Кіріспе
1198 жылдан 1208 жылы қанымен өлтірілгенге дейін Германия королі болған Швабиялық Филипп (1177 жылдың ақпан-наурызы – 1208 жылдың 21 маусымы), өзінің жарғыларында Филипп II деп аталды, Хогенштауфен әулетінің мүшесі және 1198 жылдан қанымен өлтірілгенге дейін Германия королі болды. 1197 жылы Филипптің ағасы Генрих VI-ның қайтысы Хогенштауфендердің билігінің (Сицилия корольдігіне дейін жеткен) Италиядағы императорлық билігінің күйреуіне және Альп тауларының солтүстігінде билік бос орын тууына себеп болды. Генрихтің кәмелетке толмаған ұлы Фредериктің патшалыққа талап етуіне қатысты күмәндер 1198 жылы екі патша сайлауына әкелді, нәтижесінде неміс тағы үшін талас туды: екі сайланған патша, Швабиялық Филипп және Брансвиктік Отто, тақты өздеріне талап етті. Келесі жылдары екі қарсылас еуропалық және паптық қолдаумен, ақша және сыйлықтар арқылы, әртүрлі қоғамдық шаралар мен рәсімдер арқылы, қақтығысты өздерінің пайдасына шешуге тырысты, дәрежелерді көтеру немесе әскери және дипломатиялық шаралар қолдану арқылы. Филип Альп тауларының солтүстік бөлігінде Оттоға қарсы патшалығын нығайта алды. Бірақ билігінің шарықталу нүктесінде, 1208 жылы қанымен өлтірілді. Бұл тақ үшін болған таласты аяқтады; оның қарсыласы Отто тез арада мойындалды. Филипп билік еткен кезінде өлтірілген алғашқы неміс патшасы болды. Кейінгі ұрпақтарда Филипп Хогенштауфен әулетінен шыққан, көп назар аудармайтын билеушілердің бірі болып саналады.
Philip of Swabia (February/March 1177 – 21 June 1208), styled Philip II in his charters, was a member of the House of Hohenstaufen and King of Germany from 1198 until his assassination. The death of Philip's older brother Henry VI, Holy Roman Emperor, in 1197 meant that the Hohenstaufen rule (which reached as far as the Kingdom of Sicily) collapsed in imperial Italy and created a power vacuum to the north of the Alps. Reservations about the kingship of Henry's underage son, Frederick, led to two royal elections in 1198, which resulted in the German throne dispute: the two elected kings, Philip of Swabia and Otto of Brunswick, claimed the throne for themselves. Both opponents tried in the following years through European and papal support, with the help of money and gifts, through demonstrative public appearances and rituals, to decide the conflict for oneself by raising ranks or by military and diplomatic measures. Philip was able to increasingly assert his kingship against Otto in the north part of the Alps. However, at the height of his power, he was assassinated in 1208. This ended the dispute for the throne; his opponent Otto quickly found recognition. Philip was the first German king to be murdered during his reign. In posterity, Philip is one of the little noticed Hohenstaufen rulers.
Алғашқы жылдар
Филип Италия империясының Павия қаласында немесе оның маңында Германия королі және Киелі Рим императоры Фредерик Барбароссаның және оның екінші әйелі Беатриче I, Бургундия графинясының оныншы баласы және сегізінші (бірақ бесінші және ең жас аман қалған) ұлы болып дүниеге келді. Оның әкесінің отбасы – Хогенштауфендер әулеті, бұл атауды тарихшылар 15 ғасырдан бері династияға берген. Отбасының шығу тегі әлі күнге дейін белгісіз; әке жағынан ата-бабалары кіші дворяндар болған және олардың есімдері сақталмаған. Барбароссаның арғы атасы Фредерик Бюрен туралы тек қана оның Хильдегард есімді әйелге үйленгені белгілі (оның ата-анасы да дау тудырады: ол Эгишейм-Дагсбургтің Комиталь отбасының немесе Шлетштадт отбасының мүшесі болды). Бірнеше жыл бұрын Шлетштадт мүлкі Хильдегардқа емес, оның күйеуіне тиесілі деп болжалды және Хогенштауфендер шваб емес, алсасалық отбасы болды. 