Ресейдегі көлік жүйесінің шолуы

Кіріспе

Ресейдегі көлік саласының шолуы

Ресей Федерациясының көлік желісі – әлемдегі ең ауқымды көлік желілерінің бірі. Жол, теміржол және әуе жолдарының ұлттық желісі батыстағы Калининградтан шығыстағы Камчатка түбегіне дейін созылады, ал Мәскеу және Санкт-Петербург сияқты ірі қалаларға кең ауқымды жылдам көлік жүйелері қызмет көрсетеді. Ресей соңғы жылдары екі ұлттық көлік стратегиясын қабылдады. 2005 жылғы 12 мамырда Ресейдің Көлік министрлігі Ресей Федерациясының 2020 жылға дейінгі Көлік стратегиясын қабылдады. Үш жыл өткен соң, 2008 жылғы 22 қарашада Ресей үкіметі 2030 жылға дейін ұзартылған жаңартылған стратегияны қабылдады. Көлік қызметтерін экспорттау Ресейдің ЖІӨ-сінің маңызды бөлігі болып табылады. Үкімет 2007 мен 2030 жылдар аралығында 2008 жылғы көлік стратегиясына енгізілген шаралардың нәтижесінде көлік қызметтерін экспорттаудың жалпы құны 80 миллиард долларға жетеді деп күтеді, бұл 2008 жылғы көрсеткіштен жеті есе жоғары. Осы кезеңде тасымалданатын шетелдік жүк көлемі 28 миллион тоннадан 100 миллион тоннаға дейін өседі деп болжануда.

Аэроқанат жолы

2012 жылы Нижний Новгород пен Борды байланыстыратын канат жолы іске қосылды. Канат жолының ұзындығы – . Су бетінен жоғары Еуропадағы ең ұзын тірегі жоқ аралығы бар. Негізгі мақсаты – өзен таксилері, электр пойыздары және автобустармен қатар жолаушылар тасымалының басқаша түрін ұсыну.

Темір жол көлігі

Ресейдің теміржол желісі әлемдегі үшінші ең үлкен желі болып табылады, АҚШ пен Қытайдан кейін, 2019 жылғы мәліметтер бойынша жалпы ұзындығы 85 500 шақырымды құрайды. Ол 1520 мм кеңдігіндегі рельстерді пайдаланады. Ресей теміржол желісінің шамамен жартысы электрлендірілген. Ресей теміржолдары – мемлекеттік ұлттық теміржол тасымалдаушысы, әлемдегі ірі көлік компанияларының бірі және Ресейдегі теміржол тасымалында монополияға ие. 1992 жылы құрылған компания шамамен 950 000 адамды жұмысқа орналастырған, ал 2009 жылы еліміздің ЖІӨ-сінің 2,5%-ын құрады. 2007 жылы Ресей теміржолдары жалпы бағыттары бойынша 1,3 миллиард жолаушы және 1,3 миллиард тонна жүк тасымалданды.

Жолдар мен автомобиль жолдары

2006 жылы Ресейде 933 000 км жол болды, оның 755 000 км асфальтталған. Олардың бір бөлігі Ресейдің федералды автокөлік жүйесін құрайды. Үлкен аумағына байланысты жол тығыздығы G8 және BRIC елдері арасында ең төменгі көрсеткішті құрайды. Ресейдің жол жүйесінің жағдайы 144 елдің ішінде 136-шы орында тұр. Татарстан президенті және Мемлекеттік кеңестегі жолдар жөніндегі жұмыс тобының жетекшісі Рустам Минниханов Новосибирскте өткен отырыста федералдық трассалардың 53 пайызы және аймақтық жолдардың 63 пайызы талапқа сай емес екенін, жағдай нашарлап бара жатқанын мәлімдеді: Ресейде әр жыл сайын автомобильдер саны алты пайызға артады, ал трассалық желі тек 2200 шақырымға ғана ұзарады. Кремль басшысы мұның себебін жемқорлық, тиісті бақылаудың болмауы және 30 жыл бұрын қабылданған стандарттарды жаңартудың кешігуімен байланыстырды. Ресей Федералдық мемлекеттік статистика қызметінің мәліметтері бойынша 2003 және 2015 жылдар аралығында жол желісі 504 000 шақырымға ұзартылды, бірақ бұл көбінесе бұрын иесі болмаған жолдарды тіркеу нәтижесінде болды.

