Кіріспе

Fīnau Ulukālala (Жылы бас) - қазіргі уақытта Тонга корольдігінде орналасқан Вавау (Тюи Вавау) жерінен алты маңызды тұқым қуалаушы басшылардың әулеті. Династия XVIII ғасырда пайда болып, 1960 жылы жойылған. Бастының алғашқы егістігі Туануку болды, ал оның лақап аты және ауылдың аты Тавакефаяна (тропиктік құстың түрі) болып табылады.

Маофанга

Бірінші Финау (Улукалла I-нің атасы Матаэлехамеа) Туи Канокуполу (ол кезде, шамамен 1650 жылы, Тонгатапудың ең күшті патшалық әулеті) болғанмен, оның әкесі Туитуоху келесі Туи Канокуполу Маафутуитонганың кіші інісі болды. Осылайша Туитуоху Вавауда сәттігін сынап көрді, онда ол Хаа Нгататупу әулетін бастады. Бұл алғашқы фин 1797 жылы Мауфанга, Тонгатапу қаласында қайтыс болды, сондықтан оны фин Улукаллала I и Маофанга деп те атайды (ауылдың есімінің ескі түрі). Оның орнын кейіннен Фелетоа, Вавауда қайтыс болған үлкен ұлы бағынды. Кейде ол Финау Улукалала II i Фелетоа немесе екінші аты Фангупо деп аталады.

Фелетоа

18 ғасырдың соңында, қатыгез және қасақана адам болған Туи Канокуполу, Тукуахоның танымалдылығына байланысты, Финау Фелетоа (Улукалала II) Хаапайға да билігін кеңейте алды, бұл оны сол кездегі бүкіл Тонганың ең күшті басшысы етті. Алайда оның Тонгатапуны да басып алу ниеті болған жоқ. Ол үшін сол аралдың басшыларын Хаапай мен Ваваудың ісіне араласпауға мәжбүр ету жеткілікті болды. Сол үшін ол Туй Канокуполуды өлтіру жоспарының басты авторы болды. Ол, Тупоуниуа және Тупоутоадан тұратын триумвиратпен 1799 жылдың сәуірінде Муадағы Туи Тонгаға жыл сайынғы инаси (алғашқы жемістер ұсынысы) кезінде жасалды. Өкінішке қарай, бұл оның үміттенген бейбітшілігін әкелмеді, бірақ Тонгадағы азаматтық соғыстың басталуы болды, ол келесі 50 жылға созылады. Финау Тонгатапуды жаулап алуға тырыспады, бірақ аралдағы кейбір шабуылдарға шектелді. Ең ауыр соққы 1807 жылы Нукуалофадағы Тюпуамолохи қамалына қарсы болды, онда ол Порт-о-Пренстен алған оқ-дәрілер өте пайдалы болды. Оның тәрбиеленушісі Уильям Мариннің жазбаларында осы оқиғалар мен атақты жауынгердің тұлғасы туралы егжей-тегжейлі баяндалады. Алайда ол кейбір жауларына жасаған жазасы үшін де әйгілі болды: оларды соқыр қайыққа байлап, теңізге тастады, көп ұзамай құрбандарымен бірге суға батты. 1809 жылы Финау Фангупо қайтыс болды және оның орнын ұлы Финау Улукалала Моангагонго басқарды. Ол қиындық тудыратын Тонгатапумен барлық байланыстарды үзуге шешім қабылдады және Хаапай мен Ваваудың оқшаулау саясатын жүргізу керектігін бұйырды. Егер Тауфаахау І-нің келуі болмаса, Тонга 3 тәуелсіз мемлекет болып аяқталмас еді. Моангангонго 2 жылдан кейін қайтыс болды, сондықтан да ол тарихқа Улукалла III ретінде кірмеген болуы мүмкін.

