Кіріспе

Ольга Кирш (; 23 қыркүйек 1924 - 5 маусым 1997) - Оңтүстік Африка және Израиль ақыны.

Өмірбаян

Кирш Оңтүстік Африканың Оранж еркін штатындағы Коппис қаласында туып өскен. Оның әкесі Литвадан көшіп келген, бірақ идиш тілінде сөйлесе отырып, қызын ағылшын тілінде сөйлеуге тәрбиеледі, бұл оның ағылшын тектес анасы Еваның ана тілі. Ол үш қыз, екі ұлдан тұратын бес баланың үшіншісі еді.

Алғашқы жылдар

Бастауыш және орта білімін көбінесе африкаанс тілінде, Коппиес мектебінде алған, ал орта мектепті Блумфонтейндегі Юнис орта мектебінде бітірген. Кейіннен оның отбасы Йоханнесбургке көшіп, Витватерсранд университетіне медицинаны оқыды; бірақ бір жыл оқығаннан кейін әдебиет (африкаан және голланд әдебиеті мен тарихы) мамандығын таңдады. Оның ұстаздарының бірі африкаанс тілінде роман жазушы С. М. ван ден Хевер болды.

Мансап

Кирш көбінесе ағылшын тілінде емес, африкаанс тілінде жазды, осы тілде сегіз поэзия кітабын, сондай-ақ таңдамалы өлеңдер жинағын жариялады (ол африкаанс тілінде жарық көрген екінші әйел ақын болды). 1948 жылы 24 жасында Израильге көшіп барып, Реховот қаласында тұрып қалды. Ол Оңтүстік Африкаға тек үш рет: 1975, 1979 және 1981 жылдары оралды. Елге ауысуы оның жазуына және күнделікті өмірінде қолданатын тіліне әсер етті, африкаанс тілінен ағылшынға, содан кейін еврей тіліне ауысты. Израильге келгеннен кейін ол ағылшын тілін үйретіп, оқуын жалғастырып, Иерусалимдегі Еврей университетінде ағылшын әдебиеті мамандығы бойынша бітірген. 1949 жылы ол Вейцман ғылым институтының профессоры, британдық Израиль математигі Джозеф Гиллиске үйленді. Кирш - 1921 жылы Сара Голдблаттан және 1936 жылы Элизабет Эйберстен кейін африкаанс тілінде жарық көрген үшінші әйел ақын. Кирш поэзиясы метрімен және жиі рифмамен белгіленді. Алғашқы екі өлең кітабында Кирш апартеидті қабылдамауы мен Израильде өмір сүруді армандайтындығын білдіреді. Ол өлеңдерін күйеуі, математик Джозеф Гиллиске арналған сонеттерде жеке тақырыптарға арнады. Басқа өлеңдерінде оның анасы мен оның немересі 9 жасында емсіз аурудан қайтыс болған. Ол өзінің өлеңдерін африкаанс тілінен ағылшын және еврей тілдеріне аударған. Жазуға қабілеті болмаған кезде табиғаттың суреттерін тартып, ағашқа ою жасап, кестелеп әшекей тігеді. Табиғатқа деген сезімталдығы осы медиадағы жұмысына да әсер етті.

Шығармалары

Оның африкаанс тілінде жарық көрген жеті кітабының біріншісі, Die soeklig (проектор) ол Оңтүстік Африкада оқып жүрген кезінде жазылған, ал екіншісі, Mure van die hart (жүрек қабырғалары) 1948 жылы, оның Израильге кеткен жылы жазылған. Оңтүстік Африкадан шыққаннан кейін еврей шекарасында ағылшын тіліндегі бірнеше өлеңінен басқа ештеңе жариялаған жоқ. Шамамен тоқсан ғасырдан кейін, 1972 жылы, оның үшінші кітабы жарық көрді, ол "Негентин геджитте" (Он тоғыз өлең) деп аталды, оны Дэниел Гюго өзінің "екінші бастамасы" деп атайды. 1990 жылы ағылшын тілінде алғашқы өлеңдер жинағын шығарды. Ол ағылшын тілінде жазуын жалғастырды және Израиль жазушылар қауымдастығына белсенді түрде қатысты. Оңтүстік Африкада ақын ретінде танымал болғанымен, ол Израильде немесе ағылшын тілді әлемде осындай атақ-даңққа қол жеткізе алмады. Брейтен Брейтенбах пен Шила Куссонстан бұрын Элизабет Эйберс сияқты оның өмірінде де Оңтүстік Африкадан тыс жердегі жер аударылу мен африкаанс тілінде жазудың қиындықтары болды. Ол Элизабет Эйберспен жақын достық қарым-қатынаста болды, олар бір-бірін Нидерланды мен Израильде кездестірді.

Жеке өмір

Ол Джозеф Гиллиске үйленген және екі қызы бар. 1997 жылы 5 маусымда ми ісігінен қайтыс болды. Оның мұрасы мен мансабы Оңтүстік Африка мен шетелде қызығушылықтың көзі болып қала береді. Жақында оның поэзиясы Оңтүстік Африка университетінде докторлық диссертация тақырыбына айналды. Израильде тұратын тағы бір Оңтүстік Африка азаматы Эгонн Рот Ольга Кирштің өмірбаянын дайындап жатыр.