Жол қозғалысы қауіпсіздігі

Ресейде жол қауіпсіздігі нашар, жол апаттарының көрсеткіші Еуропа мен АҚШ-тан жоғары. 2011 жылы Ресей жол-көлік оқиғаларынан қайтыс болғандардың абсолютті саны бойынша төртінші орында тұрды. 2008 жылдан бастап жол қозғалысы ережелерін бұзу үшін ауыр жазалар енгізілді, бірақ жол полициясының сыбайлас жемқорлығы олардың апаттар санын азайтудағы тиімділігін төмендетуде. Видеорегистраторлар кеңінен қолданылады, себебі ресейлік соттар куәгерлердің айғақтарына қарағанда бейнедәлелдерді басымдыққа қояды, сондай-ақ полицияның сыбайлас жемқорлығы мен сақтандыру алаяқтығына қарсы қорғаныс ретінде де қолданылады.

Флот

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Шығыс Еуропаның социалистік елдері үшін жүк көліктері мен автобустар өндірілді: Икарус қалалық, қалааралық және туристік автобустар, Skoda автобустары мен жүк көліктері, Industriewerke Ludwigsfelde және Robur жүк көліктері, Tatra, LIAZ, Praga V3S, Csepel, Avia және ZSD Nysa жолаушылар фургондары және Zuk жүк фургондары. 1950 жылдардың соңында ОАФ жүк машиналары Батыстан импортталды, ал 1969 жылы Орынбор облысындағы Ай кенін ашу үшін Berliet T60 жүк машиналары әкелінді. Volvo және Mercedes Benz NG тракторлары 1970-ші жылдары Sovtransavto автокөлік ұйымы үшін импортталды. Unic Fiat тракторлары 1970-жылдардың ортасында Ленинград портына импортталды, ал Unit Rig және International Harvester Paystar жүк тасушылары мен цемент араластырғыштары 1979 жылдан 1983 жылға дейін суару арналарын салу үшін пайдаланылды. 1970-1980 жылдары балласт тракторлары импортталды, ал 1979 жылы Komatsu жүк машиналары импортталды. 1975 жылы Байкал-Амур магистральдық желісін (БАМ) салу үшін Magirus капоталы төсемелі жүк көліктері мен жүк таситын машиналар пайдаланылды. 1980 жылы Мәскеуде өткен жазғы Олимпиада ойындарында полиция машиналары, таксилер мен фургон ретінде кішігірім көліктерге (мысалы, Mercedes Benz S Class W116) басымдық берілді. Алайда, көліктердің көпшілігі Кеңес одағында жасалған машиналар болды: «Москвич», «ГАЗ М20 Победа», «ГАЗ», «ЗиЛ», «ВАЗ», «Иж» және «ЗАЗ» автомобильдері, «УАЗ» және «ЛуАЗ» джиптері, «РАФ» және «ЭРАЗ» фургондары, «ГАЗ», «Камаз», «ЗиЛ», «МАЗ», «КРАЗ», «УралАЗ», «БелаЗ» және «КАЗ» (Колхидес) жүк көліктері, «КАВЗ», «ПАЗ», «ЛИАЗ» және «ЛАЗ» автобустары және «ЗИУ» троллейбустары. 1988 жылы жүк көліктері мен автобустарды тегін сатуға рұқсат берілді. 1990 жылдан бастап көптеген жаңа және пайдаланылған көліктер импортталды. 2000-шы жылдары шетелдік компаниялар Ресейде зауыттар сала бастады немесе қолданыстағы құрастыру зауыттарымен келісімдер жасасты. Қазіргі уақытта Ресейдің Еуропалық және Азиялық бөліктерінің әртүрлі флоттары бар. Еуропалық Ресейде негізінен ресейлік, еуропалық, жапондық, американдық және қытайлық автомобильдер мен жүк көліктері бар; Азия жағында Владивостокта шоғырланған жапондық ішкі нарықтан шыққан пайдаланылған көліктер бар. Ресейлік автокөлік брендтерінің ең көп үлесі Солтүстік Кавказ аймақтарында – Дагестан мен Чечняда. GAZelle marshrutkas және Ford Transit, Peugeot Boxer, Fiat Ducato, Renault Master, Iveco Daily, Mercedes Benz Sprinter