Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сами халқының жер аударылуы (солтүстік сами: Bággojohtin) - 1920-1940 жылдары саамдықтарды Юкасярви мен Каресуандодан Швецияның оңтүстігіндегі аймақтарға күштеп көшіру. Жалпы алғанда, оған 300-400 адам қатысты. Ресей 1852 жылы Норвегиямен, содан кейін 1888 жылы Финляндиямен шекарасын жапқаннан кейін, ел аралық ел аралық ел аралық қаз-қалпақ қашуы елдер арасындағы қақтығысқа айналды. Самидің өліп бара жатқан халық және бұғы бағудың өліп бара жатқан практикасы деген нәсілшіл идеяларына сүйене отырып, Норвегия үкіметі Солтүстік Норвегияны фермерлермен отарлауға тырысты. Самилердің Швецияда қыста, ал Норвегияда жазда жайылымға шығуы біртіндеп шектелді. Бұл жағдай 1919 жылы қабылданған елдегі бұғыларды жайылымға орналастыру туралы келісіммен басталды. Іс жүзінде бұл саамдықтардың Норвегиядағы үйлері мен жайылымдары тоналғандығын білдірді. Осыдан кейін округтің әкімшілік кеңесі әртүрлі күш-жігермен саамдық отбасыларды үйлерінен шығып, оңтүстікке қарай жаңа беймәлім жерлерге көшірді.
The dislocation of Sámi people (Northern Sámi: Bággojohtin) was a process in which reindeer herding indigenous Sámi people were forcibly dislocated from Jukkasjärvi and Karesuando to areas further South in Sweden in the 1920s to 1940s. In total it included 300–400 people. After Russia had closed its borders, first to Norway in 1852 followed by Finland in 1888, the cross border reindeer herding became a conflict between the countries. Guided by racist ideas of the Sámi as a dying people and reindeer herding as a dying practice, the Norwegian government worked towards colonising the North of Norway with farmers. Gradually the Sámi's rights to graze in Sweden during wintertime and in Norway in the summers was restricted. The start of the dislocation was the reindeer grazing convention of 1919, which drastically limited the amount of reindeer within Norway. In practice, it meant that the Sámi were robbed of their homes and grazing land within Norway. Following this, the county administrative board by various means of force made Sámi families relocate from their homes to new unknown lands further South.
Өмірбаян
Бұл негізінен Норвегия мен Ресей арасындағы саяси келіспеушіліктердің нәтижесі болды. Ресей Норвегияның фьордында балық аулау құқығын қалаған, бірақ Норвегия бұған қарсылық білдірді. 1852 жылы Ресей Норвегиямен барлық қарым-қатынасты үзіп, Торне алқабындағы аймақтарды (финдік орыс жағында) норвегиялық саамилердің дәстүрлі жайылымдарынан және керісінше шеттетуге себеп болды. Норвегиялық Каутокеино аймағынан келген 400-ге жуық адам швед ұлтын қабылдап, Каресуандо еншісінде қоныстанды. Бұл Финляндияның бұрынғы жайылымдық аймақтарына кіру үшін болды, өйткені Ресей швед саамилеріне Финляндияға кіруге рұқсат берді. Бұл жағдай 1889 жылға дейін созылып, Ресей Швеция мен Финляндия арасындағы шекараны швед саамилері үшін де жапты.
This was mostly a result of political disagreements between Norway and Russia. Russia wanted the right to keep on fishing in Norwegian fjords but this was denied by Norway. In 1852 Russia answered by cutting off all relationships with Norway, causing regions in the Torne Valley (on the Finnish Russian side) to be excluded from the Norwegian Sámi's traditional pasture lands and vice versa. About 400 individuals from the Norwegian Kautokeino area then started to change nationality to Swedish and settled in the parish of Karesuando, simply to gain access to previous pasture regions in Finland, since Russia allowed Swedish Sámi to enter Finland. This lasted until 1889, when Russia closed the border between Sweden and Finland also for Swedish Sámi.
