Кіріспе

Францияда Вар қаласында орналасқан аббатхана Торонэт аббатханасы - XII ғасырдың аяғы мен XIII ғасырдың басында салынған, қазір мұражай ретінде қалпына келтірілген бұрынғы цистерциан аббатханасы. Ол Францияның оңтүстік-шығысындағы Прованс провинциясының Вар департаменіндегі Драгиньян және Бригноль қалаларының арасында орналасқан. Бұл Прованстағы үш цистерциан абатханасының бірі, сонымен бірге Сенанк абатханасы мен Сильвакан, олар "Прованстың үш қарындасы" деп аталады. Торонэт аббатшылығы цистерциандықтар ордені рухының ең жақсы үлгілерінің бірі болып табылады. Тіпті шіркеудің акустикасы да монахтарға белгілі бір тәртіпті талап етті; тастан жасалған қабырғалар ұзақ эхоны туғызғандықтан, монахтар баяу және бір-бірімен бірге ән айтуға мәжбүр болды.

Тарих

1098 жылы Роберт де Молезм Клюнидің басшылығымен Бенедиктиндік монастырлардың шектен тыс сән-салтанаты мен сән-салтанаты деп санаған нәрсеге реакция ретінде Бургундиядағы Сито қаласында "жаңа монастырь" құрды. Ол VI ғасырда жазылған "Иерусалимдегі қасиетті Бенедикт ережесін" қатаң сақтауды және көлемді, жеңіл және жақсы қабырғалық құрылысты баса көрсететін, егжей-тегжейлі бөліктерді жоюды талап еткен. Бернард Клервоның тұсында цистерциандар ордені тез өсе бастады. 1154 жылы ол қайтыс болған кезде Францияда 280 цистерциан монастыры болды, 12 ғасырдың аяғында 500-ден астам. Прованстағы алғашқы цистерциан қауымы Tourtour маңындағы Флориес өзенінің бойындағы Нотр-Дам-де-Флориелде қоныстанған. Олар жерді Кастелланның жергілікті иелері берген. Бірінші жер олардың ауыл шаруашылығы жүйесіне қанағаттандырарлық емес еді, сондықтан шамамен 1157 жылы олар оңтүстікке қарай жиырма бес шақырымға, Ле Торонетке, олар қазірдің өзінде иелік еткен жерге көшіп барды. Жаңа жердің артықшылығы - жердің құнарлылығы, бірнеше өзендер мен бұлақ. Монастырь қашан салынғаны нақты белгісіз, бірақ 1176 жылы, бұл жердегі жұмыс жүріп жатқан болса керек, онда бұл жердің мұралық құқығына Прованс графты бекіткен. Бүкіл монастырь бірден салынған, бұл оның ерекше сәулет бірлігін түсіндіруге көмектеседі. Ғибадатхана, әрине, бірінші рет 12 ғасырдың соңында, содан кейін 13 ғасырдың басында монастырдың қалған бөлігі салынған. Ле Торонеттің алғашқы белгілі абатасы 1199 жылы сайланған Фолке де Марсель болды. 1150 жылы Генуялық саудагерлердің отбасында дүниеге келген ол, алдымен, ғасырлар бойы бүкіл Еуропаға танымал болған ғажайып махаббат әндерін жазған және ән салған трубадур ретінде керемет мансапқа ие болды. 1195 жылы ол музыкалық мансабын тастап, монах, содан кейін абат, содан кейін 1205 жылы Тулуза епископы болды. Өлгеннен кейін бір ғасырға жетпеген уақыт өткен соң, Данте оны жұмақтың тұрғындарының бірі ретінде Paradiso Canto IX-ға орналастыру арқылы құрмет көрсетті. 13 ғасырда монастырда жиырма бес монахтан артық болмады, бірақ ақша қайырымдылықтан келіп түсіп, Аббатханаға жоғарғы Прованс пен Жерорта теңізі жағалауы арасындағы кең жерлер тиесілі болды. Монастырь үшін ең маңызды сала мал мен қой өсіру болды. Етті жергілікті базарда сатып, қой терісін пергамент жасауға қолданды. Аббатхана сонымен қатар Hyères-те тұзды тоғандарды және Martigues, Hyères және Saint Maxime жағалауында балық аулауды басқаратын. Әулетке қажет емес балық жергілікті базарда сатылатын. Егін шаруашылығы мен әкімшілік жұмысты төменгі әлеуметтік таптан шыққан, монастырьда білімді, көбінесе асыл отбасылардан шыққан хор монахтарымен бөліскен монастырдың ер бауырлары атқарды. Лайықтар хорға қатыспайды, монастырь шешімдеріне қатыспайды және бөлек ғимаратта ұйықтайды. 