Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Мауриций Фербер (Maurycy Ferber; 1471 1 шілде 1537) - патрициан Фербер отбасының мүшесі. Рим католиктік Вармия (Эрмланд) епархиясының епископы ретінде ол өзінің епархиясындағы көптеген қалалардың протестантизмге айналуына кедергі жасады, ал Тевтон орденінің осы уақытқа дейін католиктік мемлекеті Пруссия герцогтігіне айналды және лютерандықты қабылдаған алғашқы мемлекет болды.
Mauritius Ferber (Maurycy Ferber; 1471 – 1 July 1537) was a member of the patrician Ferber family. As Roman Catholic Prince Bishop of Warmia (Ermland), he prevented most towns in his diocese from converting to Protestantism while the surrounding hitherto Catholic State of the Teutonic Order was transformed into the Duchy of Prussia and became the first state to adopt Lutheranism.
Өмір
Ферберлер 1415 жылы Калкардан Данцигке (Гданьск) көшіп келген. Төрт ғасыр бойы бірнеше отбасы мүшелері Данцигтің мэрі болды, олардың төртеуі бір мезгілде қызмет етті. Иоганн Фербер 1479 жылдан бастап 1501 жылы қайтыс болғанға дейін (железік лақап атымен) мэр болды, оның ұлы Эберхард Фербер (14631529) 1510 жылдан 1526 жылға дейін қызмет етті, ал Эберхардтың ұлы Константин Фербер (15201588) 1555 жылдан 1588 жылы қайтыс болғанға дейін, басқалары Константин Фербер есімді адамдар кейіннен қызметте болды. Мауриций Фербер Польша Корольдігінің Данциг қаласында дүниеге келген. Ол 1497 жылы Англияда қалып, 1498 жылы туған қаласына оралғаннан кейін, бай мұрагер Анна Пилманмен ұлы болып тұрғанын дәлелдеу үшін оның киімдерінің бөліктерін ұсынды. Бұл бірнеше отбасылардың арасына қақтығысқа әкеліп, папа сотына іс қозғады. Маврикий Римде өзінің ісімен табысты болды, бірақ сол кезде қалыңдық басқа біреуге тұрмысқа шыққан еді. 1507 жылы отбасылар арасында Эберхард келіссөздер жүргізді, ал Мауриций діни қызметкер болғанға дейін Италияда кардиналға және папаға қызмет етіп, діни қызметкер болды, сондай-ақ Данцигтен тағы бір бай саудагер Тидеманн Гизе және 1523 жылы Маурицийдің көмекшісі болатын Ферберлер отбасының туысы болды. Ол бірнеше синуктураға ие болды, 1512 жылы Вармия, Любек, Реваль және Дорпат қалаларында, 1514 жылы Данцигтегі Санкт-Петер және Данцигтің (Иерусалимдегі Қасиетті Мария шіркеуі) каноны болды. Сиенаға оралғанда, 3 қыркүйекте 1515 жылы ол екі заңның докторы болды. 1520 жылы Маврикий мен оның ағасы Эберхард Эберхардтың саяси қақтығыстарына байланысты Данцигтен кетуі керек болды. Ол Польша королімен бірге болды, ол оны 1523 жылы Вармияның князь-епископының бос орнына тағайындады. Ол сайланып, 1523 жылдың күзінде өзінің әкімшілігін бастады, ал 6 желтоқсанда құлшылыққа тағайындалды. Епархия өзінің алдыңғысының әкімшісінен және поляк-тевтон соғысынан (1519-1521) зардап шекті. 1525 жылы Краковта бейбітшілік келіссөздерінде ол епископты Польша патшасының және Пруссияның бірінші герцогы болған бұрынғы тевтондық гроссмейстердің талаптарынан қорғауға қол жеткізді. 1531 жылға дейін Фербер өзінің епархиясындағы экономикалық жағдайды жақсартуға және қалалардың лютерандыққа айналуынан сақтап қалуға тырысты, бұл ережеге Ельблаг (Эльбинг) ерекше болды.
