Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Глазго, Пейсли және Ардросан каналы, кейіннен Глазго, Пейсли және Джонстон каналы деп аталған, Шотландияның батысында Глазго, Пейсли және Джонстон қалалары арасында салынған, бірақ кейін теміржолға айналған канал. Аталымына қарамастан, канал Ардроссанға дейін толық аяқталған емес, оның соңғы станциялары Глазгодағы Порт-Эглинтон және Джонстондағы Торн-Брей болды. Ашылғалы бірнеше ай өткен соң, канал үлкен апаттың ошағына айналды.
The Glasgow, Paisley and Ardrossan Canal, later known as the Glasgow, Paisley and Johnstone Canal, was a canal in the west of Scotland, running between Glasgow, Paisley and Johnstone which later became a railway. Despite the name, the canal was never completed down to Ardrossan, the termini being Port Eglinton in Glasgow and Thorn Brae in Johnstone. Within months of opening, the canal was the scene of a major disaster.
Құрылыс
Каналды алғаш рет 1791 жылы Хью Монтгомери, 12-ші Эглинтон графы ұсынған. Ол дамып келе жатқан өнеркәсіптік қалалар – Глазго, Пейсли және Джонстоунды Ардроссандағы жаңа терең теңіз портына және Эйрширдегі көмір кендеріне қосуды жоспарлаған. Оның серіктестерінің бірі Гованнан келген Уильям Диксон болды, ол Гован кенішінен көмір экспорттауды қалаған. Граф Ардросан портын салуға 100 000 фунт стерлинг жұмсады және оны Глазгоның басты порты етуді ниеттенді. Бұл заң жобасы арқылы екі мың сегіз жүз акцияны сатудан түсетін 50 фунттан бір акциясынан, барлығы 140 000 фунт стерлинг қаржы жинауға рұқсат берілді. Акциялардың иелері – Эглинтон графы, Лорд Монтгомери және Леди Джейн Монтгомери 30 000 фунт стерлингке жазылысты. Құрылыс 1807 жылы басталды, ал алғашқы кеме, жолаушылар кемесі «Эглинтон графинясы» 1810 жылдың 31 қазанында суға түсірілді. Бастапқыда жолаушылар тасымалы Пейсли мен Джонстон арасында ғана жүргізілді. Глазгодағы Порт-Эглинтонға дейінгі толық қашықтық 1811 жылы аяқталды. Ардросанға дейін каналды ұзарту жоспарлары көп ұзамай тоқтатылды. Алғашқы 18 шақырымдық контурлық каналды аяқтауға кеткен шығындар барлық қолдағы қаражатты жұмсады, себебі алғашқы есептеулер мүлдем дұрыс болмаған. Тағы да 300 000 фунт стерлинг қосымша қаржы қажет екені анықталды. Хью Монтгомери, 12-ші Эглинтон графы, Ардроссанда теңіз портын салуға жеке жоба ретінде 100 000 фунт стерлинг жұмсаған еді. Порт жобасын ақырында оның немересі, 13-ші граф аяқтады, оның жалпы құны 200 000 фунт стерлингке жетті. Қосымша қаражат табуға әрекеттер жасалды, бірақ Уильям Хьюстон сияқты ірі инвесторлар канал Джонстон маңындағы олардың көмір және темір кендерін Глазго мен Пейслиге қосып тастағандықтан, инвестициялауға құлшынбады.
The canal was first proposed by Hugh Montgomerie, 12th Earl of Eglinton in 1791. He wanted to connect the booming industrial towns of Glasgow, Paisley and Johnstone to his new deep sea port at Ardrossan and his Ayrshire coal fields. His fellow shareholders included William Dixon of Govan who wished to export coal from his Govan colliery. The Earl had spent £100,000 on creating Ardrossan's harbour and intended to make it the principal port for Glasgow. This bill allowed for funding to be raised by the sale of two thousand eight hundred shares of £50 each, a total of £140,000, of which the proprietors, the Earl of Eglinton, Lord Montgomerie and Lady Jane Montgomerie subscribed £30,000. Construction began in 1807 and the first boat, the passenger boat, The Countess of Eglinton, was launched on 31 October 1810. The passenger service initially only ran between Paisley and Johnstone. The full length to Glasgow's Port Eglinton was complete sometime in 1811. The original plans to extend the canal to Ardrossan were soon suspended. The costs of completing the first 11 mile (18 km) contour canal had consumed all the available funds – the initial estimates having been grossly understated. Further estimates indicated that £300,000 additional funding would need to be secured to complete the project. Hugh Montgomerie, 12th Earl of Eglinton, had already spent £100,000 on a separate project to build a sea harbour at Ardrossan, at the proposed terminus of the canal. The Harbour project would eventually be competed by his grandson, the 13th Earl, for a total cost of £200,000. Attempts were made to raise extra funds but other major investors, such as William Houston, were reluctant to invest as the canal already linked his own coal and iron mines, around Johnstone, to Glasgow and Paisley.