және Volkswagen Crafter фургондары және ресейлік (PAZ), украиндық (Богдан), Оңтүстік Кореялық (Hyundai County) және қытайлық (BAW) микроавтобустары бір түске боялған, ортақ такси ретінде қолданылады. Қалалық автобустар негізінен ресейлік (PAZ, KAvZ, LiAZ, MARZ, NefAZ, Volzhanin) және белорус MAZ. Еуропалық автобустар Владивостокта (51 MAN A78 Lion's City LE автобустары), Мәскеуде (бір Mercedes Benz Turk O345 Connecto LF, төрт Ikarus 435, 71 Scania OmniLink Ресейде құрастырылған және бір MAN A23 Lion's City GL), Коломнада (16 Mercedes Benz Turk O345 Connecto H және бір Mercedes Benz Türk O345 Conecto LF) және Санкт-Петербургте (16 MAN Lion's Classic және 52 Scania OmniLink автобустары) қолданылады. Басқа қалаларда жаңа қытайлық автобустар жұмыс істейді, ал олар неміс, швед, фин және голландиялық автобустарды пайдаланады. 2014 жылдың шілдесінде премьер-министр Дмитрий Медведев мемлекеттік және муниципалдық қажеттіліктер үшін шетелдік техникалық сатып алуларға (оның ішінде қоғамдық көліктерге) тыйым салу туралы жарлық шығарды. Қалааралық автобустар қытайлық, корейлік және ресейлік, ал ірі компаниялар еуропалық автобустарды сатып алады. Ford Mustang, Lincoln Town Car, Ford F Series, Dodge Viper, Toyota Sienna, Toyota 4Runner, Acura, Toyota Highlander, Toyota Venza, Infiniti, Chevrolet Corvette және Chevrolet Camaro сияқты сұр нарықтағы көліктер арнайы дилерлер арқылы сатылады. АҚШ-тың сұр нарықтағы жүк көліктеріне Freightliner, International, Peterbilt және Volvo жатады. 2013 жылдың соңында International International ProStar тракторының ресейлік нұсқасын сата бастады, ал Western Star 6900XD жүк тасушыларының сатылымы 2014 жылы басталады деп жоспарланған. Көлік құралдарының қол жетімділігі (жылдың соңында, мыңда) 1990 2000 2005 2010 2011 2012 Жүк көліктері (жалпы, пикаптар мен жүк таситын фургондарды қоса алғанда) 2744 4401 4848 5414 5545 5751 Компанияларға тиесілі 331 1387 944 683 661 611 Жеке тұлғаларға тиесілі 4 1568 2300 2950 3097 3273 Қоғамдық автобустар 153 109 79 63 72 75 Автомобильдер (жалпы) 8964 20353 25570 34354 36415 38792 Жеке тұлғаларға тиесілі 8677 19097 24125 32629 34624 36917 Троллейбустар 13.8 12.2 11.4 11.1 11.0 11.0 Ресей Федералды мемлекеттік статистика қызметінің мәліметтері бойынша, 2013 жылы жеке меншік автомобильдерінің саны 1000 адамға шаққанда 304.1 Орал федералды округінде, 312.6 Свердловск облысында, 202.5 Солтүстік Батыс федералды округінде, 345.3 Псков облысында, 298.5 Қиырғыз облысында, 484.8 Камчатка крайында, 284.6 Орталық федералды округінде, 340.5 Белгород облысында, 274.3 Оңтүстік федералды округінде (289.5 Краснодар крайында), 261.8 Сібір федералды округінде (292.5 Хакасия республикасында және Новосибирск облысында), 258 Волга федералды округінде (298.1 Орынбор облысында) және 197 Солтүстік Кавказ федералды округінде (267.2 Ставрополь крайында). Көлік құралдарының ең көп саны бар аймақтар – Азиялық Ресейдегі Камчатка крайы (484.8) және Еуропалық Ресейдегі Белгород облысы (340.5). Ең аз саны бар аймақтар – Азиялық Ресейдегі Чукотка автономды округі (73.1) және Еуропалық Ресейдегі Ингушетия республикасы (130.0).

