1980 жылғы Лас-Вегастағы MGM Grand қонақүйінің өрт оқиғасы

Кіріспе

1980 жылы АҚШ-тың Невада штаты, Парадайс қаласындағы казиноде болған өрт.

1980 жылдың 21 қарашасында, жұма күні Лас-Вегас Стрипінде орналасқан MGM Grand қонақ үйі мен казинода (кейін Bally’s, қазір Horseshoe Las Vegas) MGM Grand өрті болды. Өрт салдарынан 85 адам қаза тапты, олардың көпшілігі түтін жұтып өлді. Осы оқиға штаттағы өрт қауіпсіздігі ережелері мен нормаларының жаңаруына әкелді.

Өрт

Өрт болған кезде, 1973 жылы ашылған 2000-нан астам қонақ үй бөлмесі бар казино және 26 қабатты қонақ үйдегі MGM Grand-та шамамен 5000 адам болды. 1980 жылғы 21 қарашада сағат 7:07 шамасында “The Deli” деп аталатын мейрамханада өрт шықты. Өртті мейрамхананы тексеру кезінде плитка төсеушілер тобы анықтады. Бір жұмысшы отты қабырғаны жалайтын жарық шамырағанын байқады. Мейрамхананың бір қызметкері таңғы сағат 7-ден кейін төбедегі желдеткіштерден түтін шығып, жарық сөнгенге дейін көргенін айтты. MGM қауіпсіздік қызметі дереу жағдайды хабарлады және бірінші болып жауап берген Кларк округінің өрт сөндіру бөліміне (CCFD) хабарлады. CCFD өрт туралы хабарды таңғы сағат 7:17-де алды, ал бірінші машина 7:19-да оқиға орнына жетті. Басқа да ведомстволардың қатарында Солтүстік Лас-Вегас өрт сөндіру бөлімі, Лас-Вегас өрт сөндіру және құтқару қызметі, және Хендерсон өрт сөндіру бөлімі болды. Неллис әуе күштері базасынан құтқару тікұшақтары MGM Grand-тың төбесінен 1000-ға жуық адамды эвакуациялады, оларға Indian Springs-те орналасқан 57-ші қанаттың UH 1N (“Huey”) тікұшақтары мен Флорида штатындағы Hurlburt Field-та орналасқан 1-ші арнайы операциялар қанатының CH 3E (“Jolly Green Giants”) тікұшақтары қатысты (олар “Red Flag '80” жаттығуына қатысу үшін Невадада болған). Өрт фойеге тарады, оны обой, ПВХ құбырлары, желім және пластикалық айналар отындық зат ретінде пайдаланды, казино еденінен батысқа қарай жылдамдықпен өрбуде, үлкен от шары Лас-Вегас Стрипіне қараған басты кіреберісті жарып жіберді. Өрт байқалған сәттен бастап, казино қабатының толығымен өртенуіне алты минут кетті. Ол өрт сөндіру жүйесі орнатылмаған казино аймақтарына тарады. Қонақ үйдің казино деңгейінде 18 адам қаза тапты. Өрт тек бірінші қабатқа ғана шектелді, бірақ жанған материалдар уытты газдар мен түтінді құрады, олар тік шахталар (лифттер мен баспалдақтар) және сейсмикалық біріктірулер арқылы қонақ үй мұнарасына көтеріліп, көптеген өлімге себеп болды. Өртке қарсы күреске 350-ге жуық өрт сөндіруші жұмылдырылды.

At the time of the fire, about 5,000 people were in the MGM Grand, a casino and 26 story hotel with more than 2,000 hotel rooms that had opened in 1973. At approximately 7:07 a. m. on Friday, November 21, 1980, a fire began in a restaurant known as The Deli. The fire was discovered during an inspection of the restaurant by a tile crew. A crew supervisor noticed a flickering light, which turned out to be a wall of flames. An employee of the hotel's bakery recounted how just after 7 a. m. he saw smoke coming from the ceiling vents just before the lights went out. MGM security was immediately advised of the situation, and alerted the Clark County Fire Department (CCFD) which was the first agency to respond. CCFD received a call reporting the fire at 7:17 a. m., with the first engine arriving on site from across the street at 7:19 a. m.