14 ғасырда монастырь құлдырап кетті. 1328 жылы абат өзінің монахтарын жергілікті ауыл тұрғындарын тонауға тырысты деп айыптады, бұл Ұлы ашаршылықтан бірнеше жыл өткеннен кейін болды. 1348 жылы Прованс қайтадан қиратылды, бұл жолы халық санын одан әрі азайтатын қара оба. 1433 жылы Ле Торонетте тек төрт монах өмір сүрді. XIV ғасырда Авиньондағы папалар манастырлардың абыстайлары ретінде сырттан келгендерді атауды бастады. XV ғасырда бұл мәртебе Францияның патшаларына тиді, олар көбінесе қаржы немесе саяси себептермен абаттарды таңдады. Жаңа абаттар монастырь табысынан бөлінеді, бірақ ол жерде тұрмайды. XVI ғасырда аббат шіркеуі сақталған, ал басқа ғимараттар негізінен қираған. Монастырь бір уақытқа діни соғыстар кезінде тасталып кеткен болуы мүмкін. 18 ғасырда абат орденнің ережелері тым қатаң деп шешті және мүсіндер, фонтан сияқты сәндік ерекшеліктерді қосты. және қашаған ағаштары бар даңғыл. Аббатхана қарызға белшесінен батқан еді, ал 1785 жылы Буржеде тұратын аббат банкрот деп жариялады. Ле Торонет 1785 жылы құрметтен айырылды, ал қалған жеті монах басқа шіркеулерге немесе монастырларға көшті. Ғимарат 1791 жылы сатылуы тиіс еді, бірақ сатуды басқаратын мемлекеттік қызметкерлер шіркеу, зират, фонтан және қазқылдақ ағаштары қатары "өнер мен сәулет қазыналары" болып табылады деп жариялады, олар "Ұлт меншігі" болып қалуы керек. Қалған монастырь ғимараттары мен жерлері сатылды. 1840 жылы ескерткіштерді тексеруге бірінші болып тағайындалған жазушы Проспер Мериме ескерткіштердің қираған күйін байқады. Ол француз тарихи ескерткіштерінің бірінші тізіміне енгізілген, ал шіркеу мен қоңырау мұнарасын қалпына келтіру 1841 жылы басталды. 1854 жылы мемлеке...

Аббатхана ғимараттары

Сент-Бенедикт ережесінен кейін Торонет аббатшылығы өзіндік қажеттіліктерін қанағаттандыратын автономды қауым ретінде құрылды. Бұл қауымның орталығында монахтар оқшау өмір сүрді, мұнда жай адамдарға қатаң тыйым салынды. Аббатхананың құрылымы цистерциандардың діни сенімдерін білдіреді. Ол ең қарапайым және таза элементтерді пайдаланды: тас, жарық және су, оны мекендеген монахтар үшін таза және қарапайым әлемді құру үшін. Қасиетті үйдің асқақтап орнатылуы сенімнің берік негізіне негізделу керектігін білдіреді. Оның қарапайым дизайны қарапайым өмір сүруді және алаңдататын нәрселерден аулақ болуды көздеді. Ол жақын маңдағы карьерден алынған қарапайым тастармен салынған. Барлық тастар бір түсті, олар шіркеудің айналасындағы тасты жерге сәйкес келеді, бұл ансамбльге үйлесімділік береді. Тастар мұқият кесіліп, ағаштан жасалған жылтыраған беттерін жасау үшін орналастырылды, бұл кез келген ақауларды немесе көзді алаңдатуды болдырмау үшін. Сумен қамтамасыз ету цистерциан монахтары үшін маңызды фактор болды; оны ішуге және пісіруге, диірменге қуат беруге және аптасына бір рет өткізілетін мандатум сияқты діни рәсімдерге қолданды. Монахтар суды жинауға арналған шеберлікпен жасалған жүйе жасады.

