Кіріспе

Майкл Т. Тауссиг (1940 жылы 3 сәуірде Сиднейде туған) - Австралиялық антрополог және Колумбия университетінің профессоры. Ол Маркстың тауар фетишизмі идеясымен, әсіресе Уолтер Бенджаминнің еңбегі бойынша танымал. Тауссиг медициналық антропология бойынша да мәтіндер жариялаған. 1998 жылы Гуггенхайм стипендиясы, 2007 жылы Берлиндегі Америка академиясының Берлин сыйлығы берілді.

Ерте өмір

Тауссиг Сиднейде неміс және чех еврей ата-анасының отбасында дүниеге келген. 1958 жылы Солтүстік Сиднейдің ұлдар орта мектебінде орта білім алды. Кейін ол Сидней университетінен медицина дәрежесін, сондай-ақ Лондон экономика мектебінен антропология бойынша докторлық дәреже алды.

Ібіліс және тауар фетишизмі (1980)

Оңтүстік Америкадағы шайтан мен тауар фетишизмі - антропология туралы айтыс және Колумбия мен Боливияда ауылдық және қалалық жұмысшылар ұстайтын сиқырлы сенімдер жиынтығын талдау. Тауссигтің айтысы антропологияның басты қамқорлығы батыс (әсіресе, капиталистік) мәдениетті сынға алуы керек дегенді білдіреді. Оның айтуынша, әлемдік капиталистік экономиканың шетінде өмір сүретін адамдар капитализмге қатысты сын көзқарасқа ие және капитализмге қатысты сын пікірлерін өздерінің мәдени идиомалары бойынша айтады. Осылайша ол антропологтар әлемдік капиталистік экономиканың шетінде тұратын халықтарды антропологтардың өз мәдениеті туралы сын көзқарасты алудың жолы ретінде зерттеу керек деген қорытындыға келеді. Қысқасы, бұл дау антропологтардың зерттеу объектісін басқа мәдениеттерден өздерінің зерттеу объектісіне ауыстырады және антропологиялық зерттеудің бұрынғы объектілерін (мысалы, жергілікті халықтарды) бағаланатын сыншыл ойшылдар ретінде қайта орналастырады. Тауссиг бұл көзқарасты екі сенімге қолданады: біреуі өзінің және антрополог Джун Нэштің далалық зерттеулеріне негізделген, екіншісі тек өзінің зерттеулеріне негізделген. Біріншісі - Колумбиядағы жартылай пролетарияланған шаруалар (Боливияның қалайы кеншілері арасында ұқсас жағдай) қант шаңын кесушілерді пролетариялаған адамдар шайтанмен келісімшарт жасаса, олар көп ақша табады, бірақ бұл ақша тек қана пайдасыз тұтыну тауарларына жұмсалады және кесуші ерте және қасіретке ұшырайды деген сенім. Тауссигтің айтуынша, ертеректегі антропологтар бұл сенім капиталистік мәдениеттен қалған нәрсе немесе тепе-теңдік тетігі ретінде қызмет етеді деп дәлелдеген болар еді (біреудің өз әріптестерінен айтарлықтай бай болмайтынына көз жеткізу). Алайда Тауссигтің пікірінше, дьявол арқылы шаруалар капитализмнің өндірісшілдікке негізделгенін мойындайды, ал шын мәнінде капитализм кедейлік, ауру және өлімге әкеледі. Екінші сенім капитализмнің капиталды өнімді деп мәлімдегенін түсіну үшін шаруалардың тағы бір мысалын ұсынады: кейбір адамдар бала емес, песо шомылдыру рәсімінен өтуі мүмкін ауыстырғышты құрастырады деген сенім. Нәтижесінде ақша, тірі болса да, бастапқы иесіне қайтып келеді, оны қалай жұмсап, одан да көп ақша әкеледі.