The Ferber family had immigrated in 1415 from Kalkar to Danzig (Gdańsk). During four centuries, several members of the family served as mayor of Danzig, of which four served simultaneously. Johann Ferber was (nicknamed iron) mayor from 1479 until his death in 1501, his son Eberhard Ferber (1463–1529) served from 1510 until 1526, and Eberhard's son Konstantin Ferber (1520–1588) from 1555 until his death in 1588, with others of the name Constantin Ferber holding the office later on. Mauritius Ferber was born in Danzig, in the Kingdom of Poland. He had stayed in England in 1497 before returning to his home town, where he in 1498 claimed to be engaged to Anna Pilemann, a wealthy heiress, by presenting parts of her clothes as proof. This led to a feud involving several families and to a lawsuit at the papal court. Mauritius successfully presented his case as plaintiff in Rome, but by that time the bride was married to someone else. In 1507, a compromise among the families was negotiated by Eberhard, while Mauritius spent time in Italy serving a cardinal and the pope before becoming a priest, as did Tiedemann Giese, another wealthy merchant from Danzig, and a relative of the Ferber family who would become Mauritius' coadjutor in 1523. He acquired several sinecures, became canon in Warmia, Lübeck, Reval and Dorpat, of St. Peter in Danzig in 1512 and of Danzig's (St. Mary's Church) in 1514. Back in Siena, on 3 September 1515 he was promoted to doctor of both laws. In 1520, Mauritius and his brother Eberhard had to leave Danzig due to political conflicts of Eberhard. He sided with the King of Poland who nominated him in 1523 to the vacant seat of Prince Bishop of Warmia. He was elected and started his administration in the fall of 1523 before being consecrated on 6 December. The diocese had suffered both by the administrator of his predecessor and by the Polish–Teutonic War (1519–1521). During peace talks in Cracow in 1525, he managed to defend the except bishopric against demands of both the Polish king and the former Teutonic Grandmaster who became the first Duke of Prussia. Until 1531, Ferber managed to improve the economic situation in his diocese as well as preventing towns from becoming Lutheran, with Elbląg (Elbing) being the exception to this rule.
Ауру және өлім
1531 жылдың аяғында Фербер қатты ауырып, Николай Коперникке көмек сұрады. 1531 жылдың 29 желтоқсанында Коперник Ферберге қатысты, өйткені сол күні Фербер Пруссия герцогы Альберттің дәрігері Лоренс Виллеге өзінің симптомдарын Коперниктің сөздерімен сипаттап жазды. 1532 жылы 10 қаңтарда Фербер Польша королі Сигизмунд I-нің дәрігері Йоханнес Бенедикт Сольфадан "Доктор Николай Коперник пен Доктор Вилль сәтті күресіп жатқан" аурудың қайталануы жағдайында қосымша дәрі-дәрмек жіберуін сұрады. 1532 жылы 22 қаңтарда ол Краковтағы бір діни қызметкерге "Бүгін доктор Николай Коперник біздің ауруымызды медицина өнерінің көмегімен емдеуде" деп жазды. 1532 жылы 24 сәуірде Фербер Коперникке тағы да хат жолдады, ал тарауда 1533 жылдан 1534 жылға дейін Коперникке шөптер үшін төлем жасалды. 1534 жылдың 23 ақпанында немесе 1535 жылдың 1 наурызында Фербер ми инсультына ұшырап, сөйлей алмай қалды, ал Коперник Польша патшасының дәрігері мақұлдаған рецепт жазды. 1537 жылы Фербер тағы бір инсульт алғаннан кейін, Коперник дереу Корольдік Пруссиядағы Гейлсбергке (Лиджбарк Вармински) жіберілді, бірақ ол Фербердің өлімінен кейін 1 шілдеде келді. Фербердің өсиетін орындаушы ретінде Коперник жерлеу рәсімдерін жасауға және епископтың дүние-мүлкін түгендеуге көмектесті. Өлер алдында Иоганн Дантиск Фербердің көмекшісі болуға келісті, содан кейін ол оның орнын басады. Фербер - Ян Матейконың Пруссиялық құрмет кескіндемесіндегі кейіпкерлердің бірі.
Near the end of 1531, Ferber was struck down by a severe illness and sought the help of Nicolaus Copernicus. By 29 December 1531, Copernicus had attended Ferber, as on that date Ferber wrote to Laurence Wille, physician to Albert, Duke of Prussia, describing his symptoms in terms set out for him by Copernicus. On 10 January 1532, Ferber asked Johannes Benedikt Solfa, physician to King Sigismund I of Poland, to send more medicines in case of a renewal of the illness " which Doctor Nicolaus Copernicus and Doctor Wille are successfully fighting", and on 22 January 1532 he wrote to a priest in Kraków "Today Doctor Nicolaus Copernicus is treating our disease with the help of the art of medicine". On 24 April 1532, Ferber sent for Copernicus again, and the Chapter accounts for 1533 to 1534 note payments to Copernicus for herbs. Either on 23 February 1534 or 1 March 1535, Ferber suffered a cerebral stroke, which left him unable to speak, and Copernicus wrote a prescription which was approved by the king of Poland's physician. When Ferber suffered another stroke in 1537, Copernicus was immediately sent to Heilsberg (Lidzbark Warmiński), in Royal Prussia, but he arrived after Ferber's death there on 1 July. As an executor of Ferber's will, Copernicus helped to make the funeral arrangements and an inventory of the bishop's belongings. Shortly before his death, Johannes Dantiscus agreed to become Ferber's coadjutor, and he was eventually his successor. Ferber is one of the figures on the Prussian Homage painting by Jan Matejko.