1100 жылы ғана Швабия герцогы Фредерик I отбасының Шығыс Швабияның Ремс аңғарына орналасты. Гогенштауфендер үшін Саль әулетімен қарым-қатынасы әлдеқайда маңызды болды. Фредерик Барбароссаның әжесі – Генрих IV-тің қызы Агнес. Филипптің әкесі өзін алғашқы сальдық билеуші Конрад II-нің тікелей ұрпағы ретінде көрді, оны бірнеше рет құжаттарында өзінің ата-бабасы деп атады. 1125 жылы Саль әулеті еркек желіде жойылғаннан кейін, алдымен Швабия герцогы Фредерик II (Барбароссаның әкесі), содан кейін оның ағасы Конрад сальдықтардан шыққандығын айтып, патшалық қадір-қасиетіне ие болуға тырысты. 1138 жылы Конрад III ақыры Германияның патшасы болып сайланды, ол Швабияның Хогенштауфен әулетінің бірінші ұрпағы болды, ол Римнің патшасы болып сайланды, қарсыласы Велф үйінің қатал қарсылығына қарсы. 1152 жылы корольдік мәртебе 1155 жылдан бастап Киелі Рим императоры болған Конрад III немересі Фредерик Барбароссаға бірқалыпты түрде өтті. Барбаросса папа Александр III-ге қарсы шықты. 1177 жылы ғана императордың Рим папасы мен Италияның Ломбардтар лигасының қалаларымен ұзақ уақыттан бері жалғасып келе жатқан қақтығысы Венеция келісімінде шешілді. Хогенштауфендер бұрын-соңды Филипп деген есімді қолданған емес. Принцтің есімі сол кезде Барбароссаның маңызды көмекшісі және сенімді адамы болған Кельн архиепискобы Филипптің атымен аталған. Осылайша Кельн архиепискобының есімі патша отбасына қабылданды. Тарихшы Герд Альтхоффтың айтуынша, бұл айқын құрмет "Барбароссаның Генрих Арыстанмен кездесуге дайындалуын нақты көрсетеді". Кейінірек Кельн архиепискобы Бавария мен Саксонияның қуатты герцогін құлатуда маңызды рөл атқарды. Бала кезінде Филиппті шіркеу қызметкері болуға дайындады. Ол оқуға үйреніп, латын тілін де үйренді және одан әрі білім алу үшін Адельбергтегі Премонстраторлар монастырына орналастырылды. 1189 жылдың сәуірінен 1193 жылдың шілдесіне дейін Филип Аахен соборының коллегиат шіркеуінің провосты болды, ал әкесі 1189 жылы Германиядан үшінші крест жорығына кетті, бірақ келесі жылы Анадолиядағы Гексу (Салаф) өзенінде суға батып кетті. 1190 немесе 1191 жылы Филипп Вюрцбургтің князь-епископы болып сайланды, бірақ киелілікке ие болмады, мүмкін, оның ағасы Генрих VI-нің араласуына байланысты. 1186 жылы Генрих VI Сицилияның билік құрған королі Вильгельм II-нің әпкесі Констанциямен үйленді; бұл Гогенштауфендерге Сицилия патшалығын Киелі Рим империясымен біріктіру мүмкіндігін берді (unio regni ad imperium). Алайда, нәтижесінде Папамен қарым-қатынас нашарлады, өйткені Киелі орын Сицилия Корольдігіне феодалды талапты сақтағысы келді. 1193 жылдың көктемінде Филипп өзінің шіркеулік шақыруын тастады, мүмкін императорлық жұптың баласыздығына байланысты; сонымен қатар Филипптің басқа үш ағасы да еркек мұрагерсіз болды: Швабия герцогы Фредерик VI 1191 жылы қайтыс болды, ал Швабия герцогы ретінде оған мұрагерлік жасаған Конрад Ротенбургтік үйленбеген. Сонымен қатар, Отон I, Бургундияның граф-палатині, некеде тұрса да, әлі еркек ұрпағы жоқ еді. Алайда, императорлық жұптың уайымдары негізсіз болып шықты. Императрица Констанция 1194 жылы 26 желтоқсанда Джессиде ұл туып, кейіннен Фридрих II, Киелі Рим императоры болды. Император болмаған кезде, княздер оның екі жасар ұлы Фредерикті 1196 жылдың соңында Франкфуртта Рим патшасы етіп сайлады; осы қадаммен Генрих VI 1197 жылғы крест жорығына дайындалудан бұрын өзінің мұрагерлігін қамтамасыз етуді қалаған. Византия империясымен қарым-қатынасты жақсарту үшін 1195 жылы сәуірде Генрих VI Филиппке император Исаак II-нің қызы және Сицилияның кіші патшасы Рожер III-нің жесірі Ирене Ангелинаға күйеулікке берді, оны Вальтер фон дер Фогельвейде "төңкерілмейтін гүл, адал көгершін" деп сипаттады: ол 1194 жылы Генрих VI Сицилияға басып кірген кезде тұтқынға алынғандардың арасында болды. 