Кіріспе
Өлімді иесі жануардың өмірін эвтаназия арқылы тоқтатуды шешкен кезде көбірек сезінеді. Жануарлар басқа жануарларға осындай жоғалтуды сезінетініне айқын дәлел болса да, бұл мақалада жануар жоғалғанда, өлгенде немесе басқа жолмен кеткенде адамның сезімдеріне назар аударылады.
The loss of a pet or an animal to which one has become emotionally bonded oftentimes results in grief which can be comparable with the death of a human loved one, or even greater, depending on the individual. The death can be felt more intensely when the owner has made a decision to end the pet's life through euthanasia. While there is strong evidence that animals can feel such loss for other animals, this article focuses on human feelings, when an animal is lost, dies or otherwise is departed.
Жануарлардың жоғалуының адамдарға әсері
Қайғы-қасіреттің қанша уақытқа созылатыны белгісіз. Алайда, иесі эмоциялық жағынан оған тәуелді болған үй жануарлары үшін қайғы-қасірет әлдеқайда күшті. Сонымен қатар, кейбір үй жануарларын иеленушілер үй жануарларына қатысты әлеуметтік әдет-ғұрыптар мен нормаларға байланысты қайғыларын білдіре алмайтын шығар. Егер иесі күйзелісті ішкілікке жатқызса, оның зардабы күшейе түседі. Элизабет Кюблер Росс ұсынған қайғы кезеңдері адам өліміне байланысты жасалған, бірақ үй жануарларының өліміне байланысты қайғы процесін сипаттауға бейімделуі мүмкін. Иә, үй жануарларының өлімі бірнеше сабақтарды қамтиды: 1) жоғалтуды түсіну үшін объект (жануар) емес, қарым-қатынас маңызды; 2) өлім / жоғалту тәсілі қайғылы процеске әсер етеді; 3) қайғылы адамның жасы мен тұрмыс жағдайы қайғылы процеске әсер етеді. Мичиган университеті 174 ересектің жанынан өткен үй жануарларын зерттеуді жүргізді. Қатысушыларға CENSHARE Pet Attachment Survey (Сеншердің үй жануарларына қатысты зерттеу) әдісі қолданылды. Нәтижелер көрсеткендей, бастапқыда иелерінің 85,7% -ы кем дегенде бір қайғы белгісін сезінді, бірақ алты айдан кейін 35,1% -ға дейін және бір жылдан кейін 22,4% -ға дейін төмендеді. Еркектер мен әйелдер зерттеуге қатысқан 12 симптомның 6- сы бойынша әртүрлі көрсеткіштерді көрсетті. Симптомдардың ауырлығы мен ұзақтығы қайтыс болған үй жануарларына деген сүйіспеншіліктің деңгейімен айтарлықтай байланысты. Бұл зерттеулер жануарды жоғалтудың клиникалық алаңдаушылыққа әкелуі мүмкін екенін көрсетеді, әсіресе егер адамның үй жануарларына деген сүйіспеншілігі күшті болса.
Жаңа жануарды алу
Алдыңғы үй жануарлары қайтыс болғаннан кейін үйге жаңа үй жануарларын әкелгенге дейін, кейбіреулер уақытты мұқият қарастыруды кеңес береді. Сонымен қатар, қайғылы адамның қай жерде екенін және бұрынғы үй жануарларын алмастыруға тырыспай, жаңа үй жануарларын өзінің ерекше қасиеттеріне сай таңдауға кеңес беріледі.
Адам емес өлім туралы нанымдар
Кейбір діндер сүйікті үй жануарлары өлгеннен кейін туыстарының қасына барады деп сендіреді. Ежелгі заманда жануарларға табыну кең тараған, сондықтан жануарларды жерлеуге қатысты рәсімдер де қолданылған. Жануарларды мумификациялау ежелгі Мысырда жүзеге асырылған, және кейбір аймақтарда мысықтарға ерекше мән берілді. Мысырлықтар жануарлардың өлмеуін қамтамасыз етіп, өмірден кейінгі өмірге жол ашу үшін оларды мумиялауға міндетті деп сенген. Кейбір ежелгі мысырлық отбасылар мюмияланған үй жануарлары өлгеннен кейінгі өмірде марқұмның қасында болады деп сенген. Мысырлықтардың үй жануарлары арасында мысықтар, иттер, мангустар, маймылдар, газельдер мен құстар кең тараған. Мысырлықтар үй жануарларын жақсы көретін, сондықтан грек жазушысы Геродоттың айтуынша, сүйікті үй жануарларын жоқтаған адамдар әдетте жылап, қас-қақағасын қырқып жылайтын. Ежелгі Мысырдағы үй жануарларына біз бүгінде үй жануарларына атаған есімдер берілген, бұл туралы ит мумиясының қалдықтарын анықтайтын жазуларда ашылған 70-тен астам есімдер дәлелдейді. Қазіргі діндер адамдар емес жануарлардың жаны бар екеніне, қайта туылу қабілетіне және жануарлардың өмірден кейінгі өмірде болатынына сену керек пе, жоқ па деген мәселеде екіге бөлінеді. Жалпы діни сенімнің жоқтығында көптеген үй жануарлары иелері "Аққу-сәулелі көпір" концепциясын қабылдады. Бұл ұғымның шығу тегі анық белгісіз, ол метафоралық немесе мифтік кездесу орны туралы айтады, онда үй жануарлары өлсе, жұмақ түрінде өмір сүреді, жастық шақта және ауыртпалық пен азаптан арылады, олардың серіктері адамдар өлімге дейін келеді. Осы сәтте үй жануарлары адаммен бірге жүгіріп, көкке бірге кіреді, олар ешқашан ажыраспайды. Өлім алдындағы көптеген көріністер мен түстерде өлген үй жануарлары көрінеді, сондықтан кейбіреулер бұл хабарларды жанның бар екендігімен байланыстырады. Мұндай оқиғалар қайғыны жеңілдетуге көмектеседі. Мормонизмде барлық организмдердің (сонымен қатар бүкіл Жер планетасының) рухы бар деп есептеледі, бірақ еркін әрекет ету қабілеті (оның дұрыс пен бұрыс арасындағы таңдау қабілеті) жоқ жандар - бұл күнәсіз және мінсіз рухтар, олар өлгенде тікелей көкке барады. Мормонның ілімдеріне сәйкес, адамдармен бірге жануарлар да ақырғы күндері қайта тіріледі. Жануарлар жайлы діни қызметкерлердің отбасы мүшелеріне үй жануарларының өліміне байланысты қайғы-қасіретке төтеп беруге көмектесуі, еске алу рәсімдерін өткізуі, рухани жұбатуды және қайғы-қасіретті шешуде кеңес беруі кеңінен таралуда.