Кіріспе

Хартман v. Moore, 547 U. S. 250 (2006), АҚШ Жоғарғы Сотының мемлекеттік қызметкерлерге қарсы жазалаушылық қудалау талаптары бойынша өтініш стандартын қамтитын шешімі. АҚШ пошта қызметі қолдаған бәсекелес құрылғыларға қарсы өндіруші компанияның бас директорының сәтті лоббилік әрекеті нәтижесінде, бас директор өзін АҚШ пошта инспекторларының тергеуінің нысанасы ретінде тапты және дәлелдің жоқтығы үшін шығарылған қылмыстық қудалау. Содан кейін бас директор инспекторлар мен басқа да мемлекеттік қызметкерлерге қарсы сотқа шағым түсірді, өйткені олар оны пошта саясатын сынға алу үшін Бірінші түзету құқығын қолданғаны үшін жазалау үшін соттауға тырысты. Сот сотты жауапқа тартуға дәлел ретінде, талапкер қылмыстық айыптаудың дәлелді себепсіз жасалғандығын дәлелдеуі керек деп шешті.

АҚШ-тың почта қызметі саясатына қарсы науқан

1980 жылдары Уильям Г. Мур, Jr. бірнеше мәтін жолдарын түсіндіруге арналған көп желілі оптикалық таңба оқырманды өндірген Recognition Equipment Inc. (REI) компаниясының бас атқарушы директоры болды. REI бастапқыда поштаны оқу және сұрыптау технологиясын әзірлеу үшін АҚШ пошта қызметінен 50 миллион доллар алды, бірақ АҚШ пошта директоры және басқа да пошта қызметкерлері пошта жөнелтушілерді тоғыз санды ZIP кодтарын ("Zip + 4") пайдалануға шақырды, бұл мәтіннің бір жолында жеткілікті маршрут ақпаратын береді. Көптеген конгрессмендер мен федералды зерттеу қызметкерлері Пошта қызметінің Zip + 4 саясатына және оның бір жолды оқырмандарға деген сенімін, ішінара жабдықтың шетелдік көздеріне байланысты сақтады. Мур осы қарсылықтарға Конгрессте лоббилеу, конгресс комитеттерінде куәлік беру және Пошта қызметінің 1985 жылғы қаржылай бөлу туралы заңына "Америкалық сатып алу" атты қосымшаны қолдау арқылы негізделген. Мур өзінің және REI-нің Пошта бас директорынан тыныш болуды сұрағанын, бірақ оның компаниясы өз күн тәртібін қолдап, Пошта қызметінің қызметкері ұсынған PR фирмасын жалдағанын айтты.

Тергеу және айыптау

Бұл науқан сәтті өтті, ал 1985 жылдың шілдесінде пошта қызметі бірнеше желілік технологияны қабылдады. Алайда, пошта қызметінің бірнеше желілі жабдықтар туралы (құны 250-400 миллион долларға тең) тапсырысы бәсекелес фирмаға түсті. Мур мен РЭИ-ге пошта инспекторлары екі рет тергеу жүргізді. Біріншісі PR фирмасының оның қызметтерін ұсынған лауазымды адамға пара төлегенін қарастырды, ал екіншісі REI-дің жаңа Бас пошта мастерін іздеудегі мүмкін орынсыз рөлін құжаттауға тырысты. Мур мен РЭИ-ді қандай да бір заң бұзушылыққа байланыстыратын өте шектеулі дәлелдерге қарамастан, АҚШ прокурорының көмекшісі оларға қарсы қылмыстық айыптауды шешті, ал 1988 жылы үлкен алқа Мурға, РЭИ-ге және РЭИ-дің вице-президентіне айып тағылды. Алайда, алты апталық сот процесінен кейін, Үкіметтің ісі аяқталғаннан кейін, Округ соты айыпталушыларды қылмыстық құқық бұзушылыққа байланысты "тікелей дәлелдемелердің толық болмауы" туралы қорытындыға келді және ол REI айыпталушыларының ақталу туралы үкімді беру туралы өтінішін мақұлдады.