1195 жылдың басында Филипп өзінің императорлық бауырымен Сицилияға сапарына қатысты және 1195 жылғы Пасхада ол Тоскана маркгравы болды, даулы Матильдин жерлерін алды; Италиядағы оның сүйіктілерінің арасында Миннезингер Бернгер фон Хорхайм болды. Филипптің Тосканадағы билеуі оған Папа Целестин III-тің ашуын тудырды, ол оны анафемаға ұшыратты. 3 мамыр 1196 жылы Филипп соңғы рет Тоскана маркгравы ретінде тіркелді. Ағасы Конрадтың тамыз айында 1196 жылы өлтірілгеннен кейін Филипп оның орнына Швабия герцогы болды. Филипп пен Ирене Ангелинаның (үйленген кезде Мария деп аталған) некесі, әдетте, 25 мамыр 1197 жылы Аугсбургқа жақын Гюнценле төбесінде тойланды. Осы одақтан бес қыз туды:
Беатрикс (сәуір/маусым 1198 – 11 тамыз 1212), ол 22 шілде 1212 жылы император Отто IV-ке үйленді және үш аптадан кейін ұрпақсыз қайтыс болды. Мария (1199/1200 – 29 наурыз 1235), ол 22 тамыз 1215 жылға дейін болашақ герцог Генрих II Брабантқа үйленді және ұрпақтары болды. Кунигунда (ақпан/наурыз 1202 – 13 қыркүйек 1248), ол 1224 жылы Богемия королі Вацлав I-ге үйленді және ұрпақтары болды. Элизабет (наурыз/май 1205 – 5 қараша 1235), ол 30 қараша 1219 жылы Кастилия королі Фердинанд III-ке үйленді және ұрпақтары болды. Қыз (кейін туып, 20/27 тамыз 1208 жылы қайтыс болды). Ол анасымен бірге босанғаннан кейін қайтыс болды. Көздер Филипп пен Ирене Мария Ангелинаның одағынан туған Рейнальд және Фредерик есімді екі қысқа өмір сүрген ұлдарының бар екенін көрсетті, олар анасымен бірге Лорх аббаттығында жерленген. Алайда, олардың бар екенін күмәнді түрде растайтын замандас көздер болған жоқ.
Дау-жанжалдың басталуы
Филипп ағасы Генрих VI-нің сенімін өте жоғары дәрежеде сезінді және корольдің кіші ұлы ерте қайтыс болған жағдайда оның қамқоршысы болып тағайындалған көрінеді. 1197 жылдың қыркүйегінде Филипп Аахенде римдіктердің патшасы ретінде таққа отырғызу үшін Фредерикті Апулиядан әкелуге аттанды. Монтефиасконеде болған кезде ол Генрих VI-ның 28 қыркүйекте Мессинада кенеттен қайтыс болғанын естіді және бірден Германияға оралды. Ол немере інісінің мүддесін қорғауға және Генрих VI-ның өліміне байланысты туындаған тәртіпсіздікті басуға ұмтылған көрінеді: 1198 жылы 21 қаңтарда Филипп Шпейер азаматтарына жарлық шығарды, онда ол король Фредерик атынан әрекет еткенін көрсетті; алайда, ол оқиғалармен тосқауыл болды. Осы арада, Кёльндік принц-архиепископ Адольфтің басшылығымен биліктегі Гогенштауфен әулетіне қарсы Священная Рим империясының бірқатар принцтері, бұл мүмкіндікті пайдаланып, бұрынғы саксондық герцог Генрих Арыстанның екінші тірі ұлы, Англия королі Ричард I немересі Брансвиктің Отто деген тұлғасында неміс антикоролін сайлады. Ол Адольфтің таңдаулы кандидаты емес еді, өйткені Кельн архиепископиясы күшті герцог Генрих Арыстанның құлдырауынан едәуір пайда көрді. Керісінше, қаржы жағынан мықты азаматтар тобы Оттоның сайлауын өткізді. Архиепископ өзінің қолдауы үшін өз епархиясының үлкен қарызын азайта алды. Баланың патшалығына қарсылық күшейе түсті, сондықтан Филиппті гибеллиндер Фредерик кіші болған кезде империяның қорғаушысы ретінде таңдады. Отто I Бургундия, Филипптің жалғыз аға ағасы, ол өз аймағындағы проблемаларды шешумен айналысып, тиімді емес деп саналды, сондай-ақ оны қолдады. Ақыры ол Нордхаузенде өзінің сайлануына келісті. 1198 жылы 6 наурызда Ихтсхаузенде болған шіркеулік және зайырлы ұлылардың алдында ол патша болуға дайын екенін мәлімдеді. Екі күннен кейін (8 наурыз) Филипп Тюрингиядағы Мюльхаузенде Германия королі болып сайланды. Сайлау Лаетар жексенбісінде өтті, бұл күн Хогенштауфен патша дәстүрінде айтарлықтай символикалық маңызы бар күн болды. Әйтпесе, бірқатар символикалық кемшіліктер болды: Австрияның герцогы Леопольд VI, Богемияның герцогы Оттокар I, Зарингеннің герцогы Бертольд V және Тюрингияның ландгравы Герман I сайлауда қолдауға ие болса да, дәстүрлі түрде маңызды рәсімдік актін орындаған барлық үш Рейн архиепискобы (Кельн, Майнц және Трир) Филиптің сайлауында болмаған, ал Мюльхаузен патша сайлауы үшін әдеттегідей емес орын болды. Мюльхаузен үшін Филип патша болып сайланғанға дейін Гогенштауфен кезеңінде билеуші ретінде тек бір ғана резиденция дәлелденуі мүмкін. Осы жерді таңдау арқылы Филипп өзінің үлкен ағасы Конрад III 1135 жылдың күзінде Мюльхаузенде Лотхейр III-ге бағыну кезінде шеккен қорлықты бейнелі түрде жоюды қалаған болуы мүмкін. Оның орнына, Филиптің қолындағы Императорлық регалиялар (тажы, семсер және шар) болды. Оның бәсекелес Отонды 1198 жылы 9 маусымда Кельн қаласында архиепископ Адольф (бос архиепископтардың дауыстарын сатып алған) сайлады. Тек Падерборн епискобы, Минден епискобы Тьетмар және үш принц-провост қана Велфті сайлауға қатысты. Таңдаудан кейін Филип коронациядан тез өте алмады. Керісінше, ол өзінің сенімді адамы епископ Люитпольдтың қасына Worms-қа көшіп барды. Филипптің екіжүзді мінез-құлқы Оттоға 1198 жылы 12 шілдеде Кельннің коронаторы ("Königskröner") Адольфтің Аахендегі дәстүрлі патшалық орнында таққа отырғызуға мүмкіндік берді, оны адал Гогенштауфен лиенсмендерінің қарсылығына қарсы тұтқындауға тура келді. Жазбаша конституциясыз империяда, бәсекелестік талаптары бар жерде, келісімге негізделген басқару жүйесінің жағдайында шешім табу керек болды. Бұл әдет-ғұрыптар соттың отырыстарында, синодтарда немесе басқа жиналыстарда келісілген. Осылайша қалыптасқан консенсус орта ғасырларда тәртіп орнатудың ең маңызды процесі болды. Германия тағына қатысты дауда бәсекелестердің бірі ұзақ мерзімде тек екінші тарапқа елеулі өтемақы ұсынылса ғана жеңіске жетеді. Ал, ең төменгі қарсыласына қарсы, ол өзінің абыройын сақтап, патшалықтан бас тартуы керек еді. Патша болып сайланғаннан кейінгі алғашқы бірнеше айда Филип өзінің патшалығын нығайтатын құжаттарын шығарған жоқ. Оның ең алғашқы сақталған патшалық құжаты Мец епископы Бертрамға берілген, ол 27 маусымда 1198 жылы Вормста жасалған. Екі күннен кейін Филип Франция патшасы Филипп ІІ-мен одақтасты. 1198 жылдың 8 қыркүйегінде Майнц соборында әдеттегідей Кельн архиепискобы емес, Тарентаза архиепискобы Аймон II Филиппті Герм...
Өлім
1208 жылдың мамыр айының соңынан бастап Филип IV Оттонға және оның одақтастарына қарсы жорыққа дайындалып жатты. 21 маусымда Бамбергте немере қызы Бургундия графесі Беатрис II-нің Мерения герцогы Оттонмен некелесуіне қатысу үшін жоспарларын тоқтатты. Тойдан кейін король жеке бөлмесіне шегінді. Түстен кейін Виттельсбах графы Отто VIII оны өлтірді. Қастандықтан кейін граф Отто VIII өзінің ізбасарларымен қашып кетті. Бамберг епископы Экберт және оның інісі Истрия маркграфы Генрих II жоспарды білген деген күдік туды. Орта ғасыр тарихшыларының көпшілігі кінәлілердің қатысы бар екеніне күмән келтірді немесе басқа күдіктілерді елемеді. Меровингтер әулеті құлағаннан бері алғаш рет король өлтірілді. Габсбург әулетінен Альберт I-нен (1308) басқа, Филипп – өлтірілген жалғыз рим-герман императоры. Бұл оқиғаның куәсі болған шенеуніктер жоқ. Заманауи дереккөздерде қастандықтың қалай өткені туралы келісім жоқ. Көптеген орта ғасыр шенеуніктері неке уәдесін бұзуды кісі өлтіруге себеп деп қарады. Тіпті алыс Пьяченцада да Филипптің өлімі сәтсіз неке жобасымен байланысты болды. Виттельсбах әулетінің өкілі, тұрақсыз мінезімен танымал болған, Пьяст герцогы Генрих I Бородатыйның қызы Гертрудамен жасалған келісімді бұзғанын білгенде ашуға іштелген. Герцог Генрих I Бородатый граф Отто VIII-нің қатыгездік танытуы туралы хабардар болып, жас қызының қауіпсіздігі үшін неке келісімін бұзуға шешім қабылдады. Кейін, Тюрингияға жасаған сәтсіз жорықтан кейін, Филипп 1203 жылғы жазда үшінші қызы Кунигундыны граф Отто VIII-ге берді, осылайша Тюрингияның ландгравы Герман I-ге қарсы күресте сенімді одақтасқа ие болды. Келесі жылдары Филипп патшалығын нығайтуға сәттілікке жетті, сондықтан Виттельсбах әулетімен жасалған келісім мағынасын жойды. 1207 жылғы қарашада король Аугсбургтегі рейхстагта Богемия королі Оттакар I-нің ұлы және мұрагері Венцеславқа Кунигундыны берді. Филипп бұл одақ Богемиядан тұрақты қолдау алатынына үміттенді. Граф Отто VIII үшін бұл қиянатқа жатты және оның әлеуметтік мәртебесіне қауіп төнді деп сезінді. Ол неміс короліне кек алуға ант берді, оны екі рет бұзылған келісім үшін кінәлады, нәтижесінде Бамбергтегі қастандық орын алды. XIX ғасырда тарихшы Эдуард Винкельманн жүргізген мұқият талдаудан бері зерттеулер граф Отто VIII Виттельсбахтың жалғыз қылмыскер болғанын болжайды. Алайда, 1998 жылы тарихшы Бернд Ульрих Хукер «кеңайтылған қастандық жоспары» жасап, «мемлекеттік төңкеріс» болғанын болжады. Бұл жоспарға Меренияның Андек герцогтары, Франция королі Филипп II және Брабант герцогы Генрих I қатысқан болуы мүмкін; заговоршылар Брабант герцогын неміс тағына отырғызуды жоспарлаған деген болжам бар. Бірақ Хукердің төңкеріс гипотезасы қолдау таппады. Филипптің биліктен алынуы және оның орнына Брабант герцогының тағайындалуы Франция короліне қандай пайда әкелер еді, оны әлі анықтау керек. Андэкс әулеті, Филипптің адал ізбасарлары ретінде, оның сарайында тұрып, оның қорғауында болғандықтан, оның өліміне мүдделі емес еді.
Салдары
Филипп бастапқыда Бамберг соборында, император Генрих II және король Конрад III жерленген жерде жерленді. Оның қарсыласы Отто IV қастандықшыларды аяусыз қудалауға рұқсат берді және өзінің кінәсіздігін дәлелдеуге тырысты. Тек Annales Pegaviensis (Пегау аббаттығының жылнамасы) Отто IV-нің жақтастарын кісі өлтіруге жауапты деп көрсетті. Филипптің жесірі, Ирена Мария, сол кезде жүкті болған, Хоэнштауфен қамалына паналады және Бамбергте патшаны өлтіргеннен кейін екі айдан соң түсік тастау салдарынан қайтыс болды. Филипптің өлімінен кейін Отто IV қалған Гогенштауфен жақтастарына қарсы жеңіске жетті, 1208 жылғы қарашада Франкфуртта өткен рейхстагта неміс монархы ретінде мойындалды және келесі жылы Папа Иннокентий III оны Киелі Рим императоры етіп тағайындады. Жаңа толық мойындалған неміс патшасы үшін ең маңызды мақсат – мемлекетте тәртіпті қалпына келтіру болды. Осы мақсатта Ландфриден орнатылды және Филипптің өлтірушісі және оның күдікті серіктері, Бамберг епископы Экберт және Истрия маркграфы Генрих II-ге императорлық тыйым салынды. Олардың нәтижесінде барлық лауазымдарынан, құқықтарынан және мүлкінен айырылды. Сонымен қатар, Отто IV Филипптің үлкен қызы Беатрикске үйленуге келісті. Филипптің өлтірушісі Виттельсбахтың Отто VIII (қазір vogelfrei деп жарияланды) 1209 жылғы наурыз айында Рейхсмаршал Генрих Кальденмен Дунайдағы астық қоймасында, Регенсбургке жақын жерде табылғаннан кейін басы кесілді. Бірақ Андэкс ағайындары үш жылдан кейін саяси жағдайы жақсарды. Алайда, Отто IV 1210 жылы Сицилия патшалығын басып алуға тырысқан кезде Папа Иннокентий III-пен қақтығысқа түсті, бұл оның қауымнан шеттетілуіне әкелді. Вельфтер Альпінің солтүстігіндегі империядағы оның билігіне қолдауын жоғалтты, және князьдердің бір бөлігі Отто IV-ке адалдық сертінен бас тартып, Филипптің жүрегіне жақын Фридрих II-ні балама император (alium imperatorem) ретінде таңдады. 1212 жылы Фридрих II империяның солтүстік бөлігіне көшті. 