Аббат шіркеуі

Аббат шіркеуі сайттың ең биік нүктесінде орналасқан және латын кресті түрінде, ұзындығы қырық метр, ені жиырма метр, шығыс-батысқа бағытталған, әдеттегідей шығыс шетінде хор мен құрбандық үстелі бар. Сыртқы көрінісі әбден қарапайым, әшекейленбеген. Тек монахтарға ғана кіруге рұқсат етілгендіктен, монументалды кіреберіс жоқ, тек екі қарапайым есіктер бар, сол жақтағы монахтар және оң жақтағы монахтар. Монахтардың есігі "Өлілердің есігі" деп аталды, өйткені қаза тапқан монахтардың денелері осы есіктен шығарылды. Олар алдымен оңтүстік қабырғаға жақын орналасқан ұзын сөреге, кейін зираттың жеріне қойылды. Қарапайым қоңырау мұнарасы 1170 және 1180 жылдар аралығында салынған болуы мүмкін, оның биіктігі отыз метрден асады. Орден ережелері тас немесе шамадан тыс биіктіктегі қоңырау мұнараларын салуға тыйым салады, бірақ Прованста ерекшеліктер жасалды, онда Мистраль желдері ағаштан жасалған әлсіз құрылымдарды ұшырып әкетті. Ішкі бөлмесі үш бөлікті басты кемеден тұрады. Қақпақтарды көтеріп тұрған аркалар жартылай бағаналарға тіреледі, олар мұқият оюланған тас негіздерге тіреледі, олар кеме қабырғаларының жартысына дейін екі метрдей. Шығыс жағындағы хор үш жартылай шеңберлі аркалы терезелері бар жартылай күмбезді апсидімен аяқталады, бұл Үштікті бейнелейді. Кеме ыдысындағы үш аркада ғимараттың басқа бөліктеріне кіруге мүмкіндік береді. Трансепттің апсистерінде екі кішкентай часовня бар, олар негізгі ғибадатханамен бірдей, цистерциандық Cîteaux және Clairvaux аббатханаларында сияқты. Аббатхананың төсегі, құрбандық үстелінің артындағы жартылай дөңгелек кеңістік безендірілмеген, бірақ жұмыс істеудің жетілдірілуі, сондай-ақ кемелді дөңгелек пішіннің өзі цистерциандардың діни идеяларының көрінісі болды. Дөңгелек, әлемдік әлемге жататын шармен салыстырғанда, құдайлық кемелділікке жақын болуы керек еді. Апсидадағы үш терезе, жоғарыдағы дөңгелек окулус құрбандық үстеліне назар аударады. Олар шығысқа қарап, таңертеңгі жарықты көре алады және Мәсіхтің жер бетіне қайтып келуін күткен бағытқа қарай жүреді. Олар және трансепттегі төрт кішкентай терезелер, әсіресе күн шығып, күн бату кезінде, ең маңызды діни қызмет, лаудтар мен кешкіліктердің уақытында, ішкі тасқа өмір беру үшін жеткілікті жарық береді. Терезеден түскен жарық тас түсін өзгертіп, баяу қозғалатын қараңғылық пен жарықтың пішіндерін жасады, бұл уақыт өтуін белгілейді, бұл монастырдағы өмірдің негізгі элементі. 1935 жылы салынған ақшыл боялған шыны терезелер. Олар 12-ғасырдағы Corrèze-дегі Obazine монастырының боялған шыны үлгісінен жасалған.

