Кіріспе

украин биі Аркан - Румынияның әдет-ғұрпының, онымен байланысты танымал би мен әуеннің атауы. Кейде оны лаţ немесе припон деп те атайды, яғни "ласо" / "тетер" немесе "агуиллетта". Арканул староанск деп аталатын нұсқасы бар, ол Румынияның Молдавия аймағында биленген баяу аркан. Батран "көне" немесе "ескі" дегенді білдіреді және ол бүкіл Румыниядағы билердің атрибуты ретінде жиі қолданылады.

Әдет-ғұрып

Әдетте, ерлер билейді, оны әуесқойлар, кәсіби ансамбльдер, сондай-ақ халық билерін орындаушылар орындайды. Аркан сөзі ерлер оттың айналасында билеген кезде орындайтын қадамды да білдіреді: оң аяқ жағына қарай қадам жасайды (немесе би қозғалыс пайда болған кезде қос таңбалар), сол аяқ артқа қарай өтеді, оң аяқ тағы бір жағына қарай қадам жасайды, сол аяқ билеушінің алдында бүгілген тіземен секіреді; би ерлердің бір-бірінің иығына қолын қойып орындалады және ол дөңгелек билерінің үлкен тобының бөлігі болып табылады. Арканға "әдеттегі" деген атау оның өту рәсімі сипаты бар екендігіне байланысты беріледі: Căluşari сияқты оны тек некеге тұру жасына жеткен ұлдар ғана билейді (традициялық румын киімдерінде). Биге қатысу кейде "a lua cu forţa" ("күдікпен шақыру" немесе "жатып алу") немесе arcăni ("ласкоға") деп аталады. Бұл ерте заманауи Валахия мен Молдавияның қорғаныс күштерінде әскери қызметке шақырудың сүйікті әдісімен этимологиялық параллельге ие, lua cu arcanul ("арканмен ласкоға"), бұл арқылы ұлдарды билік өкілдері іріктеп ұрлады. Бидің "әсіретті" сипатының себебі - оның бастамашы құндылығы, әлеуметтік пирамиданың келесі сатысына кіру, соның нәтижесінде ұлдар некеге тұруға жарамды жас еркектерге айналады. Бұл "тұрақты" ер адамдардың билік басындағы адаммен күштеп (әдет-ғұрыптық күшпен) ер балаларды (ол кезде әлі де бала деп саналатын) хорға алып барып, хордың осы ерекше түрін билеу стратегиясына қатысты. Аркандық ырымдық би жас жігіттерге кейінірек калушари ырымдық биіне қатысуға рұқсат беру үшін қажетті шарт болды. Бұл талаптардың барлығы және жас жігіттердің топтарын ұйымдастырудың барлық құралдары Lex Antiqua Valachorum ( көне Vlach заң) деп аталатын заңға байланысты.

Ықпал

1908 жылы румындық би тобы Венада және 1937 жылы Лондонда аркан биін биледі, екі рет де ұйымдастырушылар өздерінің өнер көрсетуі үшін сыйлықтар жеңіп алды. 1530 жылы салынған Юмор монастырында (солтүстік Молдавияның боялған шіркеулерін қараңыз) лаутармен бірге аркан билерін көрсететін фреска бар. Бұл биді Украинаның оңтүстік-батысына украиндық этностың бір тобы - хуцульдер әкелді. Украинада би Аркан деп аталады, сонымен қатар Аркан. 2004 жылғы "Евровидение" байқауының жеңімпазы, хутсулдық Руслана Лыжичко өзінің "Wild Dances" альбомында хутсулдық салт-дәстүрлі дыбыстар мен қозғалыстарды сәтті пайдаланды, оған аркан әндері де кірді.