Кіріспе

Гүлді өсімдік түрі Mollugo verticillata, жасыл кілемшөп (инділік кілемшөп деп те аталады), тропикалық Америкадан тез таралатын бір жылдық өсімдік. Солтүстік Американың шығысында бұл бұзылу аймақтарында өсетін жалпы арамшөп. Ол жақын маңдағы өсімдіктер мен кедергілерден тез үзіліп өтетін дөңгелек кілемді құрайды. Бұл түр Аляска, Гавай, Юта және Британдық Колумбия, Манитобадан басқа АҚШ-тың барлық штаттарында тіркелген. Онтарио, Квебек, Нью-Брансуик және Нова-Шотландия. Инвазивті арамшөп деп саналса да, M. verticillata жеуге жарамды екені белгілі. Археологиялық деректерге сүйенсек, M. verticillata Солтүстік Америкада шамамен 3000 жыл бұрын пайда болған. Кейде "Индиялық шыбық" деп те аталады, Қытайда бұл өсімдік zhong leng su mi cao деп аталады.

Сипаттама

Килемдік жапырақтарының әрбiрiнде 3 - 8 бұрыш бар. Толысқан кезде өсімдік өзінің тән базальды розеткалық қалыптасуын жоғалтуы мүмкін. Жапырақтары шамамен 13 см ұзындықта және сопақша пішінде. Жапырақтың ұшы дөңгелектен өткірге дейін өзгереді. Өсімдік топыраққа жайылып өседі, өйткені оның өсіп-өнуіне байланысты және кілемшелер қалыптастырады. Гүлдері әдетте 2 - 5 гүл шоғырында болады, шілдеден қыркүйекке дейін гүлдейді. Гүлдері ақ немесе жасыл ақ түсті, ұсақ 515 мм сабақтары бар. Гүлдері тез арада жұмыртқа тәрізді және ұзындығы 1,5 - 4 мм жеміске айналады. Дехисценттік капсула жетілгенде ашылады. Тұқымдарының ұзындығы 0,5 мм, қызылдан тоңған қоңыр түске дейін.

Таксономия

Молекулалық генетикалық реттіліктегі жетістіктер бұрын инклюзивті болмаған Molluginaceae туысындағы таксономиялық қатынастарды түсінуді жақсартты. Molluginaceae тұқымдастары бұрын Aizoaceae, Nyctaginaceae және Phytolaccaceae тұқымдастарына жатқызылған. Mollugo L. тұқымдасына қазіргі уақытта бір жылдық шөптердің шамамен 35 түрі кіреді. М. verticillata-ның бірнеше субтаксиндік түрлері оның әртүрлі морфологиялық табиғатына байланысты мәлімделген, бірақ олар толық құжатталмаған. Оны испан тілінде alfombra, француз тілінде mollugine деп те атайды. Басқа жақын туысқан бауырлас таксондар: Mollugo floriana, Mollugo flavescens, Mollugo snodgrassii, Mollugo crockeri және Mollugo enneandra.

Таралуы және мекендейтін ортасы

M. verticillata-ның кең ауқымы Солтүстік Америка, Бразилия, Колумбия, Мексика, Батыс Үндістан, Орталық Америка, Оңтүстік Америка, Еуразия және Африка елдерінде байқалады. Кейбір зерттеулер арасында кілемдік шөптің шығу тегі Жаңа әлем тропиктерінен екендігі және кейіннен ол жай аймақтарға тарағаны туралы келісім бар.

Қорғау мәртебесі

Килемдік шөптер бүкіл әлем бойынша қауіпсіз деп саналады. IUCN RedList-те бұл таксон IUCN Қызыл тізіміне енгізілмеген деп көрсетілген. Басқа деректерде бұл арамшөптің Америка Құрама Штаттары, Кариб теңізіндегі аумақтар, Мексикадан шыққан және Канадаға енгізілгені айтылады. Ол егістік, көлік тұрағы және бау-бақша сияқты бұзылған мекендерде кездеседі.