Шаманизм, отаршылдық және жабайы адам (1987)

Тауссигтің "Шаманизм, колониализм және жабайы адам: Террор мен емдеудегі зерттеу" атты еңбегі колониализмді Оңтүстік Америкада жүзеге асырылғандай қарастырады. Ол өз еңбегі мен этнографиялық деректерді қолданады. Автор 19-шы ғасырдың соңы мен 20-шы ғасырдың басында Колумбияның Путумайо өзенінің аумағындағы каучук саудасын зерттеуден бастайды. Британдықтар әлі күнге дейін сыйлық алмасуға негізделген экономикада өмір сүрген жергілікті халыққа аймақтағы каучук ағаштарынан каучук алу үшін зорлық-зомбылық жасады. Барондардың жергілікті тұрғындарға қарсылық білдіруіне қарсылық білдіруі жергілікті халыққа зорлық-зомбылық жасау болды, бұл Тауссиг сол кезден бастап бірінші қол есептер арқылы құжаттады. Емдеу туралы бөлімінде Тауссиг 1970-жылдары Путумайоның үнді шаманы Хосе Гарсиямен атқарған этнографиялық жұмысын баяндайды. Ол шаманның батыстың өзіне лайықты "сырлылық" пен "жабайылықты" шамандық іс-әрекетінде қалай пайдаланғанын суреттейді.

Жүйке жүйесі (1992)

1992 жылы жарық көрген "Нерв жүйесі" тоғыз эсседен тұрады. Майкл Тауссиг қазіргі қоғамды қалыптастыратын әртүрлі күштерді зерттеу және сипаттау үшін саяхатқа шығады. Ол мемлекетті тауарға айналдырып, оған билікті қалай беру керектігін зерттейді. Тауссиг мемлекет өзінің билігін халыққа қалай күшейту үшін зорлық-зомбылық немесе БАҚ-ты қалай бақылауға алатынын көрсетуге тырысады. Ол Уолтер Бенджаминнің сөздерін келтіріп, біздің қазіргі жағдайымыз төтенше жағдай деп айтады. Ол жүйке жүйесінің жалпылығын көрсету үшін оқырманын Мачу-Пикчуның биіктігі, Куна шамандарының әлемі және Нью-Йорк ауруханаларының көмескі әлемі арқылы алып өтеді.

Мимез және өзгешелік (1993)

Мимезис және өзгелік - бұл әр түрлі мәдениеттегі адамдардың кітаптың екі тақырыбын қалай сезінуін қарастырады. Біз басқа адамның табиғатын немесе мәдениетін қалай қабылдап, сіңіреміз (мимезис), сондай-ақ онымен қалай сәйкестендіруге / алыстатуға (басқашалық). Тауссиг бұл құбылысты Куна этнографиялық есебі арқылы және Уолтер Бенджаминнің идеялары арқылы зерттейді. Куналар сиқырлы рәсімдер үшін ағаштан жасалған мүсіндерді қабылдады, олар ақ колонистерге өте ұқсас, кейде сол жерлерден өткен тарихтан танылатын тұлғалар ретінде танылады. Егер Куналардан мүсіндер туралы сұрасаң, ол екеуінің арасындағы байланысты жоққа шығарады, антропологтарға анық болып көрінетін нәрсе, олар зерттейтін адамдарға анық емес деген эпистемиялық дилемма тудырады. Тауссиг атап өткен Куна мәдениетінің тағы бір ерекшелігі - Куналардың дәстүрлі молаларында батыс поп-мәдениетінің бейнелері, соның ішінде Джек Дэниелдің бөтелкесінің бұрмаланған бейнесі, сондай-ақ граммофонды жарнамалауда қолданылатын жиырмасыншы ғасырдың басындағы танымал бейнесі, сөйлейтін ит. Тауссиг антропологияны Куна мәдениетін Куналар бұрын ақ колонистермен кездескен, олардың үлкен кемелері мен экзотикалық технологиялары таң қалдырған және оларды құдайлар деп қате қабылдаған бір мәдениетке дейін төмендеткені үшін сынға алады. Тауссиг үшін Басқаны төмендетудің өзі күмәнді, және Мимезис пен Альтернативтілік арқылы ол екі жақтан да дәлел келтіріп, антропологтардың неге дәл осылай Куна мәдениетін төмендетуге келгенін және осы көзқарастың құндылығын көрсетіп, сонымен бірге өмір сүрген мәдениеттің тәуелсіздігін қорғауды дәлелдейді.