Other agencies included the North Las Vegas Fire Department, Las Vegas Fire & Rescue, and the Henderson Fire Department. A massive helicopter rescue effort from Nellis Air Force Base pulled 1,000 people from the roof of the MGM Grand, involving both U. S. Air Force UH 1N (Hueys) from the 57th Wing based in Indian Springs and CH 3E (Jolly Green Giants) from the 1st Special Operations Wing based in Hurlburt Field, Florida (which were in Nevada to participate in Red Flag '80). The fire spread to the lobby, fed by wallpaper, PVC piping, glue, and plastic mirrors, racing west through the casino floor at a speed of until a massive fireball blew out the main entrance, facing the Las Vegas Strip. From the time the fire was noticed, it took six minutes for the entire casino floor to be fully engulfed. It spread across the areas of the casino in which no fire sprinklers were installed. Eighteen people died in the casino level of the hotel. The fire was limited to the first floor, but the burning material created toxic fumes and smoke, which ascended throughout the hotel tower via vertical shafts (elevators and stairwells) and seismic joints, causing the majority of the deaths. Approximately 350 firefighters responded to the fire,

Proper evacuation of the hotel guests was also hindered as there was no automatic means of returning elevators to the main floor during a fire, causing 10 deceased victims to be found in an elevator. Fire ladders were only able to reach the ninth floor exterior. One man escaped the hotel tower by lowering himself down a rope. Some people, trapped in their hotel rooms, broke open their windows to get fresh air, although this allowed thicker smoke from outside to come into the rooms. An expansion of the MGM was underway at the time of the fire, and a construction worker used a scaffolding platform to lower guests to the ground, after they had escaped through their hotel room windows. The Barbary Coast casino across the street was set up as an evacuation center for MGM guests.

Қонақ үй қонақтарын эвакуациялау да қиын болды, себебі өрт кезінде лифттерді негізгі қабатқа автоматты түрде қайтару жүйесі болмады, нәтижесінде 10 қаза тапқан адам лифт ішінде табылған. Өрт сөндіру баспалдақтары тек тоғызыншы қабатқа ғана жете алды. Бір ер адам қонақ үй мұнарасынан арқанмен төмен түсіп құтылды. Кейбір адамдар бөлмелеріндегі терезелерді сындырып, таза ауа алуға тырысты, бірақ бұл сырттан түтін бөлмеге енуіне мүмкіндік берді. Өрт кезінде MGM-ді кеңейту жұмыстары жүргізіліп жатты, және бір құрылысшы эшафолд платформасын пайдаланып, қонақтарды жерге түсірді, олар бөлмелерінің терезелерінен қашқаннан кейін. MGM-ге қарсы орналасқан Barbary Coast казиносы эвакуация орталығы ретінде құрылды.

Құрбандар

Барлығы 85 адам қаза тапты, оның ішінде 78 қонақ және 7 қызметкер. 75 адам түтін мен көмірқышқыл газынан уланып қайтыс болды; төртеуі тек түтіннен уланып; үшеуі күйік пен түтіннен уланып; біреуі тек күйіктен; біреуі миокардиттен қайтыс болды.

Өрт негізінен казино еденіне зақым келтіргенімен, шамамен 64 адам қонақ үйдің жоғарғы қабаттарында (көбінесе 20-дан 25-ке дейін) көз жұмды. Жас жұбайлардың бірі ұйықтағанда қаза тапты. Құрбандардың денелерін анықтағанша сақтау үшін екі тоңазытқыш тіркеме уақытша морг ретінде орнатылды. Жарақат алғандардың саны шамамен 600 деп хабарланды. Аудандық өрт басшысы мұндай өрт болуы мүмкін деп алаңдаған, себебі 1979 жылға дейін салынған ескі қонақ үйлерде қажетті өрт қауіпсіздігі шаралары болмаған. Невада губернаторы Роберт Лист: «Отельдерді олар салынған кезде қолданыста болмаған талаптарға сәйкес келтіруге адамдарды мәжбүрлей алмайсыз» деді.