Мурдың ісі

Мұр содан кейін Бівенс пен алты белгісіз агенттің арасындағы азаматтық жауапкершілік бойынша АҚШ-тың Техастың Солтүстік округінің аудандық сотына іс қозғады. Оның арызы бойынша бес іс қозғалды, оның ішінде прокурор мен инспекторлар оның қылмыстық қудалауды пошта қызметіне сын айтқандықтан жаза ретінде ұйымдастырды, осылайша Бірінші түзетуді бұзды. Мур пошта инспекторлары екі схемаға күдік пайда болғанға дейін оған қарсы қылмыстық тергеу бастағанын, инспекторлар оны лоббистік қызметі үшін нысанаға алғанын және олар АҚШ прокуратурасына оны айыптау үшін қысым жасағанын айтты. Ол сондай-ақ АҚШ-тың федералды үкіметінен Федералды құқық бұзушылық туралы талаптарды қалпына келтіру туралы заңға (FTCA) сәйкес өндіріп алуды талап етті. Аудандық сот прокурордың көмекшісіне қарсы талаптарды прокурорлық сот үкімінің абсолютті иммунитетіне сәйкес қабылдамады және инспекторларға қарсы іс-қимыл туралы талапты қабылдамады. Қалған талаптар Колумбия округінің АҚШ округтік сотына жіберілді, онда Мурдың ісі толығымен қабылданбай қалды, тек Колумбия округінің апелляциялық соты жауапқа тарту туралы талапты қайта қалпына келтірді. Одан кейін округтік сот инспекторларға қатысты осы мәселе бойынша шектеулі ашылуға рұқсат берді, бірақ АҚШ пен прокурорға қатысты қалған айыптарды қайтадан жоққа шығарды. Мур Колумбия округінің АҚШ-қа қарсы FTCA талап-арызын қалпына келтіруге қол жеткізгенімен, прокурорға қарсы талап-арыздарының қабылданбағаны расталды. Істің қалған бөлігі аудандық соттың қарауында болған кезде инспекторлар қысқаша шешім қабылдауға өтініш жасады, өйткені негізгі қылмыстық айыптаулар дәлелді себеппен расталғандықтан, олар жауап қайтару үшін қудалаудан иммунитетті алуға құқылы болды. Аудандық сот бұл өтінішті қабылдамады, ал апелляциялық сот сотты мақұлдады. Апелляциялық соттар 42 U.S.C. § 1983 және Бивенс жауап беру бойынша қудалау ісінде дәлелді себептің жоқтығын дәлелдеуді талап ету мәселесінде бөлінді. Кейбір округтер талапкерлерге оның жоқтығын көрсету міндетін жүктеді, басқалары, соның ішінде Колумбия округінің округы мұндай талап қойған жоқ. АҚШ Жоғарғы Соты округтің бөлінуін шешу үшін сертификатты рұқсат берді.

Соттың пікірі

Бес судьяның көпшілігі үшін жазған судья Дэвид Саутер Соттың үкімін шығарды, бұл талапкер Бивенс жазалау үшін қудалау үшін талапкердің негізін қалау үшін дәлелді себептің жоқтығын дәлелдеуі керек. Сот төрешісі Рут Бадер Гинзбург өз пікірімен келіспеушілік білдірді, оған судья Стивен Брейер қосылды. Екі судья бұл іске қатыспады. Сотта Сэмюэл Алито 2006 жылдың 31 қаңтарында, ауызша сөйлегеннен кейін 21 күн өткен соң, сотқа бекітілді. Бас судья Джон Робертс бұл істен босатылды, өйткені ол DC Апелляциялық округінің судьясы ретінде 2005 жылдың 31 қаңтарында инспекторалардың қайта қарау туралы ұсынысын қабылдамау туралы сот шешіміне қатысты.

