Кіріспе
Meic Uilleim (MacWilliams) шотланд королі Маэль Колюйм мак Дончаданың немересі Уильям Фиц Дунканның келті ұрпақтары болды. Олар 12 ғасырда Маэль Колуимнің ұлы Дәуіт I-нің ұрпақтарымен мұрагерлік биліктен шеттетілді және Морейдің Мормердігіне және мүмкін Шотландияның билігіне деген талаптарын ақтау үшін бірқатар көтерілістерді көтерді.
The Meic Uilleim (MacWilliams) were the Gaelic descendants of William fitz Duncan, grandson of Máel Coluim mac Donnchada, king of Scots. They were excluded from the succession by the descendants of Máel Coluim's son David I during the 12th century and raised a number of rebellions to vindicate their claims to the Mormaerdom of Moray and perhaps to the rule of Scotland.
Өмірбаян
Уильям Фиц Дункан өзінің билік етуінің бір бөлігінде Александр I және Давид I патшаларының мұрагері болып танылған көрінеді. 1130 жылдары Дәуіттің ұлы Генрих ересек жасқа жеткенде, Уильямның орнын Генрих иеленді. Алғашында оған 1130 жылы Давид I-нің генерал Эдуард Констебльге қарсы шайқаста қаза тапқан патша Лулахтың немересі Морейдің Мормер Оэнгустың кең жерлері өтеліпті. 1147 жылы Уильям қайтыс болғаннан кейін оның оңтүстіктегі кең жерлері оның ұлы Эгремонт Уильямға, ал Морей патшаның қолында қалды. Оның өлімінен кейін көп ұзамай Уильям Фиц Дунканның заңсыз ұлы, Уимунд, аралдардың епископы, Дәуітке қарсы көтеріліс жасап, әкесі Морейдегі жерлерін алуға тырысты. Ол толық жеңіліске ұшырамай, Камбриядағы жерлермен сатып алынды, кейіннен оны тұтқынға алды, кастрациялады және оның билігіне риза емес Камбриялықтар соқыр етті. Вимунд, қазір Уильям Фиц Дунканның ұлы деп танылса да, Мейк Уиллеймдер қатарына жатпайды. Уильямның ұлы Домналь мак Уиллем заңды емес деп болжалды, бірақ соңғы тарих Domnall принстің заңды ұлы екенін мойындайды, бірақ Алиса де Румиллимен емес. Морейдегі Мейк Уиллеймді қолдаудың жалғасуын, олардың анық гейлдік тегімен бірге, Домналдың анасы Морейдің Оенгустың қызы болған деген болжаммен түсіндіруге болады. Қазіргі тарихшылардың пікірінше, меик уиллеймдер шотланд патшаларының ұрпақтары болған.
Домналл мак Уиллейм
Морейдің заңды мұрагері болса да, Домналь әкесі қайтыс болғаннан кейін провинцияның билігін Дәуіттен алмады. Оның себебі - Домналдың бала болғаны, сондай-ақ осындай қатал және алыс өлкеге лайықты билеуші болмағаны. Домналь 1170-ші жылдардың аяғына дейін оқиғалар жазбасында көрінбейді, дегенмен ол 1160-шы жылдары Морейдегі тәртіпсіздіктермен байланысты болуы мүмкін. 1179 жылы король Уильям және оның ағасы граф Дэвид армияны солтүстікке Росске алып барды, бұл Домнальдан немесе Домналь мен оның жақтастарынан келетін қауіппен күресуге мүмкіндік берді. Екі жылдан кейін Домналды Шотландияда үлкен әскермен хабарлаған. Бұл уақытта корольдік қызметтің басты бағыты Галлоуэйде болды, және Галлоуэйдің лорды Локлан Вильгельм патшамен келісімге келгенше, әскери табысқа қарағанда дипломатия арқылы Морей мен Роста істерді шеше алды. Сол кезде Домнал солтүстіктің көп бөлігін бақылауға алған көрінеді, Аульдеарндағы патша сарайы және жаңа бург сатылып, тиісінше жойылған. 1187 жылы патша әскерінің Домналды жоюға тырысуы сәтсіз болды, мүмкін, әзіл-оспақ болды, өйткені Роджер Хауденнің айтуынша, "кейбіреулер патшаны мүлдем сүймеді". Галлоуэйдің Лохлан бастаған екінші әскер Мам Гарвия шайқасында Домналды жеңді.
Адам Мак Домнилл
1186 жылы Купардағы шіркеудің киелі үйінде Маэль Колюйм, Атоллдың Мормаері, Домналдың ұлы Адамды, "патшаның заңсыз" өлтірді, ал шіркеу Адамның 58 серіктесімен бірге өртеліп кетті. Адам мак Домнаил Домналь мак Уиллеймнің ұлы болуы мүмкін. Егер бұл рас болса, онда оның ұлының Маунт өзенінің оңтүстігіндегі Купарда болуы Домналдың Моррейдің Мормердігі үшін емес, Шотландияның патшалығы үшін күрескендігіне деген сенімді нығайтады. Алайда оның кім екені белгісіз. Бір оқылымда оның аты Аид мак Домнаилл деп берілген, сондықтан оны Аидтың ұлдары Махетилердің қатарына жатқызу керек болуы мүмкін.
Гофрайд Мак Домнаилл
Домнал мен Адамның өлімімен Мейк Уиллеймдер бірнеше жылға жоғалып кетеді. Олардың орнына Оркни графтығы Харальд Маддадсон Шотландияның солтүстігіндегі король Уильямның билігіне басты қауіп төндіреді. Алайда 1211 жылы Домналдың ұлы Гофрид (немесе Гутред) Ирландиядан Росқа келіп, көтеріліс ұйымдастырды. Вильгельм патша солтүстікке үлкен әскерді бастап келді, бірақ Гофрайдты шешуші шайқасқа әкелмеді. Жылдың соңында король Уильям Маол Чолуимді, Файфтың Мормаерін, Морейдегі лейтенанты ретінде қалдырып, оңтүстікке оралды. Көп ұзамай Гофрид патшаның сарайларын басып алды, бұл оның жеңілгеніне аз уақыт қалғандығын көрсетті. Келесі жылы Вильгельм патшаның ұлы Александр (кейіннен Александр II) тағы да солтүстікке қарай әскерін бастап кетті. Патша Уильям одан әрі жауынгерлерді, оның ішінде Англия королі Джон берген Брабант жалдамалыларын ертіп келді. Соғыс басталғанда Гофрейдтің жақтастары оны Шотландияның әділетшісі Уильям Коминге сатқан. Гофрайд патшаның бұйрығымен өлтірілді. Гофрейдтің көтерілісі қанды оқиға болды делінеді, және ол салыстырмалы түрде тез аяқталса да, бұл қарт король Уильямға айтарлықтай қауіп төндірді.
Домнал Бан мак Домнаилл
1214 жылы Вильгельм патша қайтыс болып, оның орнын Александр биледі. Меик Уиллеймнің жаңа басшысы, Гофрайдтің ағасы Домналл Бан, Макеттердің басшысы Синаедпен және аты аталмаған ирланд ханзадасымен бірге тағы бір шабуыл жасады. Бұл тез және толығымен сәтсіздікке ұшырады, оны Ферхар мак Сактан, болашақ Росс Мормаері, көшбасшыларды өлтіріп, олардың бастарын Александр патшаға жіберді.
Гилл Эскойб
1215 жылғы шабуылдың сәтсіздігі және Домнал Банның өлімі Маквильямдардың Морэйге және Шотландия тағына деген талаптарын қудалау үшін күш-жігерін тоқтатпады. Гилл Эскоб (немесе Гиллескоп) Мейк Уиллем және оның ұлдары 1220 жылдары белсенді түрде көтеріліс жасады. Гил Эскойбтің тегі еш жерде айтылмаған, ол Домналдың ұлы болуы мүмкін, немесе, оның даталарын ескере отырып, немересі болуы мүмкін. Уолтер Бауэр Гил Эскойбтің көтерілісін 1223 жылы жасағаны дұрыс емес болуы мүмкін, сондықтан оның іс-әрекеті 1228 жыл шамасындағы кезеңде болуы мүмкін. 1228 жылы басталған Гил Эскойбтың көтерілісі 1229 жылы аяқталды, мүмкін Гофрайдтың сатқындық пен жазалауда немесе Уильям Коминнің жеңілісімен аяқталды. Соңғы қалған Мейк Уиллем, Гилл Эскойбтің сәби қызы немесе оның ұлдарының бірі 1229 немесе 1230 жылы өлтірілді: Осы уақытқа дейін Маквильямс отбасылары мен күштерін Кернгорм мен Грей таулары арасындағы қорғанысқа қабілетті аймаққа шоғырландырған сияқты. Эскоибтің көтерілісі жеңілгеннен кейін бұл аймақ Баденохқа айналды және Комин отбасына берілді, олар осылайша Баденох иелері болды.
It seems that by this time, the MacWilliams had concentrated their families and forces in the strongly defensible region between the Cairngorms and the Grey Mountains. With the defeat of Escoib's revolt, this region became Badenoch and was handed to the Comyn family, who thus became Lords of Badenoch.