Электрлік от

Өрт қабырғаға орнатылған электр розетка ішіндегі электрлік ақау салдарынан болды. Мейманхана салынғаннан кейін, оның мейрамханаларының біріне (The Deli деп аталады) суытылған нан-пайда бұйымдарын көрсетуге арналған жабдық қосылды. Өрт бірнеше сағат бойы жанып, кейін оттегіге қол жеткізіп, жалынға айналып, казиноға тарады және басқа да жанғыш заттармен күшейді.

Түтіннің таралуы

Желдеткіш желілеріндегі бұзылған түтін клапандарының салдарынан уытты газдар қонақ үйдің ауа баптау жүйесімен таралып, улы газдардың таралуын жылдамдатты. Демалыс орнының желдету жүйесінің үздірілмей жұмыс істеуі өрттің зиянды әсерін күшейтті. Казино еденінде түтін шығуға арналған тежегіш болмағандықтан, түтін желдеткіш жүйесі арқылы қонақ үй мұнарасына тарады. Түтін курорттың телефон орталық станциясына жылдам толды, операторлардың казинодағы адамдарды ескертуге ғана уақыты болды. Телефон орталық станциясының операторлары эвакуацияланғандықтан, қонақтарға өрт туралы хабарланбады.

Спринклер ережесінен ерекшеліктер

Спринклерлер курорттың бірінші екі және соңғы қабаттарында орналасқан. Толық спринклерлік жүйе 192 000 доллар тұрар еді. Құнының жоғары болуына байланысты, MGM курорт салынып біткен кездегі құрылыс кодексі талап еткен минималды көлемдегі спринклерлерді ғана орнатты.

Салдары

Өрт салдарынан курорт уақытша жабылды. Зақымның көп бөлігі казинода болды, ол өрттен күйіп қарауытып кеткен. Қонақ үйдің дәліздері мен баспалдақтары күйе мен түтінмен боялған. Өрттен кейін көп ұзамай, кейбір адамдар курорттан әшекейлер мен күйген ақшаны тонап кетті. MGM-нің жабылуы мемлекеттік ойын кірістеріне зиян келтірді, себебі курорт жергілікті ойын индустриясының ең ірі салық төлеушісі болған. Қаулымы жабылудың нәтижесінде шамамен 1,7 миллион доллар (2023 жылы 5,75 миллион доллар) шығынға ұшырады, ал MGM Grand қонақ үйлері өрттен 1 миллиард долларға дейін шығын көруі мүмкін деп есептелді. Өрттен кейін MGM Grand келесі сегіз айда 50 миллион долларға қайта салынды. 1981 жылдың шілдесінде ол қайта ашылды, онда көптеген өрт қауіпсіздігі шаралары енгізілді, соның ішінде өрт сөндіруге арналған спринклерлер мен бүкіл ғимарат бойынша автоматты өрт дабылы жүйесі орнатылды. Johnson Controls компаниясы ұсынған екі компьютерлік жүйе – біреуі қосымша – MGM-дегі жүздеген нүктені бақылауға арналды, бұл тағы бір өрттің алдын алуға көмектесті. Осындай компьютер Невада штатының Рино қаласындағы тағы бір MGM Grand қонақ үйіне де орнатылды. Лас-Вегастағы MGM қазір 30 000-нан астам спринклерлерге ие, оның ішінде көптеген қонақ бөлмелерінде төрттен. Сонымен қатар, қонақ үйде 8000 динамик орнатылған, оның ішінде әр бөлмеде біреуден, бұл өрт кезінде қонақтарға қауіпсіздік туралы нұсқаулар беруге мүмкіндік берді. Ауа баптау жүйесі қонақ бөлмелеріне түтін кірмеуі үшін жақсартылды, сондай-ақ ғимараттан 10 минут ішінде түтінді шығара алатын үлкен желдеткіштер орнатылды. Өртке себеп болған пластикалық құбырлар мен сымдар алынып тасталды. Гин Келли жүргізген, ағылшын және испан тілдеріндегі бес минуттық өрт қауіпсіздігі туралы бағдарлама қонақ бөлмелеріндегі теледидарларда көрсетілді. Қайта ашылғаннан кейін екі апта өткен соң, шағын оқиға болды, ал жаңа қауіпсіздік жүйесі жоспарланғандай жұмыс істеді. Дәнекерлеушінің отынан тұтанған оқшаулағыш материалдар автоматты дабыл жүйесін іске қосты. Өлім-жітімнің көп бөлігі болған бастапқы қонақ үй мұнарасы әлі де жұмыс істеуде, және оның өрт құрбандарынан әуесқойлар бар деген әңгімелер тарады. 1981 жылы екінші мұнара ашылды. 1986 жылы MGM Grand Bally Manufacturing компаниясына сатылды, ол курорттың атын Bally's Las Vegas деп өзгертті. 1993 жылы Лас-Вегаста жаңа MGM Grand ашылды, ол Лас-Вегас бульвары мен Тропикана даңғылының солтүстік-шығыс бұрышында, ескі MGM-ден оңтүстікке қарай орналасқан. 2022 жылы Bally's қайтадан Horseshoe Las Vegas деп аталды.

