Кіріспе

Византия империясының провинциясы Македония темасы (θέμα Μακεδονίας) - Византия империясының әскери азаматтық провинциясы (темасы), 8 ғасырдың аяғы мен 9 ғасырдың басында құрылған. Византия Македониясы ежелгі Македониямен географиялық жағынан шектеулі қатынаста болды және негізінен қазіргі Оңтүстік Тракия аймағында орналасқан. Оның астанасы Адрианополь болды.

Тарих

VI ғасырдың басынан бастап, Македонияның бұрынғы Рим епархиясы, содан кейін Византия империясының бөлігі славян тайпаларының жиі шабуылдарына ұшырады, бұл келесі ғасырлар барысында демографиялық және мәдени өзгерістерге әкелді. Славяндар өздерін "Склавиния" деп ұйымдастырды, олар Византия империясына тәуелсіз немесе 7-ғасырда болгарлар немесе аварлар көмегімен шабуылдауды жалғастырды. VII ғасырдың аяғында Византиялықтар бұл аймақтағы славяндарға қарсы үлкен жорық ұйымдастырды. Олар көптеген славян тайпаларын бағындырып, Салониканың ішкі аймағында Тракияның жаңа тақырыбын құрды. Осы уақытша табыстарға қарамастан, аймақтағы билік тұрақтылықтан алыс болды. Империя сол себепті 8 ғасырдың аяғына дейін Эгей теңізі жағалауының оңтүстігіне қарай қорғаныс желісін тартты. Нәтижесінде 789 (немесе 797) және 801/802 жылдар аралығында Афинаның императрицасы Ирена Тракияның ескі тақырыбынан Македония деп аталатын жаңа тақырып жасады. Сигиллографиялық дәлелдер "Македония" деп аталатын турма ("бөлініс") бұрын Тракияның стратегияларына бағынышты болғандығын көрсетеді. Македонияның алғашқы белгілі стратегі, патрикиос Иоанн Аплакс, 813 жылы аталды, бірақ Теофан Исповедник Леоның евнук камералы Аэтиостың бауыры, 801/802 жылдары Тракия мен Македонияның моностратегосы ("бірден-бір генерал", екі немесе одан да көп тақырыпқа қолбасшылық ететін) болып тағайындалғанын айтты. Оның құрылуы Византияның Фракияның кең аймағының көп бөлігін жаюына әкелген бірқатар әскери табыстардан кейін болды және императорлық бақылауды екі стратегияға үлкен көлемде кеңейтілген аумақты сеніп тапсыру арқылы тиімдірек етуді көздеді. 960 жылдары тақырып расталған болса да, оның 975 жылғы Эскориал тактиконында болмауы оны жойып, Адрианопольдің жаңа дуксының қол астында болған болуы мүмкін деген болжамға әкелді. Алайда Македония тақырыбы 1006-7 жылдары қайтадан расталды және Адрианополь дукатондымен бірге оның өмір сүруін қолдау үшін кейбір сигиллографиялық дәлелдер бар. 10 ғасырдың аяғында Иоанн I Цимискестің (969-976) және Василий II (1025) жаулап алуының нәтижесінде Македония тақырыбы шекара тақырыбы болудан қалды; оның солтүстігінде Филиппополь мен Береяны ортаға алған жаңа провинциялармен шектелген, ал оңтүстігінде Болеронның жаңа тақырыбы 11 ғасырдың басында пайда болды.

География және әкімшілік

Жаңа тақырыптың орталығы Адрианополь (қазіргі Эдирне) болды, ол қазіргі Батыс Фракияны (Грекияда), Шығыс Фракияның батыс бөліктерін (Еуропалық Түркия) қамтиды. Осылайша, Македония тақырыбының Македонияның тарихи аймағына ешқандай қатысы жоқ, ал Византияның 10-нан 12-ға дейінгі ғасырлардағы дереккөздері "Македония" деп атағанда, олар батыс Фракия аймағын білдіреді. Мысалы, император Василий I "македониялық" (б.з. 867-886) Фракиядан шыққан, ал ол құрған македониялық әулет Македония тақырыбы бойынша аталған. Бастапқыда Македонияның клейсурасы болған Стримон 9 ғасырдың басында бөлініп, өзімен бірге 2000 адам (тарихшы Уоррен Трейдгольдтың бағалауы бойынша) алып кетті. Басқа тақырыптардағыдай, Македонияның кем дегенде кейбір әкімшілік лауазымдары кейде Фракиямен біріктірілді, әсіресе XI ғасырда, онда көптеген стратеги мен судьялар (критай) екі тақырыпқа да билік жүргізгендігі расталған.