Операция
Канал Порт-Эглинтоннан басталып, 1816 жылы сол жерде қонақүй салынды. Крукстон қамалының жанындағы Ақ Арбаның солтүстік жағалауында кемежай салынды, ал Пейсли мен Джонстонда канал тораптары жасалды. Пейсли каналындағы кемелердің ұзындығы 21 метр, ені 2 метр болатын. 90 жолаушысы бар кеменің суға батып тұру тереңдігі... Корпусы жеңіл темір қабырғалар мен жұқа металл пластиналардан жасалған. Кабина майланған матамен жабылған. Олар Глазго мен Пейсли арасындағы 12 шақырымды 50 минутта жүріп өтті. Оларды екі аттан тұратын топтар сүйреп жүрді, әр 6 шақырым сайын аттар ауыстырылды.
The canal ran from Port Eglinton; and an inn was built there in 1816. A wharf was built on the north bank of the White Cart near Crookston Castle; and canal basins provided at Paisley and Johnstone. The Paisley canal passage boats were 70 feet (21 m) long and 6 feet (2 m) wide. With 90 passengers on board their draft was The hull was constructed of light iron ribs and thin metal plates. The cabin was covered with oiled cloth. They covered the 7.75 mile (12 km) between Glasgow and Paisley in 50 minutes. They were towed by teams of two horses which were changed every 4 mile (6 km).
Каналдағы өлім
Канал алғашқы жүк көлігін қабылдағанға бірнеше ай бұрын, ақын Роберт Таннахилл депрессия күйінен шыға алмағандықтан, өзін каналдың астындағы арна суын құбырға жеткізетін терең шұңқырға тастап, суға батып қайтыс болды. Бұл орын "Таннахиллдің шұңқыры" деп аталды. Оның өлеңдерінің бір жинағы Эдинбургтегі баспагерден қабылданбаған еді. Ол депрессиямен жиі ауыратыны мәлім болған. Ол сол кезде көптеген жазбаларын өртеді. Оның денесі 1810 жылдың 17 мамырында каналдың астындағы Кандрен Бёрн туннелінен табылды. Канал ашылғаннан кейін көп ұзамай Пейсли каналындағы апат 84 адамның – 52 ер және 32 әйелдің өмірін қиды. 1810 жылдың 10 қарашасы сенбі күні Мартинмас жәрмеңкесі өтті. Жұмыстан демалыс алған көптеген адамдар Пейсли мен Джонстон арасындағы 10 шақырымдық қашықтықты канал арқылы жүріп өтуге мүмкіндік алды. "Эглинтон графинясы" Пейсли портына келгенде, қайыққа мінгісі келетін адамдардың көптігінен ілгері-кейігері болды. 1840 жылы канал арқылы тауарлар тасымалданды.
A few months before the canal saw its first traffic, poet Robert Tannahill drowned himself during a bout of depression, by throwing himself into a deep pit which carries the water of a stream down to a culvert under the canal. This came to be known as Tannahills Hole. A group of his poems had just been rejected by an Edinburgh publisher. He was well known for periods of depression. He burned many of his writings at this time. His body was found on 17 May 1810 in the Candren Burn tunnel under the canal. Shortly after the canal's opening, the Paisley canal disaster took the lives of 84 people, 52 males and 32 females. Saturday 10 November 1810 was the Martinmas Fair. Many people, with the day off work, took the opportunity to travel the short distance of 6 mile (10 km) by canal between Paisley and Johnstone. As The Countess of Eglinton docked at the Paisley wharf, there was a rush of people trying to get onto the boat. In 1840, the canal handled of goods.
Табыстылық
Құрылыс шығындары тым жоғары болғандықтан, канал ешқашан акциялары бойынша дивиденд төлемеді. 20 жыл бойы жұмыс істегеннен кейін де есептемелерде 71,208 фунт стерлинг, 17 шиллинг және 6 пенс қарызы бар екені көрсетілді.