After World War II, trucks and buses were manufactured for the socialist countries of Eastern Europe: Ikarus urban, intercity and tourist buses, Skoda buses and trucks, Industriewerke Ludwigsfelde and Robur trucks, Tatra, LIAZ, Praga V3S, Csepel, Avia and ZSD Nysa passenger vans and Zuk cargo vans). During the late 1950s OAF trucks were imported from the West, and Berliet T60 dump trucks were imported in 1969 to open the mine and ore processing plant of Ai in the Orenburg Oblast. Tractors from Volvo and Mercedes Benz NG were imported during the 1970s for the road transport organization Sovtransavto. Unic Fiat tractors were imported in the mid 1970s for the port of Leningrad, and Unit Rig and International Harvester Paystar dump trucks and cement mixers were used for the construction of irrigation canals from 1979 to 1983. Fawn ballast tractors were imported from 1970 to the 1980s, and Komatsu dump trucks began to be imported in 1979. Magirus bonneted flatbed trucks and dump trucks were used in 1975 for the construction of the Baikal–Amur Mainline (BAM). By the 1980 Summer Olympics in Moscow, priority was given to smaller cars (such as the Mercedes Benz S Class W116) as police cars, taxis and vans. However, most vehicles were Soviet made cars: Moskvitch, GAZ M20 Pobeda, GAZ, ZiL, VAZ, Izh and ZAZ automobiles, UAZ and LuAZ jeeps, RAF and ErAZ vans, GAZ, Kamaz, ZiL, MAZ, KrAZ, UralAZ, BelAZ and KAZ (Colkhides) trucks, KAvZ, PAZ, LiAZ and LAZ buses and ZiU trolleybuses. In 1988, the free sale of trucks and buses was permitted. Since the 1990s, many new and used cars have been imported. During the 2000s, foreign companies began to build factories in Russia or enter into agreements with existing assembly plants. Currently, European and Asian parts of Russia have different fleets. European Russia primarily contains Russian, European, Japanese, American, and Chinese cars and trucks; the Asian side contains used vehicles from the Japanese domestic market, concentrated in Vladivostok. The largest share of Russian auto brands is in the North Caucasus regions of Dagestan and Chechnya. GAZelle marshrutkas and Ford Transit, Peugeot Boxer, Fiat Ducato, Renault Master, Iveco Daily, Mercedes Benz Sprinter and Volkswagen Crafter vans and Russian (PAZ), Ukrainian (Bogdan, South Korean (Hyundai County) and Chinese (BAW) minibuses, painted in one color, are used as share taxis. City buses are primarily the Russian (PAZ, KAvZ, LiAZ, MARZ, NefAZ, Volzhanin) and Belarusian MAZ. European buses are used in Vladivostok (51 MAN A78 Lion's City LE buses, Moscow (one Mercedes Benz Turk O345 Connecto LF, four Ikarus 435, 71 Scania OmniLink assembled in Russia and one MAN A23 Lion's City GL), Kolomna (16 Mercedes Benz Turk O345 Connecto H and one Mercedes Benz Türk O345 Conecto LF) and St. Petersburg (16 MAN Lion's Classic and 52 buses Scania OmniLink buses). Other cities run new Chinese and used German, Swedish, Finnish, and Dutch buses. In July 2014, Prime Minister Dmitry Medvedev issued a decree banning foreign technical purchases (including public transport) for state and municipal needs. Intercity buses are Chinese, Korean, and Russian and large companies are buying European buses. Grey market vehicles, such as the Ford Mustang, Lincoln Town Car, Ford F Series, Dodge Viper, Toyota Sienna, Toyota 4Runner, Acura, Toyota Highlander, Toyota Venza, Infiniti, Chevrolet Corvette and Chevrolet Camaro, are sold by special dealers. Grey market US trucks include Freightliner, International, Peterbilt and Volvo. In late 2013 International began selling a Russian version of the International ProStar tractor, and sales of Western Star 6900XD dump trucks were scheduled to begin in 2014. Vehicle availability (end of year, in thousands) 1990 2000 2005 2010 2011 2012 Trucks (total, including pickups and cargo vans) total 2,744 4,401 4,848 5,414 5,545 5,751 Owned by companies 331 1,387 944 683 661 611 Owned by individuals 4 1,568 2,300 2,950 3,097 3,273 Public buses 153 109 79 63 72 75 Automobiles (total) 8,964 20,353 25,570 34,354 36,415 38,792 Owned by individuals 8,677 19,097 24,125 32,629 34,624 36,917 Trolleybuses 13.8 12.2 11.4 11.1 11.0 11.0

According to the Russian Federal State Statistics Service, in 2013 the number of individually owned cars per 1,000 of population was 304.1 in the Ural Federal District, 312.6 in Sverdlovsk Oblast, 202.5 in the North West Federal District, 345.3 in Pskov oblast, 298.5 in the Far Eastern Federal District, 484.8 in Kamchatka Krai, 284.6 in the Central Federal District, 340.5 in the Belgorod Oblast, 274.3 in the Southern Federal District (289.5 in Krasnodar Krai), 261.8 in the Siberian Federal District (292.5 in the Republic of Khakassia and Novosibirsk Oblast), 258 in the Volga Federal District (298.1 in Orenburg Oblast) and 197 in the North Caucasian Federal District (267.2 in Stavropol Krai). The regions with the greatest car ownership are Kamchatka Krai in Asiatic Russia (484.8) and Belgorod Oblast in European Russia (340.5). Those with the least are Chukotka Autonomous Okrug in Asiatic Russia (73.1) and the Republic of Ingushetia in European Russia (130.0).

