Кіріспе

Грекияның тәуелсіздік көшбасшысы және жазушысы (1797-1864) Янис Макрияннис (Γιάννης Μακρυγιάννης, Giánnēs Makrygiánnīs; 1797-1864), туған аты Иоанн Триантафилу (Ιωάννης Τριανταφύλλου, Iōánnēs Triantafýllou), грек саудагері, әскери офицер, саясаткер және жазушы, бүгінде өзінің естеліктерімен танымал. Кішіпейіл шыққаннан бастап, ол гректердің тәуелсіздік жолындағы күресіне қосылып, генерал дәрежесіне ие болды және өз адамдарын елеулі жеңістерге жеткізді, әсіресе Лерна диірмендері шайқасында Нафплионды табысты қорғады. Грекия тәуелсіздік алғаннан кейін, ол қоғамдық өмірде дүрбелең туғызды, Грекия Корольдігінің алғашқы Конституциясын беруде маңызды рөл атқарды, кейін өлім жазасына кесіліп, кешірілді. Ертедегі грек мемлекетінің саяси өміріне қосқан маңызды үлесіне қарамастан, генерал Макрияннис көбінесе өзінің естеліктерімен есте қалды. Бұл еңбек сол кезең туралы тарихи және мәдени ақпарат көзі болумен қатар, таза демотикалық грек тілінде жазылғандықтан, оны "Қазіргі грек әдебиетінің ескерткіші" деп те атайды. Шынында да, оның әдеби сапасы Нобель сыйлығының лауреаты Георгий Сеферисті Макрияннисті қазіргі грек прозасының ең ұлы шеберлерінің бірі деп атауға итермеледі.

Ерте өмір

Янис Макрияннис Фокис қаласында Аворити ауылында кедей отбасында дүниеге келген. "Макрияннис" (ұзын Йианнис) - өзінің бойының ұзындығы үшін алған лақап аты. Оның әкесі Димитрис Триантафилу Али-пашаның әскерлерімен болған қақтығыста қаза тапты. Оның отбасы Левадеяға қашуға мәжбүр болды, онда Макрияннис балалық шағын 1811 жылға дейін өткізді. Жеті жасында оны Левадеядан келген бай адамның асырап алуына тапсырды, бірақ оның төккен ауыр еңбегі мен соққысы, өз сөзімен айтқанда, "оның өлімі". Осылайша, 1811 жылы ол Әли пашамен тығыз қарым-қатынаста болған танысымен тұру үшін Артаға кетті. Сол жерде ол жасөспірім шағында сауда-саттықпен айналысып, өзінің естеліктеріне сәйкес, бай адам болды. Оның мүлкі 40 000 пиастрды құрады. Сфирорастың айтуынша, ол 1820 жылы Осман империясына қарсы құпия қоғамға - Filiki Etaireia-ға қосылған болуы мүмкін. Монетаның үш нұсқасы бар, олардың әрқайсысында 3 қыркүйек қозғалысының үш көшбасшысының бірі бейнеленген: біреуі Макрияннис, біреуі полковник Димитриос Каллергис және бір министр (соңырақ премьер-министр) Андреас Метаксас. Макрияннис өзінің естеліктерін жазуды 1850 жылы тоқтатты, сондықтан оның қалған өмірі туралы ақпарат, оның ішінде сотталуы туралы ақпарат басқа көздерден алынған. Ол әрқашан өз көзқарасын ашық білдірді, нәтижесінде қарсыластарының арасында жағымсыз реакция тудырды. Ол Тәуелсіздік соғысы ардагерлерін ұдайы кемсіту деп санайтын нәрсеге қарсы болды және бірнеше рет король Отоға қарсы жоспар құрғаны үшін күдікті деп саналды. Сонымен қатар, патша 3 қыркүйек қозғалысына қатысқандығын ешқашан кешірмеген. 1843 жылы патша сарайында болған қастандықтардың барлығын айыптауын сұрағанда, Макрияннис: "Мен құл емеспін", - деп бас тартты. Екі жылдан кейін, 1943 жылы, грек Нобель сыйлығының лауреаты Георгос Сеферис ол туралы лекция оқыды: Грекияның Ұлттық кітап орталығының мәліметінше, Сеферис сонымен қатар Макрияннис Александрос Пападиамантиспен бірге қазіргі грек прозасының ең үлкен екі шеберінің бірі екенін айтты. Алайда генералдың объективтілігі жиі күмән тудырады. Влахогианнис "Естеліктер" кітабының алғы сөзінде оның адалдығын мақтап, оны объективтілік пен әділдіктің жоқтығына қарсы қояды. Макрияннис әрқашан ашық сөйлеуімен, өзімен қақтығысқан адамдарға реніш сақтағаны анық. Ол көбінесе Колокотронис секілді адамдарға қарсы қаралаушылық тіл қолданады, ал өзі жақсы көретін адамдардың күмәнді іс-әрекеттеріне үнсіз қалады. Алайда, Сфирорастың айтуынша, оның үкімдері өзімшілдіктен емес, Грекияның ісіне жала жапқан деп санағандарға қатысты қатаңдығынан туындаған. Онда сипатталған оқиғалар қысқаша берілген және оның ойланулары мен оның ерекше назар аударған көріністерін түсіндіру үшін ғана пайдаланылады. Сфирорастың айтуынша, Влахогианнис қолжазбаны бұзық ақылдың аса ынталы еңбегі деп санаған, сондықтан оны жариялаған жоқ. Алайда бұл шығарма 54 жасында оқшауланған, Құдаймен, Панагиямен және әулиелермен сөйлесетін физикалық және психикалық азап шеккен жанның туындысы. Бұл сондай-ақ Макрияннистің терең діни сезімдерін көрсетеді; ол қарудан бас тартып, оның орнына құдайлық араласу арқылы ұлттың құтқарылуын іздейді. Сонымен қатар, Сфирорас атап өткендей, бұл шығарма өзінің тақырыбы бойынша қазіргі грек әдебиетінде бірегей және ол "Ескеліктер" сияқты тілдік және мәдени ақпараттың маңызды көзі болып табылады.