Кіріспе
Протист Acanthamoeba кератиті (AK) тудырған көз жұқпасы - Acanthamoeba тұқымдасына жататын амебалар көздің алдыңғы (корнея) бөлігінің ашық бөлігін басып алған сирек кездесетін ауру. Бұл ауру АҚШ-та жылына 100 адамға дейін әсер етеді. Акантамоэбалар - топырақ пен суда барлық жерде кездесетін тұқымдық жануарлар. Олар тері, көз және орталық жүйке жүйесінің инфекциясын тудырады. Мүйіз қабығының Акантамоэба инфекциясын дәстүрлі дәрілермен емдеу қиын, ал АК мүйіз қабығының зақымдануынан немесе көру үшін маңызды басқа құрылымдардың зақымдануынан тұрақты көру қабілетінің нашарлауына немесе соқырлыққа әкелуі мүмкін. Жақында АК сироп ауру ретінде танылды және сироп аурулары Акантамоэба кератиті (ODAK) атты қаржыландырылатын жобада АК-ға әртүрлі дәрілер мен биоцидтердің әсері тексерілді.
Acanthamoeba keratitis (AK) is a rare disease in which amoebae of the genus Acanthamoeba invade the clear portion of the front (cornea) of the eye. It affects roughly 100 people in the United States each year. Acanthamoeba are protozoa found nearly ubiquitously in soil and water and can cause infections of the skin, eyes, and central nervous system. Infection of the cornea by Acanthamoeba is difficult to treat with conventional medications, and AK may cause permanent visual impairment or blindness, due to damage to the cornea or through damage to other structures important to vision. Recently, AK has been recognized as an orphan disease and a funded project, orphan diseases Acanthamoeba keratitis (ODAK), has tested the effects of a diverse range drugs and biocides on AK.
Патогенез
АҚШ-та Acanthamoeba кератиті әрқашан жұмсақ контактты линзаларды қолданумен байланысты. Acanthamoeba spp. Көбінесе зақымдалған линза ерітіндісін пайдалану арқылы, үйде жасалған тұзды ерітіндісі немесе кран суы арқылы немесе суға түсу немесе жүзу кезінде контактты линзаларды кию арқылы организмге ұшыраған контактты линзалар арқылы көзге кіреді. Алайда, ол топыраққа немесе өсімдіктерге әсер етуі немесе жарақат алуы арқылы көзге кіруі мүмкін. Жұмсақ контактты линзалар қатты линзаларға қарағанда мүйіз қабығының бетіне көбірек жабысады, бұл Acanthamoeba организмінің мүйіз қабығының бетіне маннозиллирленген гликопротеиндермен байланысуына мүмкіндік береді. Бұл белоктардың мүйіз қабығының бетіндегі экспрессиясы контактты линзаларды қолдану кезінде артады. Организм көздің бетін басып алғаннан кейін эпителий мен Боуман қабаты арқылы енуге қабілетті. Кейбір жағдайларда инфекция мүйіз қабығының жүйкелері айналасына топтасып, радиалдық шөгінділер (радиалдық кератоневрит) пайда болады және қатты ауырсынуға әкеледі. Бұл белгілер вирустық және бактериялық кератитте де байқалады және алдаушы болуы мүмкін. Контактті линзаларды қолданбаған адамдарда Акантамоэба инфекциясын жұқтырудың ең үлкен тәуекелі - жарақат алу және ластанған суға түсу. Бұған қоса, үйдегі судың ластануы және әлеуметтік-экономикалық жағдайының төмендігі де себепші. Инфекция тропикалық немесе субтропикалық климаттарда жиі кездеседі. Трофозоит сатысынан басқа, организм екі қабырғалы кистаны да құрауы мүмкін, ол қоршаған ортада да болуы мүмкін және оны емдеу арқылы жою өте қиын болуы мүмкін. Бұл екі саты да, әдетте, ядролық емес және қос фиссия арқылы көбейеді.