Туапаси

Финау Улукалала III, тарихта ең танымал Финау Улукалала III и Пуоно (Неяфудың қай жерде қайтыс болатыны), сонымен қатар Туапаси деп аталады. Ол Финау Фангупоның екінші ұлы болды және 1811 жылы Туи Ваву (Ваву патшасы) болды, бірақ ол барлық аралдарды 1820 жылға дейін бақылауға алмады. 1833 жылы наурыз айында қайтыс болғанда, ол Вавауды өзінің арғы туысы және күйеу баласы Тауфаахау І-ге берді, өйткені сол кезде Тонгадағы ең күшті адам кім екені анық болды. Бұл Хаапайдан кейін Тонганың екінші арал тобы болды. Сондықтан, 1839 жылы 20 қарашада Тауфахау өзін Тонганың патшасы деп жариялады және оны жаңа христиан құдайына тапсырды.

Матекитонга

Тупу Тутай Нафеталаи Матекитонга - Финау Улукалала IV, оның әкесі қайтыс болған жылы (1833) туған жалғыз ұлы. Ол Тауфаахаудың вассалы болып өсті, мысалы, 1853 жылы онымен және Какобаумен тағы бір Фиджи баслығы Мара Капайвайға қарсы шайқасты және 1875 жылы Тауфаахау, сол кезде патша Сиаоси I деп аталатын, конституцияны жариялап, барлық ескі басты атақтар мен субтитрлерді жойды, 20-дан басқа, олар асыл мәртебеге көтерілді (және тағы 10 1880 жылы). Сол кезден бастап бұл ақсүйектерге атаудың дұрыс жолы олардың атағы бойынша ғана, қажет болса, оның артынан жақшаның арасында сәйкестендіру атауымен.

Мисини

Оның ұлы Сиаоси Финау Мисини 1877 жылы қайтыс болғаннан кейін оның орнын Финау Улукала V (Мисини) атпен иеленді. Ол 1938 жылы қайтыс болды.

Хаамеа

Династияның соңғысы Сиаоси Тангата о Хаамеа болды, ол Улукаллала VI (Хаамеа) болды. Анасының ұрпағы мұрагерсіз өлгендіктен, ол да кейіннен Коловайдан Ата деген атақпен билікке отырды. 1930 жылы ол патшайым Салоте Тупуның жарты қарындасы Фусипалаға үйленуге қызығушылық танытты. Алайда Салоте мен оның жұбайы Тунги Майлефихи бұл Ваву абыройының таққа деген құрметпен қарамағанын, керісінше, оның Тонгадан бөлініп, тәуелсіз Ваву патшалығын құру туралы жоспары ретінде көрді. Олар бас тартты. Фусипала 1933 жылы тұрмысқа шықпаған күйеусіз қайтыс болды. Сиаосидің үйленбеген балалары болды, кейіннен Амелия Туна Кайману Ваэаға үйленді, олардың Такукипулоту есімді асырап алынған қызы болды. Ұлықала Хаамеаның үйленбеген ұлдарының ең үлкені Сион Потауайн Кулихаапаи есімді екі рет үйленген ұлы болды. Оның екі әйелі Хеу мен Меле Лилиола есімді, екеуінің де ұрпақтары болды. Ұлуқалала Ха'амеяның басқа да тұрмысқа шықпаған балалары, Ева есімді қызы, ол асыл адам Вейхалаға үйленіп, ұрпақ қалдырды.

Ахуеиту

1960 жылы 12 қыркүйекте Сиаоси үйленген ұлы жоқ болып қайтыс болды. Улукалала атағын және Ата атағын түпнұсқа мұрагерден патша Тауфаахау Тупу IV алып тастады. Соңында екеуі де патшаның кіші ұлы Ахоэиту Унуакиотонга Тукуахоға берілді (ол қазірдің өзінде Пиадан Лавака атағын иеленіп, 3 асыл атаққа ие болды).

Сиаоси Манутаматонго

Тауфаахау Тупу IV патшаның өлімі мен Сиаоси Тупу V патшаның таққа отырғанынан кейін Ахоэиту мұрагер болды және 11 қыркүйекке дейін атақтан бас тартуға тура келді. Атақ 2006 жылы 30 қыркүйекте ресми түрде орнатылған оның ұлы Сиаоси Манутамагонго Алайвахамао Ахоэиту Константин Тукуахоға берілді. 2012 жылы Ахоэиту патша болды, ал Сиаоси Мамутаонго - "Улукалала" мұрагерлік әміршісі болды.