Кіріспе

1957 жылы жарық көрген Лоренс Дюреллдің "Джюстин" романы - Лоренс Дюреллдің "Александрия квартеті" атты әдеби тетралогиясының бірінші томы. Тетралогия төрт біріне-бірі ілініп тұрған романдардан тұрады, олардың әрқайсысы құмарлық пен алдаудың күрделі оқиғасының әртүрлі аспектілерін әр түрлі көзқарастардан баяндайды. Төртпұлдың оқиғасы 1930-1940 жылдары Египеттің Александрия қаласында өтеді. Қаланың өзі Дюрреллдің романдағы адам кейіпкерлері сияқты күрделі кейіпкерге айналып бара жатқанын сипаттайды. Ол 1969 жылы сол атымен фильмге бейімделді.

Сюжеті мен баяндаушы

Жюстинді осы романда есімі аталмаған, бірақ квартеттің кейінгі романдарында "Дарли" деп аталатын кедей ирландтық айтып береді. Ол - жазушы және мектеп мұғалімі, оның жеке өмірбаяны автордың өз өмірбасына ұқсас. Алыстағы грек аралынан ол Александриядағы уақытын және Джюстинмен болған қайғылы романсын қайталайды. Жюстин - кедей болып туылған, қазір Мысырлық копт Нессимге үйленген сұлу, құпия еврей әйел. және ерекше күрделілікпен, сондай-ақ ерекше ықыласпен араласатын мәдени ортамен. Дюреллдің суреті Александрияның барлық күрделіліктерін, оның сәнділігі мен өте кедейлігін, ежелгі араб әдет-ғұрыптары мен қазіргі еуропалық әдет-ғұрыптарды "көрсетеді". Дюррелдің Александриясы еуропалықтар мысырлықтармен қатар өмір сүретін, яһудилер мен христиандар мұсылмандармен қатар өмір сүретін қала, оның кейіпкерлері, әсіресе оның сүйкімді кейіпкері, "қара қас қарашықтығы" қаланың айнасы. Дюррелл үшін оның басты кейіпкері Джастин Александрияның мәнісі, оның "нағыз баласы грек, сириялық немесе мысырлық емес, бірақ будандас". Дюрреллдің әуесқой, азғырушы, қайғылы және қараңғы, құпия сөздер айтуы мүмкін Джюстин кейіпкері романдағы орталықтанбұрушы күш ретінде сипатталған. Айтқыш пен Джастин құпия, қызу махаббатқа түседі. Ойынан шыққан махаббат үшбұрышы өсе түсіп, қауіпті болады. Кітаптың соңында жазушы Нессимнің өзін өлтіруді жоспарлап отырғанын біледі. Романда Юстиннің бұрынғы күйеуінің Moeurs ("Мор") атты басқа, параллель және ойдан шығарылған романына сілтемелер бар, оны баяндаушы Юстиннің өткен өмірі туралы сылтау іздеуде маңайша оқып шығады. Осылайша ол оның көптеген сүйіктілерге бейім екендігін, оның күрделі жыныстық қатынасын және оның үнемі уайымдағанын біледі. Ол сондай-ақ Юстиннің күнделігін табады және оның оқиғасын айтып жатып одан ұзақ үзінділерді келтіреді.

Стил және кейіпкерлер

Роман - құрылымы мен стилі жағынан эксперименталды көркем шығарма. Күндерге қатысты нақты сілтемелер жоқ, бірақ оқырман кейінге қарай шамамен хронологияны құрастыруы мүмкін. Бұл оқырман үшін қиындық тудырады, өйткені баяндау уақытында алға-артқа жылжиды, көбінесе нақты ауысуларсыз, баяндаушы "көптеген адамдар, көптеген оқиғалар, көптеген жылдар бойы өзінің естелігін еркін қалдырады". Дюррелл "Жустинде" Джеймс Джойстің "эпифанияларына" ұқсас өте поэтикалық, аллюзивті және жанама проза стилін қолданады, бұл романның лирикалық өлшеміне көбірек көңіл бөледі. Дюрреллдің баяндауышы оқиғаларды "олар орын алған ретпен емес, бірақ олар мен үшін маңызды болған ретпен" сипаттау маңызды екенін түсіндіреді. Оқырман романның "басты кейіпкері" - сол есімді Джастин деп ойласа да, Дюррелл Александрия қаласы ең маңызды ойыншы деген оймен жұмыстың құрылымын біртіндеп жасайды. Дегенмен, көптеген түрлі-түсті кейіпкерлер көп: баяндаушының сүйіктісі, туберкулезді грек бишісі Мелисса; француздық консулдық қызметкер Жорж Помбал, онымен баяндаушы пәтер бөліседі; идеалданған, бірақ қорқынышты Доппельгенгер романшы Пурсеварден; грек брокері Каподистрия; және крест киетін бимбаши Скоби. Бұл кейіпкерлердің көбі, кем дегенде, аймақтың негізгі діндерінің бірін ұстанады, бірақ олардың ешқайсысы дәстүрлі мағынада дінге жатпайды, және Дюррелл оларды "барлығы абсурдқа сенудің рационалды себептері үшін аңшылық" деп сипаттайды. Романның басты тақырыбы - қайғылы махаббат болса да, онда басты кейіпкерлердің барлығы құлшыныспен зерттейтін Кабала түрінде терең символдық өлшемге нұсқайды. Сонымен қатар, британдық құпия қызметтің жұмысымен айналысатын әлеуметтік-саяси баяндаманың алғашқы белгілері бар, бұл сюжет желісі әлдеқайда кеңейіп, ақыр соңында квартеттің келесі екі кітабында, Балтазарда және әсіресе, Маунтоливте басты орынға ие болады.

Кавафий

Дюррелл "Жустин" романында грек Александриялық ақыны Константин Кавафиге көп сілтеме жасайды, осылайша роман Кавафиді ағылшын тілді әлемдегі жаңа аудиторияға таныстырды. Кавафидің "Қала" және "Құдай Антонийді тастап кетті" атты екі өлеңі қосымшада "жұмыс нүктелері" ретінде енгізілген, бұл өлеңдердің баяндаушы мен оның жағдайы туралы айтуға болатындығын білдіреді.