Су жолдары

Ресей үкіметінің Теңіз коллегиясының (Морская коллегия) деректеріне сәйкес, 2004 жылы Ресейдің ішкі су жолдары арқылы 136,6 миллион тонна жүк тасымалданды, ал жалпы жүк тасымалдау көлемі 87 556,5 миллион тонна-километрді құрады. Сол жылы 53 компания Ресейдің ішкі су жолдарында жолаушы тасымалымен айналысты, олар 22,8 миллион жолаушыны тасымалдады, ал жалпы жолаушы тасымалының көлемі 841,1 миллион жолаушы-километрді құрады.

Қара теңіз және Азов теңізі

Новороссийск, Дондағы Ростов, Сочи, Туапсе, Ейск.

Балтық теңізі

Балтийск, Калининград, Приморск, Санкт-Петербург, Выборг, Высоцк.

Ақ теңіз, Баренц теңізі және Солтүстік Мұзды мұхиттың басқа теңіздері

Архангельск, Дудинка, Игарка, Мурманск, Тикси, Витино.

Каспий теңізі

Астрахан, Махачкала.

Құбырлар

Ресейде әлемдегі ең ұзын мұнай құбыры – «Дружба» құбыры орналасқан, және ол әлемдегі ең ірі мұнай құбырлары желісінің бірі. Ол Ресейдің Еуропалық бөлігінің шығыс аймақтарынан Украина, Беларусь, Польша, Венгрия, Словакия, Чехия және Германияға мұнай жеткізеді. Желі сонымен қатар көптеген тармақтарға бөлініп, өнімді Шығыс Еуропаға және одан әрі таратуға мүмкіндік береді. «Дружба» атауы «достық» деген мағынаны білдіреді, себебі бұл құбырмен Кеңес Одағының энергияға зәру батыс аймақтарына, бұрынғы Кеңес блогындағы «туысқан социалистік елдеріне» және Батыс Еуропаға мұнай тасымалданды. Бүгінде ол Ресей (және Қазақстан) мұнайын Еуропаға тасымалдаудың басты артериясы болып табылады. 2012 жылдың 29 қазанында президент Владимир Путин «Газпром» компаниясының бас директорына құбыр құрылысын бастауды тапсырды. 2014 жылдың 21 мамырында Ресей мен Қытай 30 жылдық газ келісіміне қол қойды, бұл жобаны іске асыру үшін қажетті шарт болды. Құрылыс 2014 жылдың 1 қыркүйегінде Якутск қаласында президент Путин мен Қытай вице-премьері Чжан Гаоли қатысуымен басталды.

Әуе көлігі

2002 жылы Ресейде 2743 әуежай болды. 2013 және 2022 жылдар аралығында Ресей үкіметі 12 әуежайды қамтитын 140-қа жуық ішкі әуе бағыттарына субсидия берді. Бұл субсидияларды Rosaviatsia басқарады және олар Ресейдің Қырым, Калининград және Қашық Шығыс аймақтарын қамтиды. Ұшақ жасау – Ресейдегі маңызды өнеркәсіптік сектор, онда шамамен 355 300 адам жұмыс істейді. Кеңес Одағының тарауы индустрия үшін, әсіресе азаматтық авиация сегменті үшін терең дағдарысқа алып келді. 2000 жылдардың басындағы жылдардың ортасынан бастап әуе тасымалының өсуіне және сұраныстың артуына байланысты жағдай жақсара бастады. 2005 жылы іске қосылған консолидация бағдарламасы нәтижесінде «United Aircraft Corporation» холдингі құрылды, оған индустрияның көптеген негізгі компаниялары кірді. Ресей Федерациясының Федералды мемлекеттік статистика қызметінің мәліметтері бойынша, 2012 жылы Ресейде 6200 азаматтық ұшақ тіркелген.