Диагностика
Акантамоба кератитінің (АК) басқа себептерге (бактериялық, вирустық және т. б.) қарағанда салыстырмалы түрде сирек кездесетіндігіне байланысты. ), әсіресе аурудың алғашқы кезеңдерінде жиі қате диагноз қойылады. Контактті линзаларды пайдаланатын барлық пациенттерде және мүйіз қабықшасының сызатылуынан немесе жарақаттан кейін АК- ті қарастыру керек. Ерекше контактты линзаларды қолдану және контактты линзалар ерітіндісінің соңғы кез келген өзгерістеріне, көздің суға немесе бөгде заттарға әсер етуіне және науқастың сезінуіне байланысты толық тарихты алу керек. АК-ға тән белгілерге көрініс нашарлауы немесе көрудің бұзылуы, жарыққа сезімталдық (фотофобия), көздің қызаруы (конъюнктивальды гиперемия) және физикалық тексеру нәтижелерімен пропорционал емес ауырсыну жатады. Кератит кезінде диагноз, әдетте, мүйіз қабығының сызатын материалдарын бағалау арқылы жасалады. Шеңбер қабығынан алынған сыпырықтар, оны ағарға ұялату үшін жағып, Gram және Giemsa бояуларын қолданып, бактериялық кератит пен AK-ны ажырату үшін бояуға болады. Акантамоэбаны өсіру үшін, ағартылатын заттар азықсыз ағар тұзды тақтаға қойылады, онда грам-негативті бактериялар, мысалы, E. coli болады. Егер Acanthamoeba бар болса, олар тез көбейеді және кері микроскопта 1020 есе объективті пластинкада көрінеді. Полимеразалық тізбекті реакция (ПЦР) диагнозын растау үшін, әсіресе контактты линзалар қолданылмаған кезде, Акантамоэба кератиті диагнозын растау үшін пайдаланылуы мүмкін. Конфокалды микроскопия - диагноз қойылмайтын жағдайларда, мүйіз қабығының сыпыру, өсіру және цитология кезінде Acanthamoeba-ны in vivo визуализациялауға мүмкіндік беретін инвазивті емес әдіс.
Емдеу
Акантамоэба кератиті диагнозы қойылса, дер кезінде және тиісті емдеуді бастау көздің көрінуіне елеулі әсер етеді. Медициналық емдеудің мақсаты - Акантамоэбаның трофозоит және кистоз түрлерін жою, сондай-ақ қабыну реакциясын бақылау.
Медициналық ем
Acanthamoeba трофозоит түрін жоюда дәрілердің бірнеше класы тиімді екені анықталды, соның ішінде бактерияға, саңырауқұлаққа, протозояға және неопластикаға қарсы дәрілер бар. Алайда, трофозоит пен кистоз түрлерін де, сондай-ақ, мүйіз қабығының инфекциясын жою үшін бірде- бір терапия табылмады. Бұл препараттардың Акантамебаға қарсы тиімділігі, сондай-ақ олардың мүйіз қабығына әсері төмен болғандықтан, олар AK емдеуде бірінші кезектегі дәрі ретінде қолданылады. Димидинді қолданудың шектеулері - ұзақ уақыт қолданылғанда, көкжұлдыздың салыстырмалы уыттылығы. AK- мен ұзақ мерзімді теріс көрініс нәтижелерінің болуына байланысты, емдеуді әдетте бигуанид пен димидиннің комбинациясымен бастайды. Жоғары дозалы қос терапияны ерте қолдану ағзадағы трофозоит пен киста түрлерін жоюға көмектеседі, сонымен қатар кисталардың мүйіз қабығының стромасына терең енуін болдырмайды. Мүйіз қабығынан жойылмаған кисталар қайталануға әкеледі. Сондықтан, әдетте, симптомдарды жоюға көмектесу үшін стероидтарды қысқа уақытқа қолдану және антиамебикалық препараттарды стероидтарды жергілікті қолдану кезінде және одан кейін бірнеше апта бойы қолдану ұсынылады.