Кіріспе

Варшава-Вена темір жолы (Kolej Warszawsko Wiedeńska, Warschau Wiener Eisenbahn) - 1845 жылдан бастап Ресей империясының құрамына кірген Конгресс Польшасында жұмыс істеген темір жол жүйесі. Оның желісінің негізгі компоненті - 327,6 км ұзындығы бар Варшавадан Мачки (содан кейін Граница деп аталатын) шекара станциясына дейін Австрия империясымен және 1867 жылдан бастап Австро-Венгрия империясымен. Бұл жол Австрияның теміржол желісіне жетіп, Венаға (осыдан желі атауы) және одан да алыс жерлерге байланысты. Бұл 1837 жылы ашылған Царское Село мен Санкт-Петербург арасындағы 27 км қысқа қашықтықтан кейін Конгресс Польшасында салынған алғашқы темір жол желісі және Ресей империясында екіншісі болды. Бұл желі кең қашықтықты (1524 мм) қолданған Ресей империясындағы барлық басқа темір жолдарға қарағанда, стандартты еуропалық қашықтықты (sg) қолданды, сондықтан ол басқа Ресей империясының темір жолдарынан физикалық жағынан бөлек жүйе құрады.

Меншік

Варшава мен Конгресс Польшасының оңтүстік шекарасы арасындағы темір жолды салудың алғашқы нақты жоспарын 1835 жылдың қаңтарында Генрик Любинский бастаған консорциум Bank Polski (Польша банкі) банкінің қарауына ұсынды. Үш жылдан кейін, 1838 жылы Towarzystwo Akcyjne Drogi Żelaznej Warszawsko Wiedeńskiej (Варшава Вена теміржол компаниясы) құрылды және темір жол салуға лицензия берілді. Жылқымен және бумен жүретін қозғалтқышты қолдағандардың арасындағы даулар көп жылдар бойы жалғасты, бірақ 1840 жылы құрылыс жұмыстары басталған кезде соңғысы таңдалды. 1843 жылы компания банкротқа ұшырап, мемлекет иелігіне өтті. 1857 жылы желі 75 жылға жеке компанияға жалға берілді (сонымен қатар Towarzystwo Akcyjne Drogi Żelaznej Warszawsko Wiedeńskiej деп аталады), бірақ 1912 жылы акционерлерге (негізінен бельгиялықтар мен немістер) өтемақы төлеп, қайта ұлттықтандырылды.

Тұрақты жол

1845 жылы 14 маусымда Варшавадан Гродзиск Мазовецкийге (30 км) дейінгі алғашқы желі ашылды. 1845 жылы 15 қазанда Скиерневицеге дейін созылып, Ловицке дейін жалғастырылды. Пойыздар 1846 жылы Ченстоховаға, 1847 жылы Зобковицеге және 1848 жылы 1 сәуірде Австрия шекарасына жетті. Желіде 27 станция бар еді. Бастапқыда жол бір жолдан ғана тұрды, бірақ бастапқыда жер жұмыстары екінші жолға дайындалды, ол 1872 және 1881 жылдар аралығында біртіндеп бүкіл жолға қосылды. Терминал шекаралық станциясы Краков және Жоғарғы Силезия темір жолының (Kolej Krakowsko Górnośląska / Krakau Oberschlesische Bahn) Szczakowa станциясының жанында орналасқан. Бұл желі тікелей емес, Үстіңгі Силезия темір жолының (Oberschlesische Bahn) және Вильям темір жолының (Wilhelmsbahn) екі прус желісі арқылы Австрияның Солтүстік темір жолымен (Бохуминде) қосылды, ол Венадан Пруссия шекарасына жетті. 1856 жылға дейін толықтай Австрия байланысы қол жетімді болған жоқ, ол кезде Австрияның Шығыс Ұлттық темір жолы, Краков және Жоғарғы Силезия темір жолының алдыңғысы, ол олқылықты Требениядан Чеховице Дзиециге дейінгі тармақпен жапты.

Станциялар

Варшаваның аялдамасы (Вена станциясы, Дворцец Виденьский), Энрико Маркони жобалаған, 1845 жылы ашылды және 75 жылдан астам уақыт бойы қолданыста болды. Ал, оның ұзындығы 166 метр, ені 18 метр, үш қабатты орталық бөлігі, екі 25 метрлік мұнарамен қоршалған. Батыстағы мұнараның жоғарғы қабатында оптикалық телеграф станциясы орналасқан, шығыстағысында сағат болған. Маркони сондай-ақ Границадағы желінің оңтүстік аялдамасын әлдеқайда кіші масштабта жобалаған.

Жылжымалы құрам

Алғашқы бес локомотив Джон Коккерлдің Сераингтегі зауытынан сатып алынды. Кейіннен "Борсиг" және басқа да Батыс Еуропа зауыттарынан қосымша қозғалтқыштар алынды. 1901 жылдан бастап локомотивтер ресейлік өндіріске берілді, бірақ ресейліктердің жалпы өнімінен ерекшеленді. Шчаковаға дейінгі негізгі желісінің соңы PKP темір жолының 133-жолын құрайды, ол Dąbrowa Górnicza Ząbkowice-ден Kraków Główny-ге дейін, сонымен бірге Краков және Жоғарғы Силезия темір жолы. Скиерневицеден Ловицке дейінгі тармақ қазіргі PKP темір жолының 11-ін және Колушкиден Лодзь Фабричнаға дейінгі PKP темір жолының 17-ін құрайды. Желідің оңтүстік Польшамен негізгі байланысы ретінде маңызы 1970 жылдары Орталық темір жол желісі, сондай-ақ 1930 жылдардағы көмір магистралі желісі арқылы жоғары Силезия өнеркәсіптік аймағы мен Балтық теңізінің жағалауы арасындағы тікелей байланысты қамтамасыз еткеннен кейін төмендеді, ал PKP темір жол желісі 8 Варшава мен Краков арасындағы баламалы байланысты ұсынады, алайда желі әлі де Польшаның негізгі магистральдық желілерінің бірі болып қала береді.