. Камбоджа Пала патшалығының астанасы Прянгу деп аталады, ол әлі анықталмаған, бірақ кейбір ғалымдар оны Гарвет Танадағы Пингвани деп аталатын ескі ауылмен бірдей деп санайды.

Бенгалияның белгілі Камбоджа патшалары

Біз Камбоджа Пала әулетінің үш Камбоджа билеушілерінің есімдерін білеміз. Раджяпала, Нараянапала және Наяпала. Хартияны (мыс пластина жазуы) Камбоджа патшасы Наяпала шығарған, онда оған және оның әкесіне Парамешевара, Парамабхаттачарья және Махараджахираджа сияқты императорлық атақтар берілген. Мыс тақта жазуы Камбоджа Пала әулетінің негізін салушы патша Раджяпала болғанын растайды. Ол Камбоджавамшатилка Парамасаугата Махараджадхиража парамешвара парамабхаттАрака Раджапала деп аталады. Бұл хандар сызығының Камбоджаның ұрпағына тиесілі екенін дәлелдейді. Екінші патша - Раджаяпаланың ұлы Нараянапала. Нараянапаланың орнын оның кіші інісі Наяпала, Ирда мыс табағының авторы басқарды. Д. Р. С. Мажумдар Динажпур бағана жазуындағы Кунжаргатаваршан деген сөз Кунжаргатаваршан Динажпур бағана жазуындағы Камбоджановая Гаудапатидің жеке аты болғанын көрсетеді. Егер бұл рас болса, онда бұл Камбоджановая Гаудапати Бенгалияның Камбоджа әулетінің төртінші Камбоджа патшасы. Алайда кейбір ғалымдар Динажпур бағана жазуларындағы Камбоджаванвайя Гаудапати Ирда мыс пластинасындағы Камбоджавамшатилак Раджапаламен бірдей деп санайды. Бұл шындыққа сай келмейді, өйткені Ирда мыс табағындағы Раджяпала Будданың (Парама сагугата) адал адамы ретінде сипатталған, ал Динажпур бағаналы жазуларындағы Камбожанвайя Гаудапати өзінің жазуында Шиваның адал адамы екенін айтады. Алайда Камбоджановая Гаудапатидің Камбоджа патшасы Найапаламен бірдей болуы мүмкін, өйткені король Найапала да Ирданың Мыс тақтасында саивит (Шиваның адал адамы) екенін айтады. Камбоджа Пала әулетінің соңғы белгілі билеушісі Дхарампала патшасы деп аталады, ол 11-ғасырдың бірінші ширегінде Дандабхуктиде билік жүргізді.

Бенгалияның Камбоджа билеушілерінің діні

Динажпур бағана жазуларындағы Камбожанвайя Гаудапати Шива ғибадатханасының құрылысшысы және сондықтан Шиваның адал табынушысы болған. Ол қайырымдылық жасайтын үлкен адам. Камбоджавсамсатилак Раджаяпала, Ирданың алғашқы патшасы Парама сагугата (Будданың құлпыны) деп аталады. Үшінші билеуші Нараянапала Камбоджа Вишну құдайының құлпыны деп аталады. Ирданың авторлығы бойынша патша Наяпала Камбоджа Шива құрметіне ие болған. Камбоджаның билеушісі Дхарампала туралы мәлімет жоқ, бірақ ол да Веданың шәкірті болған болуы мүмкін, яғни Саива немесе Вишнуның табынушысы. Ирданың мыс тақтасында индуистік құдайлар, биік ғибадатхана ғимараттары, сондай-ақ аспанға өртелетін Ягья оттарынан көтерілетін қасиетті түтіндер туралы айтылған. Бұл да Пала Камбоджасының индуизміне сілтеме жасайды. Ирданың мыс тақтасында Перухиттер, Критваджялар, Дхармгьялар және басқа да қасиетті қызметкерлерге қатысты ерекше мәліметтер бар. Осылайша біз Бенгалияның Камбоджа патшаларының көбісі, Раджяпала патшасынан басқа, Веда индустары болғандығын білеміз. Бұл жерде Шығыс Бенгалияның Бурдуан ауданындағы пурохиттерге жерлер мен ауылдар берілгені туралы айтылады. Профессор Р. С. Мажумдар: "Бірақ, Бенгалияның Камбоджа, Варман және Сена патшаларының жер үлестеріне пурохиттерді қосу маңыздырақ. Бұл дәулеттердің кезінде дәстүрлі индуизмнің барлық ізбасарлары болған әкімшіліктің діни және әлеуметтік аспектілеріне үлкен мән берілгенін көрсетеді". Д. Б. Н. Сеннің айтуынша, Пала мен Чандраның алғашқы билеушілері кезінде буддизмнің ізбасарлары болған, бірақ 10-ғасырда Бенгалияда құлдырау үстінде болған. Екінші жағынан, Веда діні өркендеп келе жатты. Бенгалияның Камбоджа Пала патшалары көбінесе Веда индустары болғандықтан, олар өздерінің қол астындағылардан толық қолдау алған болуы керек, бұл оларға Бенгалияда күшті империя құруға көмектескен болуы керек.

Бенгалияның касталық жүйесіндегі камбоджалар

Бенгалиядағы ежелгі касталық жіктелімде солтүстік-батыстан басқыншы ретінде келген немесе басқыншыларды ертіп келген адамдар туралы мәліметтер бар. Бұл адамдар Бенгалиядағы брахмандық касталық жүйеде мелехалар деп сипатталған. Ежелгі санскрит және пали мәтіндері мен жазулары Камбоджаларды монғолдық емес, индоирандық немесе скиф арийлеріне жататын Уттарпатта немесе Удичья бөлімшесінің тайпасы ретінде айқын дәлелдейді. Солтүстік батыстағылар, соның ішінде Камбоджа, Сака, Хуна, Явана, Абхира, Хаса, Сабара, Турушка, Сухма және т.б. Бағалылар мен бағалылар бенгал қоғамында шетте қалғандар немесе шетелдіктер ретінде белгіленді, сондықтан ежелгі Бенгалияның дәстүрлі касталық жіктелуінен тыс қалды. Сондай-ақ, салыстырып көріңіз: II бөлім: VI. Бенгалияның ежелгі халықтары: