Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1316 1317 1318
1316 1317 1318
1317 жыл (МКККXVII) – Юлиан күнтізбесі бойынша сенбі күні басталатын кәдімгі жыл.
Year 1317 (MCCCXVII) was a common year starting on Saturday (link will display the full calendar) of the Julian calendar.
Қаңтар - наурыз
9 қаңтар – Франция королі Людовик X-тің 23 жасар інісі Филипп Биік, Реймсте Франция королі Филипп V ретінде асығыс түрде таққа отырды. Король Людовик X-тің жалғыз ұлы соңынан дүниеге келді, бірақ төрт күннен кейін қайтыс болды. Людовик корольдің қолдаушылары оның үлкен қызы Иоанна II Наварраны монарх ретінде таққа отырғызу керек деп ойлады. Артуа, Шампань және Бургундияда жаппай наразылықтар болды. Мұрагерлік тақтың үлкен қызының орнына інісінің отыруы Саликалық заң бойынша мұрагерлік тақтың үлкен ұлына тиесілі екенін көрсетеді. Филипп V француз армиясын кеңейтіп, мемлекеттің әскери міндеттерін қайта ұйымдастырды. Әр қала мен кастелания белгілі бір мөлшерде толық жабдықталған әскерлерді – мысалы, сержанттар мен жаяу әскерлерді ұстауға жауапты болды, ал Фландрия сияқты экономикалық дамыған аймақтардағы қалалар адамдар мен ақшаның маңызды көзіне айналды. Сонымен қатар, әскери жиын (арьере бан) көбінесе салық жинауға алмастырылды. 1 ақпан – Генуялық Мануэль Пессанха король Денис тарапынан Португалияның бірінші бас адмиралы (Альмирате мор) болып тағайындалды және 20 соғыс кемесімен және теңізшілерді жалдау үшін генуялық капитанды жалдаумен бірге корольдік үшін тұрақты флотты ұйымдастыруға міндеттелді. Португалия Корольдік флотты ұйымдастыру 12 желтоқсанға дейін аяқталды. 16 ақпан – (6 Шоуа айының 1-ші айының 10-шы күні) Киотода шамамен 7,0 балдық жер сілкінісі болды. 22 ақпанда алғашқы сілкіністен кейін 6,0 балдық жер сілкінісі орын алды. 15 наурыз – Папа Иоанн XXII Сицилия королі Фредерик III-ке Рим-католик шіркеуінің доктринасынан бас тартқан Фратичеллилерге, рухани францискандарға қарсы қатаң шаралар қолдануды ескертті. 17 наурыз – Германияда Вальдемар Ұлы өзінің туысы Жан V, Бранденбург Маркграфы Салцведель қайтыс болғаннан кейін қайта біріккен Бранденбург Маркграфтығының жалғыз билеушісі болды. Вальдемар 1308 жылдан бері Бранденбург Маркграфы болған. 23 наурыз – Францияда Кахордың Рим-католик епископы Хью Герауд, Папа Иоанн XXII-ді (улы нанмен) өлтіру және оған, сондай-ақ оның кеңесшілері Бертран дю Пуже мен Гоцельме де Жанға қарсы қара магия қолдану үшін сөз байласуымен бірге тұтқындалды. Соттан кейін Герауд сиқыршылық және құдайға қарсы келушілік үшін айыпталып, 30 тамызда өлім жазасына кесілді. 31 наурыз – Папа Иоанн XXII Италиядағы императорлық үкіметтік құқықтарды паптыққа тиесілі деп жариялады. Ол Лусон, Майлзайс және Туль епархияларын құрып, алхимияны тыйым салатын Spondent Pariter жарлығын шығарды.
January 9 – The 23 year old Philip the Tall, younger brother of the late King Louis X of France, is hastily crowned King of France, as King Philip V, at Rheims. The only son of King Louis X had been born posthumously, but died after four days. Supporters of King Louis felt that his eldest daughter, Joan II of Navarre, should have been crowned as the monarch. Mass protests follow in Artois, Champagne and Burgundy. The coronation of a brother, instead of the eldest daughter, as the successor to the throne sets the precedent for the Salic law, providing that the eldest male heir inherits the throne. Philip V reorganizes the French army by extending the military obligations of the realm. Each town and castellany is responsible for providing a specified number of fully equipped troops – such as sergeants and infantry militias, while towns in economically advanced areas like Flanders become a major source of men and money. At the same time, the arriére ban (military recruitment) is generally commuted in favour for taxation. February 1 – Manuel Pessanha of Genoa is appointed as the first Chief Admiral of Portugal (Almirante mor) by King Denis, and charged with organizing a permanent navy for the kingdom, with 20 warships and hiring Genoese captains to recruit sailors. The organization of the Portuguese Royal Navy is completed by December 12. February 16 – (10th day of 1st month of 6 Shōwa) An earthquake of estimated 7.0 magnitude strikes Kyoto. On February 22, an aftershock of 6.0 magnitude follows the first quake. March 15 – Pope John XXII admonishes King Frederick III of Sicily to take severe measures against the Fraticelli, the Spiritual Franciscans who have broken with the Roman Catholic Church doctrine. March 17 – In Germany, Waldemar the Great becomes the sole ruler of the reunited Margraviate of Brandenburg upon the death of his cousin, John V, Margrave of Brandenburg Salzwedel. Waldemar had been the Margrave of Brandenburg Stendal since 1308. March 23 – In France, Hugues Géraud, the Roman Catholic Bishop of Cahors, is arrested along with plotting to assassinate Pope John XXII (with poisoned bread) and to use evil magic against him and two of his advisors, Bertrand du Pouget and Gaucelme de Jean. Following a trial, Géraud is convicted of witchcraft and sacrilege, and executed on August 30. March 31 – Pope John XXII claims imperial rights of government in Italy for the papacy. He erects the dioceses of Luçon, Maillezais, and Tulle and issues the decretal Spondent Pariter prohibiting alchemy.
Сәуір Маусым
7 сәуір – Тулузалық Людовик Рим католик шіркеуінде Папа Иоанн XXII-імен қасиетті әулие ретінде жарияланды. 11 сәуір – Италияның Масса Республикасында монета айналымы Республика және Бенци әулетінің келісімімен қайта жаңартылды. 27 сәуір – Папа Иоанн XXII Францискан тәрікшілеріне, соның ішінде француз дін қызметкері Бернар Делисиеге Авиньон қаласына келіп, бағынбаушылықтары үшін жауап беруге бұйрық берді. Делисио келген соң тұтқындалып, тексерілді. 13 мамыр – Король Эдуард II Пирс Гевестонның жесірі Маргарет де Клэр бұрын берген жерлерін қайта алды. 22 мамыр – 27 сәуірдегі папалық бұйрыққа сәйкес, Рухани францискандар (Фратичелли) алғаш рет Папа Иоанн XXII-нің алдына бағынбаушылықтары үшін жауап беруге келді. 13 маусым – Авиньон епископы, Папа Иоанн XXII-нің туысы кардинал Жак де Виа өлтірілген күйде табылды. 30 тамызда сот де Вианың қара магия арқылы өлтірілгенін анықтады. 23 маусым – Тоунгу княздығының бірмалық билеушісі Таун Гьи кіші інісі Таун Нге қолдарынан қаза тапты, ол оның орнына өтті.
April 7 – Louis of Toulouse is canonized as a saint in the Roman Catholic Church by Pope John XXII. April 11 – In Italy's Republic of Massa, coinage is resumed by arrangement of the Republic and of the Benzi family. April 27 – John XXII orders the Spiritual Franciscans, including the French priest Bernard Délicieux, to come to Avignon and answer for their disobedience. Upon arrival, Délicieux is arrested and interrogated. May 13 – King Edward II restores the dower lands that had been surrendered by Margaret de Clare, widow of Piers Gaveston. May 22 – Pursuant to the papal order of April 27, the first of the Spiritual Franciscans (Fraticelli) appear before Pope John XXII to be confronted over their disobedience. June 13 – Cardinal Jacques de Via, Bishop of Avignon and nephew of Pope John XXII, is found dead. A court will conclude on August 30 that de Via was murdered by witchcraft. June 23 – Thawun Gyi, Burmese monarch of the principality of Toungoo, is assassinated by his younger brother, Thawun Nge, who takes his place.
шілде - қыркүйек
5 шілде – Моңғол ханзадасы Әбу Саид Бахадур хан, моңғолдар бақылауындағы Таяу Шығыс аймағы – Ілхандықтың билеушісі болды. 22 шілде – Александр де Бикнор Папа тарапынан Дублин архиепискобы етіп қасиеттілікпен бекітілді. 21 тамыз – Папа Иоанн XXII-ні өлтіру жоспарына қатысты деп күдіктелген Кахор католик епископы Хью Герауд Папамен жеке сұхбаттастырылды. 30 тамызда Герауд сиқыршылық жасағандығы, дінге қарсы әрекеттер жасағандығы және 13 маусымда кардинал Жак де Вианы өлтіргені үшін кінәлі деп танылды және жаза ретінде өртеуге берілді. 1 қыркүйек – Дарем графтығындағы Рашифорд маңында ағылшын рыцары Гилберт Миддлтон король Эдуард II-ге қарсы көтеріліс бастады. Миддлтон Дурхамның жаңа сайланған епископы Луи де Бомонтқа, Луидің інісі Генри де Бомонтқа және екі кардинал – Гаускелин де Жан мен Лука Фиескиге шабуыл жасап, оларды тұтқынға алды. Кардиналдар босатылып, Бомонттар келесі жеті аптаға Митфорд қамалында қамалды.
July 5 – Mongol Prince Abu Sa'id Bahadur Khan becomes the ruler of the Ilkhanate, the Mongol controlled area of the Middle East. July 22 – Alexander de Bicknor is consecrated by the Pope as the Archbishop of Dublin. August 21 – Hugues Géraud, the Catholic Bishop of Cahors who is implicated in a plot to assassinate Pope John XXII, is personally questioned by the Pope. Géraud is convicted on August 30 of witchcraft, sacrilege and the June 13 murder of Cardinal Jacques de Via, and is burned at the stake as punishment. September 1 – Near Rushyford in County Durham, English knight Gilbert Middleton begins a rebellion against King Edward II. Middleton attacks and takes hostage the newly elected Bishop of Durham, Louis de Beaumont, Louis' brother Henry de Beaumont, and two cardinals, Gauscelin de Jean and Luca Fieschi. The cardinals are set free, while the Beaumonts are imprisoned at Mitford Castle for the next seven weeks.
Қазан желтоқсан
7 қазан – Папа Иоанн XXII "Quorundam exigit" бұйрығын жариялайды, ол францискандықтардың "шартсыз кедейлік" идеологиясын қолдаушыларға қатысты тәртіпті жеңілдетеді. 11 желтоқсан – Король Биргер Магнуссон өз бауырларын, герцогтар Эрик Магнуссон мен Вальдемар Магнуссонды Нюкопинг банкеті кезінде тұтқындап, түрмеге тастайды – бұл олардың оны Håtuna ойындарында тұтқындағаны үшін кек алу амалы (1306 жылға қараңыз). Бауырлар түрмеде көп ұзамай аштықтан қайтыс болғандықтан, олардың ізбасарлары Биргерге қарсы бүлік көтеріп, Швецияны азамат соғысына тартады. 12 желтоқсан – Португалия Корольдік теңіз күштері 20 әскери кемеден тұрады және король Денис бұйрығымен құрылады. Теңіз күштері адмирал Мануэль Пессанья басшылығындағы 20 қаруланған галереядан тұрады және 2017 жылы әлемдегі үздіксіз қызмет ететін ең көне теңіз күштерінің 700 жылдығы тойланады.
October 7 – Pope John XXII issues the bull Quorundam exigit, imposing a more lenient treatment of supporters of the Franciscan cause of "unconditional poverty". December 11 – King Birger Magnusson has his brothers, Dukes Eric Magnusson and Valdemar Magnusson, captured and thrown into a dungeon during the Nyköping Banquet – as a revenge for their imprisonment of him in the Håtuna games (see 1306). As the brothers soon starve to death in the dungeon, their followers rebel against Birger, throwing Sweden into civil war. December 12 – The Portuguese Royal Navy, with 20 warships, is created by order of King Denis. The Navy has 20 armed galleys as warships, under the command of Admiral Manuel Pessanha and will celebrate its 700th anniversary in 2017 as the oldest continuously serving navy in the world.
Күні белгісіз
Венгрия құжатында Басараб I Валахияның басшысы ретінде алғаш рет есімдері тіркеледі (тарихшылар оның шамамен 1310 жылдан билік құрғанын болжайды). Басараб тәуелсіз мемлекет ретінде Валахияның алғашқы воеводасы болып, Басараб әулетінің негізін қалайды (1352 жылға дейін). 1315–1317 жылдардағы Ұлы ашаршылық аяқталады. Егін жинау қалыпқа оралады, бірақ Солтүстік Еуропада азық-түлік қоры толығымен қалпына келгенше тағы бес жыл өтеді. Сонымен қатар, халық пневмония, бронхит және туберкулез сияқты аурулар салдарынан әлсізденіп, құлдырайды. Тарихшылар қаза болғандардың саны туралы пікірталас жүргізеді, бірақ көптеген қалалар мен қалашықтардағы халықтың 10–25 пайызы көз жұмғаны есептеледі.
A Hungarian document mentions for the first time Basarab I as leader of Wallachia (historians estimate he was on the throne since about 1310). Basarab will become the first voivode of Wallachia as an independent state, and founder of the House of Basarab (until 1352). The Great Famine of 1315–1317 comes to an end. Crop harvests return to normal – but it will be another five years before food supplies are completely replenished in Northern Europe. Simultaneously, the people are so weakened by diseases such as pneumonia, bronchitis, and tuberculosis. Historians debate the toll, but it is estimated that 10–25% of the population of many cities and towns dies.