Алғашқы қозғалыстар
Каутокеинодан кеткен көптеген отбасылардың өте үлкен малдары болғандықтан, Каресуандодағы жайылымдар таусылғаннан кейін, Каутокеиноның кейбір отбасылары Юкаскаярви, Галливаре және Йоккмокк приходтарына көшіп барды. Олардың арасында Йохан Тури де болды. Бұл алғашқы көші-қон олардың өз еркімен болды.
After the pasture in Karesuando became exhausted, which happened very quickly due to many of the families who left Kautokeino having very large herds, some of the original families of Karesuando and some of Kautokeino moved to the parishes of Jukkasjärvi, Gällivare, and Jokkmokk. Among these were Johan Turi. These first migrations were by their own choice.
Мәжбүрлеп көшіру
1919 жылы Норвегия мен Швеция бұғы жайылатын жерлер туралы жаңа келісім жасады. Бұл саамдықтардың ең солтүстікке қарай орналасқан төрт ауылына Норвегиядағы жайылымдық жерлерін беру құқығын жоғалтуға әкелді. Мал саны өсіп, жағдай нашарлаған сайын, швед парламенті Каресуандодағы бұғылардың санын азайту керек немесе басқа жаққа көшіру керек деп шешті. Малшылардың көпшілігі мал басын кесуден бас тартқандықтан, билік кейбір отбасыларды Қаресуандодан күшпен көшіруді шешті. 1920 жылдардың басында бірнеше отбасы мен 10 мыңдай бұғы көшірілді. Олардың көпшілігі Арьеплог пен Йоккмокке, оңтүстік Норрботтенге, сонымен қатар Вестерботтенге, әсіресе Тьернабиге. Бұл көшіру - адамдардың көбісі күшпен көшіру туралы айтқан кезде, қарсылық көрсеткендерге заңмен қорқыту болғандықтан, осылай айтады.
In 1919 Norway and Sweden wrote a new convention about reindeer pasture areas. This led to the four northernmost Sámi villages losing their right to pasture in Norway. As the herds grew and the situation became worse, the Swedish parliament decided that the number of reindeer in Karesuando should be decreased or else moved. Most herders refused to cut down their herd and the authorities decided to move some families from Karesuando by force. In the early 1920s several families and 10,000s of reindeer were moved. Most of them to Arjeplog and Jokkmokk in south Norrbotten but also to Västerbotten particularly Tärnaby. This relocation is what most people mean when they talk about dislocation by force since those who resisted were threatened by law.
Үшінші толқын
1940 жылдары бірнеше отбасы Каресуандодан Йоккмокке және Норвегияға көшіп келді. Мұның бәрі олардың өз еркімен болды.
In the 1940s a few families moved from Karesuando to Jokkmokk and Norway. This was all by their own choice.
Салдарлар
Солтүстік саамдар бастапқыда көшіп келген аймақта өмір сүрген саамдардан ерекше болғандықтан, үлкен дау туындады. Түнгі саамдар басқа жағдайларға бейімделгендіктен және мал бағудың басқа әдістері болғандықтан, қақтығыстардың көпшілігі бұғыларды бағумен байланысты болды. Билік араласқанда, олар проблеманы шеше алмады, алайда олар Солтүстік саамдықтардың жағында болды, олар оларды примитивтірек деп санайды - бұл пікір, мүмкін, ашық расизмге негізделген. Бұл жерді пайдаланғандар мен жаңадан келгендер арасындағы қақтығыстар әлі күнге дейін саамдарды бөліп тұрады.
Since the Northern Sámi were different from the Sámi originally living in the areas to which they moved, great controversy emerged. Most of the conflicts were centered around reindeer herding since the North Sámi were used to other conditions and had different methods of herding. When the authorities intervened, they were unable to solve the problems; however they sided with the North Sámi, claiming that they were more primitive – an opinion possibly based on clear racism. These conflicts between the original users of the land and the newcomers still divide the Sámi in the area today.