Кіріспе

Масетогнатус (, / m / æ / s / ɪ / 't / ɒ /ɡ / n / ə / θ / ə / s / MASSəTOGnəthəss; грекше "шаю бұлшықетті жауырыны") - траверсодонтидті цинодонттарды жейтін өсімдіктердің жойылған туысы. Олар триас дәуірінде шамамен 235 миллион жыл бұрын өмір сүрген және Аргентинадағы Чанарес формациясынан және Бразилиядағы Санта-Мария формациясынан белгілі.

Сипаттама

Оның төменгі және жалпақ бас сүйегі, бұл ірі үлгілерге қарағанда салыстырмалы түрде қысқа және кең мұрынды екенін көрсетеді. Бұл - түлкідей үлкен, аяғында тырнағы бар, құйрығы иттей ұзын жануар. Көптеген цинодонттар сияқты, олардың жұмыртқа салғандығы, сүйектерінің егжей-тегжейлі құрылымы көрсетіп отырғандай, жылы қанды болғаны және денесі шашты жапқандығы туралы кейбір дәлелдер бар.

Бас сүйегі

Massetognathus орта көлемді цинодонт болды, ол әртүрлі онтогенетикалық кезеңдерді құжаттандырды. Ол Шанарс жиналысындағы кез-келген цинодонттың ең үлкен өлшемімен, ең кішкентайдан ең үлкенге дейінгі шамамен бас сүйегінің ұзындығы бар. Орта триас Пробаиногнатус және Массетогнатус - бұл төртбұрыштың бірнеше филогенетикалық түрлендірулерінің алғашқы қадамдарын көрсететін және бірнеше ерекшеліктерімен сипатталатын қазбалар жазбасындағы сүтқоректі емес цинодонттар. Дорсальдық пластинканың трохлеаға қатысты айналуы сүтқоректілерге қатысты бірте-бірте үлкен айналыс көрсетеді, сквамостық байланыс және сквамостың медиалдық кеңеюі төртбұрышты түрлендіру мен бас сүйегінің буылуындағы маңызды факторлар болды. Жақсылықтары арқалық жағынан (төменге қарай еңісті) жамбастың төменгі шеттеріне қарама-қарсы нүктеге дейін созылады, содан кейін төменге және ішкі жаққа қарай иіліп, тіс қатарларына қарай кең жамбас бетін ұсынады. Бас сүйегі төмен, ал жамбас сүйектері бүйірінен гөрі арқалық жағынан, ал мұрын мен алдыңғы сүйектері бас сүйегінің үстіне жазық орналасқан. Басқа цинодонттардан айырмашылығы, сквамозаль қарыншалық төмендейді.

Түрлер

Осы уақытқа дейін Massetognathus түрінің кем дегенде 4 түрі анықталды. Типтік түрі, M. pascuali, тұқымдастың ең танымал түрі болып табылады және ол, әрине, Chañares gomphodonts үшін жалғыз жарамды түр болып саналады, ал қалғандары кіші синонимдер болып саналады. Альфред Ромер атаған атау, оның экспедициясын Батыс Аргентинада болған кезінде ертіп келген Универсидад де ла Платадағы палеонтология профессоры доктор Росендо Паскуалдың құрметіне берілген. M. major 4 түрдің ішіндегі ең үлкен бас сүйегі бар екені белгілі, оның ұзындығы 204 мм-ге дейін жетеді. Оның бауыры таксондарға қарағанда тістері аз қисық, ал мұрны ерекше тар. Бүйір бұрышы толық жоғалған. Megagomphodon oligodens осы түрден алынған болуы мүмкін.

Ашылу

1967 жылы американдық палеонтолог Альфред Ромер өзінің Аргентинаның батысына жасаған экспедициясы кезінде үш жаңа түрді атады: Massetognathus pascuali, M. teruggi және M. major. Шанарес формациясы - бұл өте қалың жанартаулық туфтардың жинақталуы, олар құрғақ эольдік немесе көлістік ортада орналасты. Жарықтардың болмауы Ромерді судағы жиналудың мүмкін еместігін қорытындылауға итермеледі. Оның орнына Ромер Шанарес пейзажын "Помпеядағы вулкандық күлдің үлкен мөлшерімен" сәнді етіп көрді. Құрылымға мол жанартау қалдықтарын тасымалдайтын саз ағыстары кірді. Ащы ағыс табақтары ықтимал түрде суаллювиалды беттерде және Ишигуаласто Вилла Унион бассейніне орналасқан көлдерде массалық ағыстар ретінде орналастырылған.

Тафономия

Конкрецияда сақталған қазбаланған сүйектің кейбір түрі жақсы сақталған, қара қоңыр сүйектер бетінде макроскопиялық ауа райының ешқандай дәлелі жоқ. Шанарес жиналысындағы қалдықтар екі түрлі тафономиялық жолдың нәтижесі болып саналады: даралардың табиғи өлімімен байланысты атрициялық жинақтау, жыртқыш, ауру және қартаю, және жанартау оқиғаларымен байланысты жануарлардың жаппай өлімі. Жаппай өлім-жітім жағдайында Massetognathus сияқты кіші және орта өлшемді таксондарды білдіретін жеке тұлғаларды сақтауға деген айқын бейімділік бар. Көптеген толық немесе ішінара буыны бар сүйектердің жаппай өлтірілуі, кейбір өлімнен кейінгі сұрыптау, содан кейін тез жерлеу, бұл мәйіттерді жәндіктермен қоқыспен жеуден, түрлермен ұрып-соғудан немесе ауа райының әсерінен сақтап қалудан қорғайды. Шанарс формациясының төменгі литологиялық бірлігінде, қазбаларды қамтитын матрицада жанартау күлінің мол мөлшері болды, бұл өлімге әкелген жанартау процестерінің жануарлар дүниесінің жойылуына әкелгенін көрсетеді. Жанартаулық реакциялар сонымен қатар жер бедерін су басуға және жергілікті өзендерді бөгеуге әкелуі мүмкін, нәтижесінде вулканизм Чанарес формациясындағы жаппай өлім-жітімнің себебі болып табылады.