The construction costs were so high that the canal never made an issue of dividend on its shares. Even after 20 years of operations, the accounts showed an outstanding debt of £71,208, 17 shillings and 6 pence.
Темір жолға қарсы канал
1827 жылы екінші заң жобасы Парламентте қабылданды және 14 маусымда Глазго, Пейсли және Ардроссан каналы мен теміржолы туралы заң 1827 (7 & 8 Geo. 4. c. lxxxvii) ретінде бекітілді. Бұл заң Джонстон каналының бассейнінен Ардроссанға дейінгі теміржолды қаржыландыруға және салуға рұқсат берді. Теміржолдың ұзындығы 35 шақырым 3 фёрлонгқа тең болуы тиіс болған. Парламент Джонстоннан кейін каналды аяқтамау себепті, теміржол құрылысы Ардроссан портынан басталуы керек деп шешті. Қаржы жетіспеуіне байланысты теміржол Килвиннингтен әрі жоғары қарай салынбады. Канал компаниясына тиесілі және басқарылатын теміржол 4 фут (1 метр) шотланд өлшемімен салынды. Ол әрқайсысы 22 адамға дейін сыйымдылығы бар вагонды тарту үшін жұптасқан аттарды пайдаланды. Бастапқыда бағасы бір миль үшін 1 пенни болды, бірақ 1837 жылы үкіметтік салық енгізілгеннен кейін 6 миль үшін 8 пенниге дейін көтерілді. 1839 жылдың қыркүйегіне дейінгі үш жыл ішінде теміржол жылына орташа есеппен 30 000 адамды тасымалдады. Жолаушылардан басқа, негізгі жүк Эглинтон кеніштерінен алынған көмір болды. Клайд өзенін тереңдету және басқа да навигациялық жақсартулар, кемелерге Глазгоның орталығына тікелей қатынауға мүмкіндік берді, Эглинтонның «Ардроссан Глазго үшін, Ливерпуль Манчестер үшін қандай болса, сондай болады» деген арманы орындалмады. 1840 жылы Глазго, Пейсли, Килмарнок және Айр теміржол компаниясы (GPK&A) каналмен тікелей бәсекелес екінші теміржол желісін ашты. Бұл жаңа теміржол Килвиннинг маңындағы Ардроссан теміржолымен байланысты және кейіннен Ардроссан теміржолын, теміржол компаниясының қарыздарын және порттарды сатып алды. Канал көптеген жылдар бойы теміржолдармен бәсекелесіп тұрды, бірақ 1869 жылы Глазго және Оңтүстік-Батыс теміржол компаниясы (GPK&A-ның мұрагері) оны сатып алды. 1881 жылы Глазго және Оңтүстік-Батыс теміржолы туралы 1881 жылғы заң (44 және 45 Vict. c. cxlix) каналды жапты. Көп бөлігі Пейсли каналы теміржолын салу үшін пайдаланылды.
In 1827, a second bill passed Parliament and gained royal assent on 14 June as the Glasgow, Paisley and Ardrossan Canal and Railway Act 1827 (7 & 8 Geo. 4. c. lxxxvii). This act allowed for the financing and construction of a railway from the Johnstone canal basin to Ardrossan. This railway was to have been 22 mile (35 km) and 3 furlongs long. Parliament dictated that due to the failure to complete the canal past Johnstone, that work on the railway should be started at the Ardrossan harbour end. The line did not progress past Kilwinning before running out of funds. The railway, owned and operated by the canal company, was built to the Scotch gauge of 4 feet (1 m). It used pairs of horses to pull carriages of up to 22 people each. The fares were initially 1 penny per mile but in 1837, due to the application of a government duty, the fare was raised to 8 pence per 6 mile (10 km). In the three years preceding September 1839, the railway transported an average of 30,000 people each year. Apart from passengers, the main freight was coal from Eglinton's mines. The dredging of the River Clyde and other navigation improvements, allowing ships to sail directly to the centre of Glasgow, meant Eglinton's dream that, "Ardrossan would be to Glasgow what Liverpool is to Manchester." would not be fulfilled. A second railway line was opened, in 1840, by the Glasgow, Paisley, Kilmarnock and Ayr Railway Company (GPK&A), in direct competition with the canal. This new railway linked with the Ardrossan Railway near Kilwinning and later purchased the Ardrossan Railway, the railway company's debts and the harbours. The canal continued to compete with the railways for many decades, but in 1869, was purchased by the Glasgow and South Western Railway Company (the successor to GPK&A). In 1881, the Glasgow and South Western Railway Act 1881 (44 & 45 Vict. c. cxlix) closed the canal. Much of the route was used to construct the Paisley Canal railway line.