Монахтар ғимараты

Монахтар ғимараты шіркеудің солтүстігінде орналасқан және оған баспалдақтармен байланысты, бұл монахтарға қызметтерге тікелей кіруге мүмкіндік берді. Жатақхана монастырдың жоғарғы қабатында орналасқан. Абат бөлмесі сол жақта, қысқа баспалдақпен жоғарыда орналасқан. Жатақханада жартылай дөңгелек терезелер тізбектеліп тұрды. Әр терезе алдында бір-бір монах ұйықтады. Сакристика - екі метр биіктігі, үш метр ені және төрт метр ұзындығы бар, бір терезелі бөлме, шіркеу трансептіне қарсы салынған, шіркеу киімдері мен киелі киімдер сақталатын орын. Ол трансептке кіретін есіктен шіркеуге тікелей кіре алатын. Сакристан аббатхананың қазынасына жауапты болды, түнгі қызмет үшін жатақхананың қоңырауын соғып, маусымға байланысты діни қызметтердің нақты уақытын анықтау үшін астрономиялық байқаулар жасау үшін шатырдың төбесінде отырды. Армариум (кітапхана) - монастырдың төменгі қабатында орналасқан үш метрлік бөлме. Оның ішінде монахтар жиі қолданатын кітаптар да бар еді. Онда медицина, геометрия, музыка, астрология және Аристотель, Овидий, Хораций және Платонның классикалық еңбектері жазылған деп есептеледі. Капитулярлар залы - монахтар күнделікті жиналып, Бенедикт ережесінің бір тарауын оқып, қауым мәселелерін талқылайтын бөлме. Жаңа абаттарды сайлау да осы бөлмеде өтті. Оның архитектурасы қиылысқан қабырғалы күмбездермен, безендірілген бас қалашықтары бар екі бағанаға сүйенген, монастырдағы ең жетілдірілген және жаңа готика стилі әсерін көрсетті. Қабырғалар мен бағаналар шамамен 1170 жылға, күмбездер 1200-1240 жылдарға жатады. Ереже оқылып, талқыланған кезде монахтар ағаш орындықтарға отырды, ал игумен шығысқа қарай, кіреберіске қараған. Негізгі мүсіндік элемент - оңтүстік бағанадағы қарапайым крест, оның алдында монахтар қысқаша иіліп тұрады. Солтүстік бағананың бас жағында абат билігінің символы - айқышпен ұсталған қол бейнеленген. Кейде ол осы бөлмеге жерленген, сондықтан ол қайтыс болғаннан кейін оның есімі тірі игуменнің беделін арттыратын. Монахтар залы монахтар ғимаратының солтүстік шетінде болды, бірақ қираған, және аз қалды. Ол бөлме киім жасау үшін, жаңа монахтарды оқыту үшін, және қолжазбалар жазылған бөлме ретінде пайдаланылды, өйткені бұл аббатханадағы жалғыз жылытылатын бөлме болды.

Монастыр

Монастырьдың ортасында орналасқан монастырь монастырь өмірінің орталығы болды. Оның бір жағы отыз метр, ұзын трапеция тәрізді, жер бетіне қарай қарай, монахтар ғимаратынан өзенге қарай төмен қарай қарайтын. Оның ерекше пішініне және өте тегіс емес жерде орналасқанына қарамастан, ол өзінің сәулеттік бірлігін сақтап қалуға және табиғи ортамен араласуға тырысады; кейбір жерлерде тау беткейіндегі тау жынысы сәулеттің бір бөлігіне айналады. Құрылыс 1175 жылы басталды, бұл Торонет монастырын қазіргі уақыттағы ең көне цистерциан монастырының біріне айналдырды. Оңтүстік галерея ең көне, содан кейін шығыс галерея, кафедра үйінің жанында, оның қазіргі заманғы сәл тік барреллі күмбезді төбесі бар. Құрылысты бұрынғы асхананың жанында орналасқан солтүстік галерея мен батыс галерея аяқтады. Кейінгі уақытта галереялардың екінші деңгейі салынды, ол да жоғалып кетті. Галереялардың қалың қабырғалары, олардың қос аркадалары, әрбір орталық бағананың үстіндегі қарапайым дөңгелек саңылаулар және жай ғана бас әріптер монастырға ерекше күш пен қарапайымдық береді. Аспаздың алдындағы киіз үйде лавабо, немесе жуу бұлағы тұр. Ол өзiнiң алты бұрышты құрылымында, қабырғалы көмкермемен орналасқан. Су жақын маңдағы бұлақтан келіп, монахтар оны жуу, қырқу, тонзура және кір жуатын орынға пайдаланатын. Лавабо - түпнұсқалық орталық бассейннің фрагментіне негізделген реконструкция.