1213/14 жылдың басында Фридрих II-нің Альп тауларынан солтүстікке қарайғы империядағы билігі әлі толық бекітілмеген еді. Осы жағдайда Фридрих II Филипптің мәйітін Бамбергтен Шпайерге көшірді. Фридрих II жеке өзі мәйітті көшіру үшін Бамбергке келмеген сияқты. Филипптің өлтірілуіне байланысты кейінгі Гогенштауфен билеушілері Бамбергтен қашып жүрген болуы мүмкін. 1213 жылғы Рождествода Филипптің мәйіті Шпайер соборында қайта жерленді, ол Салиялық Штауфен әулетінің ескерткіші және Рим-Герман монархиясының ең маңызды жерлеу орны саналды. Фридрих II өзінің ағасы Филипптің мәйітін сол жерге көшіру арқылы Гогенштауфен жақтастарының сенімін жеңіп алып, қарсыластарына қарсы өзінің беделін нығайта алды. Шпайерде Филипптің қайтыс болған күні 13 ғасырдың ортасынан бастап Салиялық император Генрих IV сияқты тойланды. Филипп – Шпайер соборының ортағасырлық өлгендер кітабында тізімделген соңғы Рим-Герман патшасы. 1235 жыл шамасында Бамберг соборында тасқа қашалған «Бамберг аттысы» кейде Филипп деп аталды; сондықтан тарихшы Ханс Мартин Шаллер оны Филипптің естелігін сақтау әрекеті деп санайды. Бірақ бұл суретті кейде Рим императоры Ұлы Константин, Венгрия королі Святой Стефан I немесе императорлар Генрих II және Фридрих II деп жаңылыстырды.
Ортағасырлық үкімдер
Көптеген тарихшылар екі патшаның таққа таласқаннан кейін билеушінің Құдайдың билігін бейнелейтінін көрсетеді. Филипп туралы толық мәліметтер Урспергтік Бурхардтың премонстраттық діни қызметкерінің хроникасында келтірілген. Бурхард 1229/30 жылдары Экехард Аурандық пен Фрутольф Михельсбергтің "Дүниежүзілік хроникасының" (Chronicon universale) жалғасын жазды. Бұл хроника 13 ғасырдың басындағы империя тарихының ең маңызды көздерінің бірі болып табылады. Хроникада айтылғандай (Хоенштауфендерге адал болған) Филипп – қарапайым, жұмсақ мінезді, әдемі сөйлейтін, мейірімді және жомарт адам болған, ал Оттон IV Филипп өлтірілгенге дейін патша титулымен аталмаған. Дене күші зор болғанына қарамастан, Вельфтің билікке қажетті ең маңызды қасиеттері болмаған; Бурхард үшін ол "мақтаншыл және ақымақ, бірақ күшті және бойы ұзын" (superbus et stultus, sed fortis videbatur viribus et statura procerus) болды. Вельф әулетіне адал болғанына қарамастан, Лүбек тұрғын Арнольд Филиппті "қасиеттердің көркі" деп атады. Арнольд Филипптің өлтіруі арқылы Оттон IV билігінің Құдайдың қарғысына ұшырағанын көрсетті. Филипптің кейінгі ұрпақтардағы бейнесі Вальтер фон дер Фогельвайдеге зор әсер етті, ол оны құрметпен қысқаша "жас және батыл адам" деп атады. Бамбергтегі патшаны өлтіру империяның одан әрі тарихына елеулі әсер етпеді. Кейінгі жылнамашылар мен жылнамалар корольдік биліктің Филипптен Оттон IV-ке ауысуын тегіс деп сипаттады. Алайда, империядағы әулеттік даудан кейін үлкен даму лебі болды, ол әдет-ғұрыптарды жазуды қайта қарастыруға әкелді. Эйке Репгоудың "Саксенспигелі" осының маңызды куәсі болып табылады.
Көркемдік қабылдау
Қазіргі заманда Филипп Швабия туралы көп мәлімет сақталған жоқ. Ол басқа Гогенштауфен әулетінен шыққан Фредерик Барбаросса мен Фредерик II билеушілерінен айтарлықтай қалып қойды. Оның билеуі бірнеше жылмен ғана шектелді, ешқашан толық мойындалмады және ол ешқашан Киелі Рим императоры болып таж кимеді. Бұған қоса, ол Папамен ірі қақтығысқа түспеді, онда ортағасырлық орталық биліктің күмәнді сәтсіздігін көрсетуге болар еді. Сонымен қатар, оның есімі ерекше билікке байланысты емес. Әрі, оның қазасы діни даулар үшін немесе 19 ғасырда Германия ұлттық мемлекетін құру үшін пайдаланылған жоқ. Бамбергтегі патша өлтіруі бейнеленген тарихи картиналар сирек кездеседі. Александр Зик 1890 жылы осы қастандықтың суретін салды, ал Карл Фридрих Лессинг суретке айналдырмай-ақ эскизін жасады. 1998 жылдың 4 шілдесінде Райнер Левандовскидің «Бамбергтегі патшаның өлтірілуі» пьесасының тұсаукесері Бамбергтегі Э.Т.А. Хоффман театрында өтті.
