Кіріспе
Дубровник тарихы Дубровниктегі Гундулич ескерткішінің ашылуы 1893 жылы 20 мамырда Дубровниктің саяси тарихындағы символикалық оқиға болды, өйткені ол бірінші дүниежүзілік соғыстан бұрынғы саяси күрес кезінде қаладағы екі саяси тараптың, хорваттар мен серб католиктерінің арасындағы шиеленісті көтерді.
The unveiling of the Gundulić monument in Dubrovnik on May 20, 1893, was a symbolical event in the political history of Dubrovnik, since it brought to the surface the wider tensions between the two political sides of the city, the Croats and the Serb Catholics in the pre World War I political struggles in the region.
Дайындау
1880 жылы 9 наурыздағы сессиясында Дубровник қалалық кеңесі Дубровниктегі сербтік католик қозғалысының бір бөлігі ретінде белгілі "Дубровник жастары" ұйымынан алынған ұсынысты қабылдады. Ол кезде қаланың мэрі Рафаэль "Рафо" Пучич болды. Ескерткіш құрылысын бақылау үшін бес адамнан тұратын комитет тағайындалды. Оның мүшелері - ақыл-ойшылдар Медо Пучич, Перо Будмани, Иво Казначич, Мато Водопич және Луко Зор. 1882 жылы ескерткіштің құрылысына 11000 флорин жұмсалды. 1882 жылы бақылау комитетінің төрағасы Медо Пучич, сондай-ақ 1883 жылы Иван Август Казначич қайтыс болды. Мато Водопич 1882 жылы епископ болып тағайындалған кезде мүшелігінен бас тартты, ал Будмани академияның сөздігіне жұмысына назар аудару үшін комитеттен кетті; бұл жұмысқа қаржының жетіспеушілігі де кедергі келтірді. Серб католиктері мен автономияшыл партия мүшелерінің саяси коалициясы бұл мәселе бойынша жұмысты қайта бастаған кезде, комитет 1891 жылы жаңа мүшелермен қайта құрылды. Ескерткіш орнату үшін бөлінген қаражат 15 800 флоринге дейін көбейтілді. Жаңа комитет қаржының жаңа тәсілдерін ұйымдастырды, газеттерде және әртүрлі беделді адамдар арасында күш-жігерді жарнамалады, тіпті Аргентинадағы эмигранттарға да жетті. Ескерткіш 1893 жылы 20 мамырда Дубровниктің ең үлкен алаңында, Польянада тұрғызылды. Оны хорват мүсіншісі Иван Рендич жасаған.
Ашылу
Бұл мереке, сол кезеңдегі барлық ресми мерекелер сияқты, мәдени ғана емес, сонымен қатар ұлттық және саяси болып саналды. Хорват Құқық партиясы мен Хорват Халық партиясының мүшелері бұл оқиғаға хорваттық ұлттық және саяси сипат беру үшін әртүрлі хорват аймақтарынан мүмкіндігінше көп хорваттарды әкелуге тырысты. Екінші жағынан, Серб партиясының мүшелері (серб католиктері) мерекеге сербтік дәмділік беру үшін мүмкіндігінше көп серб католиктерін жинауға тырысты. Осылайша, бұл жиын қарсылас ұлттық қозғалыстардың арасындағы бөлінудің символына айналды. Оны 1893 жылы 26 шілдеде отбасының соңғы еркек мүшесі барон Франо Гетальдич Гундулич ресми түрде ашты.