Кіріспе

Тарихты баяндау - тарихты әңгімеге негізделген түрде жазу. Ол қысқа мерзімді оқиғалар сериясын қайта құруға негізделген тарих жазуды қамтиды және он тоғызыншы ғасырда Леопольд фон Ранкедің тарих жазуды кәсібилендіру жөніндегі ықпалды еңбегінен бастап эмпиризммен байланысты. Сонымен, наративті тарих термині ХХ ғасырдың басында Фернан Браудельдің тарихтағы оқиғалар тарихы ("істен шығу тарихы") терминімен тұтасады, өйткені ол ұзақ мерзімді үрдістерді талдап, тарихта жазудың түрлерін насихаттады (ол ұзақ мерзімді деп атады). Тарих әлеуметтік ғылым болып саналатынымен, тарихтың әңгімеге негізделген табиғаты тарихи білімнің талдамалық немесе түсіндірмелік экспозициясына қоса, үлкен немесе кіші деңгейдегі баяндауды енгізуге мүмкіндік береді. Оны екі жанрға бөлуге болады: дәстүрлі әңгіме және заманауи әңгіме. Дәстүрлі аңыздар тарихтың хронологиялық кезеңіне баса назар аударады. Бұл оқиғаға негізделген және жеке тұлғаларға, іс-әрекетке және ниетке бағытталған. Мысалы, Француз төңкерісіне қатысты, дәстүрлі баяндаумен жұмыс істейтін тарихшыны бір бүтіндік (бір төңкеріс) ретінде революция көбірек қызықтыруы мүмкін, оны Парижге орталықтауы және Максимилиан Робеспьер сияқты ірі тұлғаларға көбірек арқа сүйеуі мүмкін. Керісінше, қазіргі заманғы повесть әдетте құрылымдар мен жалпы үрдістерге назар аударады. Қазіргі заманғы аңыз, егер тарихшы бұл ұғымды жақсы түсіндірсе, қатаң хронологиядан айырылады. Француз төңкерісі тұрғысынан алғанда, қазіргі заманғы аңызбен жұмыс істейтін тарихшы Францияда төңкеріске қатысқандардың жалпы белгілерін көрсете алады, бірақ сондай-ақ осы жалпы үрдістердің аймақтық айырмашылығын (көптеген біріккен төңкерістерді) көрсетеді. Тарихшының бұл түрі әртүрлі адамдардың жалпы революцияны неге қолдағанын көрсету үшін әртүрлі әлеуметтанушылық факторларды қолдауы мүмкін. Қазіргі заманғы аңыздарды қолданатын тарихшылар дәстүрлі аңыздар не болғанына тым көп көңіл бөлініп, неге және себеп-салдарларға жеткіліксіз деп айтуға болады. Сонымен қатар, бұл әңгімелеу түрі тарихын әдепті қораптарға бөледі, осылайша тарихқа әділетсіздік жасайды. Хекстер мұндай тарихшыларды "құқықсыздар" деп сипаттады. Кристофер Хилл туралы эсседе ол "апатқа ұшырағандар апаттарды ұнатпайды: олар жоғалып кетуді қалайды. Дәстүрлі аңыздарды қолданатын тарихшылар қазіргі заманғы аңыздар оқырманды тарихтың дамуына айтарлықтай әсер етпейтін қарапайым деректермен ауыртпалықтайды деп айтуға болады. Олардың ойынша, тарихшы тарихтың маңыздылығын баса көрсетуі керек, әйтпесе оқырман кішігірім, қарапайым оқиғалар маңыздырақ деп ойлауы мүмкін.