Бұрынғы Солтүстік қанаты

Цистерциан монастырының шіркеуге қараған солтүстік қанатында дәстүрлі түрде асхана (асхана), асханалар мен калефактория немесе жылытылатын қонақ бөлмесі бар. Солтүстік қанаты қираған, 1791 жылы тасталып кеткен.

Лайықтық бауырластарға арналған құрылыс

Монастырьдың діндар бауырластарға арналған қанаты он үшінші ғасырдан, басқа ғимараттардан әлдеқайда кейін пайда болған. Ғимараттың екі қабатты ғимараты бар еді. Ғимараттың екі аркасы Томбареу өзенін кесіп өтеді. Латриналар ғимараттың осы бөлігінде орналасқан.

Қойма

Ұңғыма - бұл шығыс галереяға жалғастырылған ұзын тікбұрышты бөлме. Бұл ғимарат көптеген қайта құруларға ұшырады және оның бастапқы пішіні жоқ. XVI ғасырда ол шарап қоймасына айналды, ал шарап сығу орындары әлі де бар.

Ле Торонет пен Ле Корбюзье

Торонэ аббатшылығы швейцариялық сәулетші Ле Корбюзьеге елеулі әсер етті Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін доминикандық діни қызметкер және суретші, Марк Шагал, Фернан Лежер, Анри Матисс және Пьер Боннард сияқты қазіргі суретшілермен байланыста болған отец Кутюрье Ле Корбюзьеге Лионға жақын Ла Туретте монастырын жобалауға шақырды. Әкесі Куториер 1953 жылы Ле Корбюзьеге былай деп жазды: "Мен сіз Ле Торонетке бара аласыз деп үміттенемін және сізге бұл орын ұнайды. Менің ойымша, мұнда сіз монастырьдің құрылған кезде қандай болғанының мәнісін таба аласыз; адамдар үндемей өмір сүретін, ойлануға және медитацияға арналған және уақыт өте келе көп өзгермеген қоғамдық өмірде өмір сүрген орын". Ле Корбюзье Торонетке барып, өзінің сапары туралы мақала жазды, оның ішінде "жарық пен көлеңке - осы шындық архитектурасының дыбыс берушілері" деген байқау бар. Соңында ол салған монастырдың бірнеше ерекшеліктері бар, олар Торонетке, соның ішінде мұнара мен қарапайым көлемдерге, қабырғаларға түскен жарықпен құрылған бос және бос кеңістікке ие.

Ле Торонеттің ықпалы

Британдық сәулетші Джон Паусон Торонетті Чехиядағы Новый Двур цистерциан абатханасына (2004) суреттеу үшін де қолданған. Le Thoronet бельгиялық ақын Генри Баушаудың (1913 жылы туған) 1966 жылы "Пьер без печали" атты еңбегін жариялаған. 1964 жылы француз сәулетшісі Фернан Пуйон аббатхананың шебер жұмысшысының күнделігі түрінде тарихи роман "Сайрақты тастар" атты роман шығарды. Ол Prix des Deux Magots (1965) сыйлығын жеңіп алды және Умберто Эко оны "Орта ғасырларды түсінуге қосқан әсерлі үлесі" деп мақтады.