Соутердің көпшілік пікірі

Сот инспектор-жауапкерлердің дәлелді себептің болмауы осы талаптың маңызды элементі болуы керек деген ұстанымын қабылдағанымен, олардың дәлелдемелерімен келіспей, оның орнына осы элементтің қажеттілігін себепті дәлелдеу талабына негіздеді. Инспектор-жауапкерлер алдымен дәлелді себептің жоқтығын дәлелдеудің "объективті" ауыртпалығы еріншек талаптарды сүзгілеу үшін қажет деп дәлелдеді. Алайда, Сот өткен 25 жылда апелляциялық соттарда екі ондағаннан аз іс-әрекет қаралды деп атап өтті, және олардың дәлелді себептің жоқтығын анықтауға қажетті емес шеңберлерде теріс түрде енгізілгеніне ешқандай белгі жоқ. Қылмыстық іс бойынша жауап алушылар сондай-ақ, қастандықпен қудалаудың дәстүрлі жалпы құқық бойынша дельты сабақты болуы керек деп талап етті, өйткені бұл іс-қимыл себептері талапкерден, ақталғаннан кейін, қылмыстық іс-әрекеттің қылмысты айыптау үшін негізсіз басталғанын көрсетуді талап етті. Алайда, Сот жалпы құқық бойынша құқық бұзушылық элементтері "Бивенс құқық бұзушылықтарының алдын ала жасалған компоненттерінен гөрі, шабыттандырылған мысалдардың көзі" деп қарады. Соттың пікірінше, талапкерлерге осындай ауыртпалық салу "адамды жарақаттауға дейін, жазалау үшін қудалау жағдайларына қатысты нақты мәліметтермен" себепті анықтау қажеттілігімен ең жақсы негізделген. Кез келген жазалау іс-әрекетінде себеп-салдар байланысы талап етілсе де, Сот жазалау іс-әрекетінің талаптары қосымша қиындық тудырды деп тапты. Әдеттегі талап - бұл күмәнді қорғанушы мемлекеттік агент сонымен қатар өкiмдi сынға алғандықтан жұмыстан шығарылған мемлекеттік қызметкердің парадигмалық жағдайындағы сияқты қарсы іс-әрекет жасайтын адам. Бұл жағдайларда "егер" себепті талап етіледі, яғни қарсы іс-қимыл жасалмас еді, бірақ лауазымды адамның кек алу ниеті. Анимустың және дауланған әрекеттің дәлелі екіншісін тудырғандығын айғақтық түрде көрсету үшін жеткілікті деп танылды. Соттың пікірінше, жауап ретінде қудалау талаптары осындай қарапайым жауап ретінде талаптардан екі маңызды жағынан ерекшеленеді. Біріншіден, егер талап етілген жаза қылмыстық айыптау болса, онда әрқашан дәлел бар, ол айыптаудың негізін қалаудың ықтимал себебі бар ма, жоқ па. Мүмкін себептің жоқтығын көрсету жазалаудың айыптауды бастауға себеп болғанын көрсетеді, ал керісінше, мүмкін себептің бар екендігін анықтау айыптаудың бәрібір орын алғандығын көрсетеді. Сот бұл жағдайдың өзі талапкердің дәлелді себеп жоқ екенін дәлелдеуді талап етуі керек дегенді білдірмейді, бірақ бұл жауап ретінде қудалау туралы кез келген жағдай мәселені сотқа беруі мүмкін дегенді білдіреді. Екіншіден, себеп-салдарлық байланыс қарапайым жазалау жағдайларына қарағанда әлдеқайда күрделі болады, өйткені прокурорлық иммунитет талапкерге жазалаушылық қудалаудың зардабын тікелей келтірген лауазымды адамды сотқа беруден бас тартады. Сотталушы - пошта инспекторлары сияқты прокурорлық шешімге ықпал еткен, бірақ оны қабылдамаған лауазымды адам. Сот бұл жағдайды "ақталу үшін қудалау" деп емес, "ақталу үшін қудалауды ойдағыдай іске асыру" деп қарастырды. Сондықтан себеп-салдарлық байланыс бір адамның өш алу ниеті мен екінші адамның әрекеті арасында. Мәселе, инспектордың мотивін дәлелдеу міндетті түрде инспектордың басқа жағдайда қозғалмас қылмыстық қудалауды қоздырғандығын көрсетпейді. Сонымен қатар, прокурордың өз әрекеттеріне заңды негіздері бар деген ұзақ уақыттан бері қалыптасқан болжам бар, оны Соттың "сондай жоғары деңгейдегі атқарушы дискрециялық құқыққа сот араласуы минималды болуы керек" деген ұстанымы қолдайды. Өйткені, прокурорлық шешім қабылдаудың заңдылық тұжырымдамасын шешу үшін, прокурорлық шешім қабылдамаған лауазымды адамның мотиві мен прокурордың әрекеті арасындағы алшақтықты жою үшін қандай да бір айыптау қажет болғандықтан, "прокурордың шешімін алға жылжытуға негіз болатын дәлелді себептің болмауымен бірігіп, прокурордың шешімін қудалауға шақыратын лауазымды адамның жауап алу мотиві айыптау шешімінің заңдылығы туралы тұжырымдаманы тоқтату үшін негіз болып табылады". Сот себеп-салдар арасындағы олқылықтың орнын толтыруға "жағдайдың мүмкіндік беретін жауабы мен дәлелдері" керек еді деп түсіндірді. Прокурордың өш алу ниеті туралы мәлімет беру маңызды, сонымен қатар ол тек тергеушілердің жұмысын мақұлдаған. Алайда Сот бұл мысалдар "ерек кездесетінін және соған байланысты іс қозғаудың негізін құрастыруда нашар басшылық болаты...

