Кіріспе

Италиялық тарихшы және этнограф Лоренцо Ботурини Бенадуччи (осылай-ақ Ботерини) 1698, Сондрио, Италия 1749, Мадрид) - Солтүстік Америкадағы Испания империясының отарлық иеліктері Жаңа Испанияның тарихшысы, антикварі және этнографы.

Ерте өмір

Италияда асыл ата-анадан туған Лоренцо Ботурини Бенадуччи Миланда оқыды және Триест пен Венада өмір сүрді. Ол Киелі Рим империясының рыцары болды. Испаниямен соғысқа байланысты Австриядан қашуға мәжбүр болған Ботурини Англия мен Португалия арқылы Испанияға келді. Мадридте ол кондеса де Сантибанезмен, кондеса де Моктесуманың үлкен қызымен кездесті, ол оған, ацтек императоры Моктесума II ұрпағы ретінде, Жаңа Испаниядағы патша қазынасынан төленетін зейнетақыны алуға уәкілеттік берді.

Жаңа Испанияда

Ботурини 1736 жылы Жаңа Испанияға барып, сол жерде сегіз жыл тұрып, шалғай аймақтарды зерттеді және Прескотттың сөзі бойынша, "туған жерлермен көп өмір сүрді, түндерін кейде үйлерінде, кейде үңгірлерде және жалғыз орманның терең жерлерінде өткізді". Сол жылдары ол суреттер, карталар, қолжазбалар мен жергілікті кодекстердің үлкен коллекциясын жинады. Ол 500-ден астам Колумбқа дейінгі жазуларды көшіріп, ескерткіштер мен мүсіндердің өз суреттерін жасап, Гвадалупаның Виргинінің Тепеяк төбесіндегі пайда болу тарихын зерттеді. Ол көп жерді аралап, саяхаттаған кезде еуропалықтардың құрамына енген Мексиканың ең ірі ескі бұйымдарын жинады. Ол Гваделупаның құдайы Мәриямның тарихын жазуға ғана емес, оның мүсініне алтын тәж кигізуді жоспарлаған. Ол осы мақсатта епископтардан және жалпы жұрттан садақа сұрады. Бұл оны отаршылдық үкімет назарына тартты, ол шетелдіктің бұл ұсынысты жасауының ниеттеріне күдікпен қарады. 1744 жылы 2 маусымда тергеу жүргізілгеннен кейін, 1742 жылы 3 қарашада жаңадан келген вице-король Педро Себриан, Фуэнклараның 5-конты, оны түрмеге қамап, оның коллекциясын тәркіледі. Ол Жаңа Испанияға Индия кеңесінің рұқсатынсыз кіргені және корольдік рұқсатынсыз папаның құжаттарын әкелгені үшін айыпталды.

Ақталу

Сегіз ай түрмеде болғаннан кейін Ботурини Испанияға жіберілді. Ол пираттардың қолына түсіп, ақырында Гибралтарда босатылды. Сол жерден ол Мадридке барып, аяулы жағдайда қалады. Мадридте ол Мариано Фернандес де Эчеверрия и Вейтиямен кездесті, ол да Үндістанның көне заттарын жинайтын. Фернандес де Эчеверрия и Вейтия Ботуриниге тұратын орын және қаржылық қолдау ұсынды және Индия Кеңесінің оның ісін қайта қарауына қол жеткізді. Ботурини ақталды. Патша оны Үнді елдерінің патшалық хроникашысы етіп тағайындап, оның жинағын өзіне қайтаруды бұйырды және оны Жаңа Испанияға қайтаруға шақырды. Алайда Ботурини Жаңа Испанияға қайтудан бас тартты, ал оның коллекциясы ешқашан қалпына келтірілмеді. Ол колонияның болжамды тарихы бойынша жұмыс істеуі үшін сыйақы мен стипендия алған. Мадридте ол 1755 жылы қайтыс болған кезде жарияланбаған ежелгі Мексиканың тарихын жазды. Гвадалупаның біздің әпкеміз базиликасындағы кітапханаға оның есімі берілген.

Ботурини жинағы

Жинақ 1736 және 1744 жылдар аралығында құрылған, ол жоспарланған Historia de América Septentrional негізін құраған. Бұл кітапшада көптеген құнды құжаттар бар еді, олардың басым көпшілігі Үндістаннан келген. Олардың арасында Тескоко билеушілерінің ұрпағы Хуан де Альва Икстлильхокиттің иероглифтері бар еді. Икстлильксочитль бұл құжаттарды Дон Карлосқа қалдырды. Жинақты 1743 жылы Ботурини тұтқындалған кезде вице-король Педро Себриан и Агустин тәркілеген. Ол вице-корольдіктің хатшысының кеңсесіне тапсырылды. Құжаттар ондаған жылдар бойы назардан тыс қалдырылып, едәуір ұрлық болды. Кейінгі вице-король, Ревильягигедоның 1-конты Хуан Франсиско де Гюмес, тарихшы және антиквари Фернандес де Эчеверрия и Вейтияға (Мадридтен Ботуринидің досы) өзінің зерттеулері үшін сұраған суреттер мен құжаттарды берді. Фернандес де Эчеверрия и Вейтия қайтыс болғаннан кейін, олар Антонио де Леон и Гамаға өтті. Ол 1802 жылы қайтыс болды, ал жинақ оның мұрагерлеріне өтті. Көп ұзамай Александр фон Гумбольдт 1802-03 жылдары Мексикаға сапары кезінде 16 картинаға ие болды. Ол оларды "Vues des cordillères et monuments des peuples indigènes d'Amérique" атты еңбегінде жариялады. Олардың түпнұсқалары қазір Берлин мемлекеттік кітапханасында сақталған. Қалған мұралардың бір бөлігі әулие Хосе Пикардоға тиген болуы мүмкін. 1827 жылдан бастап немесе одан кейін көп ұзамай, жинақтың маңызды бөліктерін әртүрлі көздерден алды. Ол өзінің коллекциясын француз және мексикалық шыққан Евгений Гупильге сатып жіберді. Жинақтың бұл бөлігі Париждегі Ұлттық кітапханаға сыйға тарту немесе сатып алу арқылы берілді, ол жерде ол Аубин Гупил жинағы деген атпен сақталған. Мексика тәуелсіздік алғаннан кейін көп ұзамай түпнұсқалық жинақтың қалған бөлігі университет кітапханасына, ал одан 1823 жылы Ежелгі мұралар консерваториясына берілді. Кейіннен бұл жинақ Ұлттық кітапханада сақталды. Қазіргі уақытта ол Мексикадағы Ұлттық антропологиялық мұражайда сақталған.

Жазбалар

Oratio ad Divinam Sapientiam (тақырыбы өзгертілмеген). Солтүстік Американың жаңа жалпы тарихы идеясы. Мадрид, 1746 ж.; Мехико қаласы, 1871 ж. Үнді мұражайының каталогы. Мексика қаласы, 1871 жыл. Солтүстік Американың жалпы тарихы Лоренцо Ботурини Бенадуччи атты ер адам. Мадрид, 1948 жыл. Солтүстік Американың жаңа жалпы тарихы туралы идея: Лоренцо Ботурини Бенадучидің отарлаушы Мексика туралы есебі. (Автор), Стаффорд Пул (аудармашы), Сьюзан Шрёдер (Келісімде) Оклахома университетінің баспасы, 2015.