Кіріспе
1993 жылғы Тайландтағы фабрика өртінде 1993 жылдың 10 мамырында Тайландтағы фабрикада "Кадер" ойыншықтар фабрикасының өртенуі орын алды. Бұл зауыттың тарихындағы ең ауыр өрт деп саналады, 188 адам қаза тауып, 469 адам жарақат алды. Жәбірленушілердің көбісі ауыл шаруашылығындағы жас жұмысшы әйелдер.
The Kader Toy Factory fire occurred on 10 May 1993 at a factory in Thailand. It is considered the worst industrial factory fire in history, killing 188 persons, and injuring 469. Most of the victims were young female workers from rural families.
Кадер ойыншықтар зауыты
Зауытта негізінен АҚШ-қа және басқа да дамыған елдерге экспортқа арналған құмшекерлер мен пластикалық қуыршақтар жасалатын. Ойыншықтар Дисней, Маттел және басқалар үшін шығарылды. Зауыт Нахон Патом провинциясының Сам Фран ауданындағы Футхамонтон Сай 4 жолында орналасқан. Өрттен қираған құрылыстардың барлығы тікелей "Kader Industrial" (Таиланд) компаниясына тиесілі және олармен жұмыс істеген. Kader Industrial компаниясы Гонконг, Тайвань және Таиландтың жеке тұлғалары мен кәсіпорындарына тиесілі, соның ішінде Kader Group және Charoen Pokphand. Kader Industrial компаниясының екі бауырлас компаниясы бар, олар да жалға алу шарты бойынша жұмыс істейді. Зауыт нашар жобаланып, нашар салынған. Ғимараттың жобасында көрсетілген өрт сөндіру есіктері, шын мәнінде, салынбаған, ал сыртқы есіктер жабық болған. Ғимаратты отынмен қыздырылған кезде тез әлсіреп, құлап қалған отыннан жасалған берік емес болат арқалықтармен нығайтады.
Өрт
1993 жылдың 10 мамырында сағат 16:00-де Е пішінді ғимараттың бірінші қабатында шағын өрт пайда болды. Ғимараттың бұл бөлігі дайын өнімдерді қаптау және сақтау үшін пайдаланылды, яғни отынның едәуір мөлшері болды. Кадер зауытының әрбір ғимаратында маталардан, пластиктен, толтыруға арналған материалдардан және қосымша жұмыс орындары материалдарынан тұратын отын жүктемелері табылды. Жоғары қабатта жұмыс істейтіндерге өрттің аз екенін айтып, жұмыс істеуді жалғастыруды тапсырды. Ғимараттағы өрт туралы дабыл естілмеді. Өрт дайын өнімдерді сақтауға арналған аймақтарда тез таралды. Зауыттың басқа бөліктері шикізатқа толы болды, олар да тез жанды. Бірінші ғимараттың құтылуға тырысқан жұмысшылары жерүсті қабаттың есіктерінің жабылып қалғанын көрді, ал көп ұзамай өрттен жұмысшылардың үстіне баспалдақ құлады. Көптеген жұмысшылар оттан құтылу үшін екінші, үшінші және төртінші қабаттағы терезелерден секіріп түсіп, ауыр жарақат алып, өлімге ұшырады. Жергілікті күзетшілер отты сөндіруге тырысты, бірақ сәттіліксіз қалды. Жергілікті Нахон Патом өрт сөндіру бөліміне сағат 16.21-де хабарласты. Өрт сөндірушілер фабрикаға 16:40-да келіп, 1-ші ғимараттың құлап қалуына тап болды. Өрттің тез таралуы негізінен ішіндегі көптеген жанғыш материалдарға байланысты, ғимараттың құлауына ықпал етті 17:14, өрт сөндіру бөлімі шақырылғаннан кейін 53 минуттан кейін. Екі және үш ғимараттағы өрт сөндіру сигнализациясы дабыл қағып, өрт ғимараттарға таралғанға дейін барлық жұмысшылар қашып шықты. Нахон Патом мен көршілес Бангкок қалаларының өрт сөндірушілері осы екі ғимаратты жоймастан бұрын өрт сөндіруге қол жеткізді. Тіпті гидравликалық кранның көмегімен 1-ші ғимараттың қираған жерінде қалған барлық құрбандардың денелерін алып шығу үшін бірнеше күн қажет болды.
Салдары
Жәбірленушілердің көпшілігі жедел жәрдем арқылы Шривичай II ауруханасына жеткізілді, онда 20 адам қайтыс болды. Құлаған бірінші ғимараттың солтүстік сатысында іздестіру жүргізілгенде, көптеген басқалардың денелері табылды. Бұл адамдар түтіннен, оттан немесе ғимарат құлауынан қайтыс болды. Өртте Triangle Shirtwaist Factory өртінен гөрі көп адам қаза тапты; осының бәріне қарамастан, оқиға Таиландтан тыс жерлерде бұқаралық ақпарат құралдарының аз назарын аударды.
БАҚ сілтемелері
Жаңа Зеландиялық әнші-сазгер Дон МакГласхан 2006 жылы "Жылы қол" альбомында "Ойыншықтар фабрикасының өрт" атты апат туралы ән шығарды. Ән Нью-Йорктегі ойыншықтар компаниясының басшысының қиялданған көзқарасынан баяндалады. Ол өрттің 10 жылдығына арналған аптада апаттан кейінгі көптеген суреттерді қарап отыр. "Барт Симпсонның қолдары еріген және бұрмаланған", - деп бастайды ол. Кейін: "Олар бұл оқулықтан алынған өлім тұзағы деп айтты. Оларды [суреттерді] жасыру менің ең жақсы жұмысым болды".