Ардросан темір жолы
1820 жылдары канал компаниясы Джонстоун мен Ардросан арасында темір жол салуды жоспарлады. Олар қосымша капитал жинап, Ардроссаннан темір жол құрылысын бастады; ақшасы бітіп, Килвингке жеткенше құрылыс тоқтап қалды. 1830 жылдары олар өз каналын темір жолға айналдырып, Килвингтен Джонстоунға дейінгі байланысты аяқтауды жоспарлады, бірақ жобаны іске асырмады. 1840 жылдары олар Ардросан және Джонстон темір жолы туралы 1840 жылғы заңға (3 & 4 Vict. c. civ) сәйкес темір жолын бөліп шығарды, «Ardrossan Railway» жеке компаниясын құрды және өз қарыздарын жаңа компанияға берді.
In the 1820s the canal company planned to build a railway between Johnstone and Ardrossan to finish the link. They raised further capital and started building the railway from Ardrossan; reaching Kilwinning before running out of money. In the 1830s they planned to turn their canal into a railway and complete the link from Kilwinning to Johnstone; but allowed the scheme to fold. In the 1840s they split off their railway, by the Ardrossan and Johnston Railway Act 1840 (3 & 4 Vict. c. civ) to form a separate company, the Ardrossan Railway, and transferred their debt to the new company.
Каналды жабу
1869 жылы каналды Глазго және Оңтүстік-Батыс теміржол компаниясы сатып алды. 1881 жылы Глазго және Оңтүстік-Батыс теміржолы туралы 1881 жылғы заң (44 және 45 Vict. c. cxlix) каналды жапты. Көп бөлігі Пейсли каналы желісін салуға жұмсалды. Бұл желі әлі де Карт өзені арқылы өтетін су құбырын (оның үстінен қисық бұрышпен өтеді) пайдаланады. Осылайша, бұрынғы су құбыры әлі де қолданыстағы әлемдегі ең көне теміржол көпірі болып табылады.
The canal was purchased in 1869 by the Glasgow and South Western Railway Company. In 1881, the Glasgow and South Western Railway Act 1881 (44 & 45 Vict. c. cxlix) closed the canal. Much of the route was used to construct the Paisley Canal Line. This line still uses the River Cart Aqueduct (which it crosses at a skewed angle). This makes the former aqueduct the world's oldest railway bridge that is still in active use.
Пейсли каналы желісінің жабылуы және ішінара қайта ашылуы
Пейсли каналы темір жолы 1983 жылы жолаушылар тасымалы үшін жабылды. 1986 жылы Эльдерсли мен бастапқы Пейсли каналы станциясы арасындағы рельстер алынып тасталды; ал станция стейкхаусқа айналды. 1990 жылы Глазго орталық станциясынан жаңа Пейсли каналы станциясына дейінгі учаскеде жолаушылар қызметтері қайта жаңғыртылды. Пейслиден тысқары тасталған жол төсегінің көп бөлігі қазір Sustrans ұйымы басқаратын велосипед және жаяу жолдарына айналдырылған. Бастапқы каналдың қысқа бөліктері әлі де Пейслидің Милларстон және Фергюсли Миллс аймақтарында көрініп тұр. Тентерс-Вей және Кромптонс-Гроув үйлері осы қалдықтарға қарап тұр. Ескі каналдың іздері Хоукхед пен Росшалл арасындағы егістіктерде де байқалады.
The Paisley Canal railway line closed to passengers in 1983. The rails between Elderslie and the original Paisley Canal Station were uplifted in 1986; and the station became a steakhouse. In 1990, passenger services resumed on the section from Glasgow Central station to a new Paisley Canal station. Much of the abandoned track bed beyond Paisley has now been developed into a cycle and walkway operated by Sustrans. Short sections of the original canal can still be seen at the Millarston and Ferguslie Mills area of Paisley. Houses in Tenters Way and Cromptons Grove face across the remnants. Traces of the old canal are also visible in fields between Hawkhead and Rosshall.