The resort was temporarily closed because of the fire. Much of the damage occurred in the casino, which was charred by the fire. The hotel hallways and stairwells were stained by soot and smoke. Shortly after the fire, some people looted jewelry and blackened money from the resort. State gaming revenues were hurt by the MGM's closure, as the resort was one of the largest tax contributors to the local gaming industry. The county lost an estimated $1.7 million ($5.75 million in 2023) because of the closure, and it was estimated that MGM Grand Hotels could face a $1 billion loss because of the fire. After the fire, the MGM Grand was rebuilt over the next eight months, at a cost of $50 million. It reopened in July 1981, with numerous fire safety features now in place, including the addition of fire sprinklers and an automatic fire alarm system throughout the property. A two unit computer – one of them a backup – was provided by Johnson Controls to monitor hundreds of locations throughout the MGM, helping to prevent another fire. A similar computer had also been installed at another MGM Grand hotel in Reno, Nevada. The Las Vegas MGM now had more than 30,000 sprinklers, including four in most hotel rooms. The hotel also had 8,000 speakers, including one in each room, allowing for fire safety instructions to be provided to guests in the event of a fire. The air conditioning system was heavily modified to prevent smoke from entering hotel rooms, and large exhaust fans were installed, with the capability to rid the hotel of fumes in 10 minutes. Plastic pipes and wires, which contributed to the fire, were removed. A five minute fire safety program, hosted by Gene Kelly in both English and Spanish, was played on televisions in hotel rooms. A minor incident occurred two weeks after the reopening, and the new safety features worked as planned. Insulation material had begun to smolder because of a welder's torch, and this set off automatic alarms. The original hotel tower, where most of the deaths occurred, continues to operate, and is purported to be haunted by the fire victims. A second tower opened in 1981. The MGM Grand was sold in 1986 to Bally Manufacturing, which changed the name to Bally's Las Vegas. A new MGM Grand was opened in Las Vegas in 1993, at the northeast corner of Las Vegas Boulevard and Tropicana Avenue, south of the original MGM. Bally's was again renamed in 2022, as Horseshoe Las Vegas.

Кодтың өзгеруі

Өрттен кейін бір апта ішінде губернатор Лист штаттың ескі қонақ үйлеріне жаңа өрт қауіпсіздігі ережелерін қабылдау міндетті болуы керек пе, жоқ па, соны анықтау үшін комиссия құрды. 1981 жылдың 10 ақпанында, МГМ өртінен кейін небәрі 81 күн өткен соң, Лас-Вегас Хилтон қонақ үйінде тағы бір өрт шығып, сегіз адам қаза тапты. Барлық ғимараттардың талаптарға сәйкес келуіне бірнеше жыл уақыт кетті.

Сот іс-әрекеттері

Өрт салдарынан 1350-ден астам заң талабы тіркелді, Лас-Вегас аймағындағы көптеген заң фирмалары осы істермен шұғылданды. MGM-ге қарсы жүздерше сот процесі ашылды, олар 2 миллиард доллардан астам шығын өтеуді талап етті. MGM 1983 жылы зардап шеккендермен көптеген келісімдер жасады, ал 1985 жылы MGM мен сақтандыру компаниялары арасында 76 миллион долларлық келісімге қол қойылды. 1998 жылы MGM зардап шеккендеріне төленген өтемақыда 440 мың доллар қалды. Қалған ақшалар өрт пен күйік салдарынан зардап шеккен Кларк округының тұрғындарына қайырымдылыққа берілді.