Тарихи зерттеулер
19-шы және 20-шы ғасырдың басындағы тарихи зерттеулерге тарихшылар өздерінің қазіргі саяси пікірлерін өткенге проекциялау арқылы кедергі келтірді. Заманауи Kulturkampf салдарынан, ұлтшыл протестант тарихшылар католик шіркеуіне немесе ультрамонтанизмге ұқсас нәрселерге өте теріс қарады. Сондай-ақ, Kleinstaaterei тарихи апат ретінде қарастырылды және тарихта кінәлі тараптарды іздеу жүргізілді. 19-шы ғасырдың тарихшылары күшті монархиялық орталық билікке қызығушылық танытты және біріккен неміс ұлттық мемлекетінің пайда болу себептерін іздеді. "Неміс халқының күш-қуатының көзі" орта ғасырларда табылды. Патшалар мен императорлар ұлтшыл тарихшылар өз уақытында аңсаған күшті монархиялық биліктің ерте өкілдері ретінде бейнеленді. Тарихшылардың бағалауында шешуші фактор ортағасырлық билеушілердің патшалық билігін ақсүйектер мен шіркеуден жоғары көтеруі немесе билікті жоғалтуға жауапты болуы болды. Осы көзқараспен қалыптасқан тарих бейнесі 1806 жылы HRE таратылғаннан кейін және Наполеонға қарсы азаттық соғыстарынан кейін пайда болды және романтикалық ұлтшылдықпен күшті боялды. Осы тұрғыдан алғанда, Германияның патшалары мен императорлары Оттон, Салиан және Гогенштауфен әулеттері кезінде өте күшті болып көрінді, өйткені олар Еуропада басымдыққа ие болды. Алайда, орта ғасырлар бойы императорлар осы билік орнын жоғалтты. Бұл үшін папалар мен князьдер жауапты болды. Олар протестанттық, ұлтшыл неміс тарихнамасы үшін "неміс патшалық билігінің қабір қазушылары" саналды. Орталық биліктің билікті жоғалтуы үшін екі шешуші кезең қарастырылды: біріншісі, 1077 жылы Генрих IV-тің Каноссаға сапары (ол шіркеуге қатысты патшалық ықпалын жоғалтты), екіншісі – 1198 жылғы екі сайлау. Ақсүйектер патша сайлау құқығын пайдаланып, монархиядан жеңілдіктер алып, өз билігін кеңейтті. 1198 жылғы екі сайлау арқылы неміс патшалығының билікті жоғалтуы туралы бұл көзқарас ұзақ уақыт бойы басым болып келді. Карл Босльдің 1950 жылғы "Райхсминистериалитет" еңбегінде Филипп пен Отто IV үкіметі "Германия монархиясы мемлекет құруға жасаған соңғы әрекеті кезінде үлкен, тіпті шешуші сәтсіздікке ұшырады". Швабиялық Филипптің тарихи зерттеуі 1852 жылы Генрих Фридрих Отто Абельдің "Кониг Филипп дер Хогенштауфе" монографиясымен басталды. Эдуард Винкельманның "Германия тарихының жылнамалары" (Jahrbücher der Deutschen Geschichte) Филипп және Отто IV (1878) тұсында кейінгі тарихнаманың стандартты анықтамалық еңбегіне айналды. 541 беттен тұратын бұл еңбек Хогенштауфендер туралы ең толық мәліметтерді ұсынады. Винкельман Абельге қарағанда салмақты жұмыс істеді. Ол Иоганн Фридрих Бёмердің Филиппті "барлық Гогенштауфендердің ішіндегі ең жақсысы" деп атаған сөзіне сүйенді. Винкельман өзінің алғы сөзінде Филиппті "өңкей княздыққа және Папаға, Данияға және Францияға қарсы императорлық құқықтарды адал қорғау арқылы [ ] шынайы неміс патшасы ретінде" сипаттады, ол "адам ретінде тартымды, ең жақсы және ең қабілетті патшалардың қатарында саналатын патша ретінде" бағаланды. 1866 жылы Вильгельм Гротефенд өзінің диссертациясын жариялады. Винкельман мен Абельден айырмашылығы, ол Филиппке қатысты теріс шешім шығарды. Ол үшін ол "көзге көрінбейтін, әлсіз, сұлу, бірақ асыл мінезі жоқ" тұлға ретінде көрінді. Бұл бағалаудың шешуші факторы Филипптің патшалығы үшін жеткілікті күшпен күреспегені және француз патшасымен одақ құру арқылы "Эрбфайндқа" Киелі Рим империясына ықпал етуі болды. Сонымен қатар, ол менмен папа мен өзімшіл князьдерге тым көп жеңілдіктер жасауға рұқсат берді. 