Кіріспе
"Cap o' Rushes" ағылшын ертегісі - Джозеф Джейкобс ағылшын ертегілерінде жариялаған ағылшын ертегісі. Джейкобс өзінің көзін "Ипсвич журналының "Сауфолк жазбалары мен сұрақтарына" миссис Уолтер Томас қосқан үлесі ретінде береді, оны Ланг мырза Лонгман журналында жариялады, том. XIII., сонымен қатар халықтық таным қыркүйек, 1890". Соңғы журналда Эндрю Ланг халық аңызын Эдвард Клоддтың Саффолк жазбаларында "ашты" деп жазды. Мариан Роалф Кокс өзінің "Көміршекті" зерттеуінде негізгі типтердің бірі ретінде "Король Лир" шешімін анықтады, ол "Көміршектің" өзімен және "Кет терісімен" қарама-қарсы. Бұл Аарн Томпсон Утер индексі ATU 510B түрі, "Табиғи емес махаббат". Бұл түрге кішкентай мысық терісі, есек терісі, мысық терісі, Аллерейраух, Қызына үйленгісі келген патша, Қыз аю, Моссикоат, Тэттеркоаттар, Қоян терісінен жасалған көйлек киген ханшайым, Айыу және Былғары костюмдегі ханшайым кіреді. Бұл - BBC-дің "Джаканори" сериясында оқылған алғашқы оқиға.
"Cap o' Rushes" is an English fairy tale published by Joseph Jacobs in English Fairy Tales. Jacobs gives his source as "Contributed by Mrs. Walter Thomas to "Suffolk Notes and Queries" of the Ipswich Journal, published by Mr. Lang in Longman's Magazine, vol. xiii., also in Folk Lore September, 1890". In the latter journal, Andrew Lang notes the folktale was "discovered" in the Suffolk notes by Edward Clodd. Marian Roalfe Cox, in her pioneering study of Cinderella, identified as one of the basic types, the King Lear decision, contrasting with Cinderella itself and Catskin. It is Aarne Thompson Uther Index type ATU 510B, "Unnatural Love". Others of this type include Little Cat Skin, Donkeyskin, Catskin, Allerleirauh, The King Who Wished to Marry His Daughter, The She Bear, Mossycoat, Tattercoats, The Princess That Wore A Rabbit Skin Dress, The Bear and The Princess in the Suit of Leather. It was the first story read on the BBC series Jackanory.
Қысқаша мазмұны
Бірде бір байдың үш қызы бар екен. Ол әрқайсысынан өзін қаншалықты жақсы көретіндерін сұрайды. Біріншісі өмір үшін, екіншісі әлем үшін, үшіншісі ет үшін тұз қажет. Оны қате түсіндіріп, ол үшіншіге оны мүлдем сүймейтінін және бұл жеткіліксіз екенін мәлімдеді, сондықтан оны қуып жіберді. Ол өзінің жақсы киімін кию үшін, өзі үшін жапырақтан киім жасап, үлкен үйді тапты, онда ол ыдыстарды сүрту жұмысына жалбарынып, оларға есім бермегендіктен, оны "Cap o 'Rushes" деп атады. Бір күні барлық қызметшілер тамаша адамдармен бірге биге барып, Капитан Рэшс қатты шаршағанын айтты, бірақ олар кеткеннен кейін ол киімдерін шешіп, биге барды. Қожайынының ұлы оған ғашық болып, бірақ ол одан бас тартты. Бұл тағы екі түн қайталанды, бірақ үшінші түнде ол оған қоңырау шалып, олсыз өлетінін айтты. Енді ешқандай доптар болды, және қожайынның ұлы өз төсегіне алды. Олар аспазға оған кейбір шұжық жасауға бұйрық жіберді, ал Кап о 'Рушес аспаз оны орнына жасауға рұқсат бергенше жалбарынды. Ол сақинаны қамырға салып қойды. Қожайынының ұлы аспазшыны шақырып, оны кім жасағанын білуді талап етті, содан кейін Кап-о-Рушесті шақырып, ол әйел екенін мойындағанша, оны сұрап, оның шашылып кеткенін сұрады. Олар үйленді, ал Кап-о-Рушес тойды тұзсыз өткізуді бұйырды. Бұл барлық тағамдарды дәмсіз қалдырды, ал қонақ болған әкесі жылап жіберді, өйткені ол қызының не айтқанын түсінді, енді ол өліп қалды деп қорқыды. Кап-о-Рушес оған оның қызы екенін айтты, сондықтан олар өмір бойы бақытты өмір сүрді.
Тарихы
1987 жылы халық аңыздары туралы нұсқаулықта фольклоршы Д. Л. Эшлиман ертегілерді халықаралық Аарн Томпсон индексіне сәйкес AaTh 510B типінде "Патша қызымен үйленуге тырысады" деп жіктеді. Осылайша ол француз ертегісімен байланысты. Ашлиман да ATU 923 типті "Адам тұзды жақсы көреді" деп атаған: ханшайым әкесіне оны тұздай жақсы көретінін айтады және ол үшін қуылды; кейіннен ол ханзадаға үйленіп, әкесіне қонақасы береді, онда патша тұзсыз тағамнан дәм татып, ақырында қызының не айтқысы келгенін түсінеді.
Нысандар
Фольклорист Джозеф Джейкобс ертегі басталуында "Лир патша" "Сұз сияқты махаббат" деген мотивті және ертегі Ащы қыз мен француздық есек терісімен байланысты екенін атап өтті. Король Лирдің ашылуы 510B түрінде ерекше, онда қыз әдетте қашады, өйткені әкесі онымен үйленгісі келеді, Allerleirauh, The She Bear, Қызына үйленгісі келген патша немесе Donkeyskin сияқты. Ол француз нұсқасында, "Қылай шопанша" да кездеседі.
Нұсқалар
Американдық фольклоршы Ричард Чейз американдық нұсқасын жариялады, ол "Раш Кейп" деп атады, бұл Вирджиния штатының Абингдон қаласынан келген хабаршы және Кентукки мен Теннесси штаттарының хабаршылары ұсынған екі әңгімеге негізделген. Бұл әңгіменің астарында қарт патша үш қызын шақырып, олардың өзін қаншалықты жақсы көретіндерін сұрайды. Үлкендері өздерінің махаббатын алтын, күміс, зергерлік бұйымдар сияқты материалдық байлыққа теңеген, ал кішісі оны нанды тұзды жақсы көретіндей жақсы көретінін айтады. Оның жауабына ренжіген ол қызды елден қуып жібереді. Принцесса батпақтан қайыңнан плащ жасап, шашын қайың шапқышының астына жасырады, содан кейін Англия королі сарайынан ас үй қызметшісі болып жұмыс табады. Бірнеше уақыттан кейін үлкен би өткізіледі, оған қатысу үшін ол шапандарын шешіп алады. Ол екінші және үшінші биге барады, ал ханзада оның саусағына сақина құйып, биден қашып кетеді. Принц махаббаттан ауырып қалады, ал Rush Cape оған шұбат жасап, оған сақина құяды. Патшайым ұлына шұбақ береді және шұбақ табасындағы сақинаны байқайды, содан кейін Раш Кепті ханзаданың палатасына шақырады. Ол Рэш Кейпті бидегі қыз деп таниды және оған үйленеді. Осы арада, әкесіне қайтып келгенде, ханшайымның әпкелері әкесінің алтын-күмісін жұмсап, оны елден қуып шығады. Қазір қайыршы болған ол Англия королі сарайына келіп, жақсы тамақ жеп, таза жуылған және қырқып алынған. Раш Кеп қайыршының өзінің әкесі екенін көріп, ас үйдің аспазына тамақты тұзсыз дайындауға бұйрық береді. Тамақ ішіп жатқанда, қарт патша тұздың жетіспейтінін байқап, қызының айтқандарын есіне түсіреді. Руш Кейп оны құшақтап алады.