Гинзбургтің қарсылығы

Сот төрешісі Гинзбург өз пікірін білдірді, оған судья Стивен Брейер қосылды. Ол төменгі соттың шешімі тиісті теңгерімділік орнатты деп есептеді, бұл Соттың үдесіне сәйкес келеді. Гинзбург апелляциялық сот "ақталу ниеті туралы дәлелдің" "тұтқынға" жақын екенін анықтағанын атап өтті. Сонымен қатар, пошта инспекторлары "әдеттегідей итермелеу" арқылы АҚШ прокуратурасын Мурға қарсы айыптау туралы өтініш жасауға талпындырды. Апелляциялық сот, округтік прецедентті ұстанғаннан кейін, "егер талапкер бірінші түзетуде қорғалған мінез-құлық айыптау туралы шешім қабылдауға қозғаушы фактор болғандығын көрсеткенде", іс қалай болғанда да жалғастырылатындығын дәлелдеу жауапкершілігі қорғаушы лауазымды адамдарға ауысады. Бұл іс осы кезеңде тек қоздырғыштарға қарсы пошта инспекторларына бағытталғандықтан, Гинзбург талапкерге - "сұмсалған құрбанға" - айыптаудың жоқтығын дәлелдеу және дәлелдеу ауыртпалығын көтеру керек деп ойламады. Оның орнына ол Апелляциялық соттың жасаған ауырлығын қолданады, пошта инспекторларынан АҚШ прокурорының кеңсесі "өтеуге және қысымға" себепсіз де істі жалғастыратынын көрсетуді талап етеді. Гинзбург көпшіліктің дәлелдеу жүктемесін бөлу тек "толық негізсіз" айыптауларды тексереді деп сенді. "Егер жазалаушылар дәлелдерді жеткілікті түрде дәлелдеп, прокурорды олардың ақыл-кеңестері бойынша әрекет етуге көндірген болса, олар өз тапсырмасын тегін орындай алады. Олардың құрбаны, екінші жағынан, қорғанысқа жұмсалған шығындарды ғана емес, сонымен қатар оның беделін де жоғалтады, ал федералды заң бойынша ешбір шығын өтелмейді". Гинзбург округтің "сөзді қорғаушы формуласын" артық көрер еді, онда "күшті дәлел дәлелдері әлсіз ықтимал себеппен бірігіп, [тергеу және содан кейінгі] айыптау [қорғаушы] лауазымды адамдардың кекшіл анимусы болмаса, болмас еді" деген тұжырымға қол жеткізуге мүмкіндік беретін сирек жағдайларда қалпына келтіру мүмкін болады.