1980 жылдан бері орта ғасырлардағы тарихи зерттеулер орта ғасырлық патшалық туралы көптеген жаңа түсініктер берді. Орта ғасырлардағы неміс патшалық билігі енді құлдырау тарихы ретінде қарастырылмайды. Керісінше, патша мен ақсүйектер "империяның табиғи және табиғи негізгі серіктестері" ретінде қарастырылады. Патшалық билігін әлсіретуді ғана көздеген өзімшіл князьдер туралы бұрынғы көзқарас, ақсүйектердің таққа қатысты дауды реттеуге бірнеше рет тырысқанын атап көрсету арқылы перспективаға келтірілді. Жаңа зерттеулер билеушінің өзінің ұлыларымен қарым-қатынасына және қарым-қатынасына назар аударды. Филипптің әрекеттері енді монархиялық биліктің артуы туралы емес, оның аристократиялық қарым-қатынас желісінде патшалығын жүзеге асыруға тырысқан құралдары туралы сұрақтар тудырды. Басқа Штауферлерден айырмашылығы, Филипп ұзақ уақыт бойы орта ғасырлық зерттеулерде назарсыз қалды. Оннан астам жылдар бойы Филипп туралы маңызды еңбектер жарияланбады. 1908 немесе 1958 жылдары Бамбергтегі тарихи қауымдастық (Historischer Verein Bamberg) оның Бамбергтегі өліміне қызығушылық танытпады. Жақында ғана Филипп тарихи зерттеулерде көбірек назар аударуда. 1998 жылы тарихшы Бернд Ульрих Хукер Филиппті "әлсіз патша" ретінде сипаттады, ол толығымен өзінің министериалистеріне тәуелді болды, соның салдарынан императорлық князьдер патшаға ықпалын жоғалтты. Ол Бамбергтегі патша өлтіруін жеке кек алу ретінде қарастырмады, оны "маңызды императорлық элиталар жасаған төңкеріс" деп атады. Бұл гипотеза даулы пікірталас тудырды, бірақ жеңіске жетпеді. 2002 жылдан бастап Монумента Германиае Историка атынан Филипп Швабияның дипломаттарын шығару жұмысы жүргізілуде. 2014 жылы жарияланған басылымда 216 құжат және депердита (басқа көздерде, мысалы, жылнамаларда сақталған жоғалған құжаттар) бар, оның ішінде Филипптің патша ретінде болған он жылдық билігінен 199 құжат, олардың шамамен 2/3-і оның сарайының өнімдері. 2002 жылы жарияланған Бернд Шютте еңбегі Филипптің монархиясының әрекет ету ауқымын және интеграциялау қабілетін маршрут, сертификаттарды табыстау және сарай негізінде зерттеді, ол Хукердің Филипп Швабияның әлсіз патшалығы туралы тезисіне қарсы шықты. Шютте 1204 жылдың қараша айында Кельн архиепискапы Адольфтың ауысуына байланысты құжат өндірісінің айына орташа 1,5 данадан екі данадан астамға дейін өсуін "оның патшалығының танылуының өлшемі" ретінде түсіндірді. Ол сонымен қатар Филипптің әрекет ету радиусы дипломаттарды табыстау арқылы жеке қатысу бөлмелерінен асып кеткенін анықтады. 2003 жылы Петер Цсендес Филипп Швабияның 130 жылдық тарихындағы алғашқы заманауи биографиясын жариялады. 2008 жылы Филипптің өлімінің 800 жылдығына орай, Штауфер тарих қоғамы (Gesellschaft für staufische Geschichte) Филиппке арналған жинақ шығарды. Вюртемберг тарих және ескіліктер қауымдастығының (Verband der württembergischen Geschichts- und Altertumsvereine) аймақтық және жергілікті тарих жұмыс тобында 2008 жылдың 25 сәуір күні өткен көктемгі жиын "Philipp von Schwaben († 1208) және неміс оңтүстігіндегі билік" деп аталды. Оның билігі аймақтық тарихи тұрғысынан қарастырылды. 2008 жылдың мамыр айында Венада да конференция өтті, оның материалдары 2010 жылы жарияланды. Филипптің билігіне қатысты құжаттарды басып шығару негізіндегі зерттеулер білімге жаңа мүмкіндіктер ашты.