Кіріспе

Джованни Боккаччоның өлеңі "Il Filostrato" - итальян жазушысы Джованни Боккаччоның өлеңі, Джеффри Чосердің "Тройл мен Крисейда" және Шосер арқылы Шекспирдің "Тройл мен Крессида" пьесасының шабыты. Бұл шығарманың өзі XII ғасырдағы ақын Беноа де Сент-Моредің "Трой роман" шығармасына негізделген. Il Filostrato - "патшалық октаваларда" (ottava rima) жазылған және сегіз әнге бөлінген классикалық тақырыптағы баяндама өлеңі. Бұл грек және латын сөздерінің бірі болып, шамамен "мұны махаббатпен құрметтеу" деп аударылады. Поэманың мифологиялық сюжеті бар: ол Тройдің Приамның кіші ұлы Тройлоның (Тройл) Калькастың (Калхастың) қызы Криссеидаға (Крессида) деген махаббатын баяндайды. Трояда орын алса да, Боккаччоның оқиғасы грек мифологиясынан емес, XII ғасырдағы француз ортағасырлық "Троя" романында, Троя аңызын Benoît de Sainte Maure қайта өңдеуден алынған. Боккаччоға Гвидо делле Колоннның латын прозалық нұсқасында белгілі (Historia destruction Trois Troiae). Филостратоның сюжеті Боккаччоның "Фиамметта" ғашықтығының роман а clef ретінде оқуға болады. Шынында да, бұл туралы "Проем" да айтады. Поэманың атмосферасы Неаполь сотының атмосферасын еске түсіреді, кейіпкерлердің психологиясы нәзік жазбалармен суреттеледі. Оның жазылған күні туралы келісім жоқ: кейбіреулердің айтуынша, ол 1335 жылы жазылған болуы мүмкін, ал басқалары оны 1340 жылы жазған деп санайды. Боккаччо сондай-ақ Декамеронның баяндаушы кейіпкерлерінің қатарында кездесетін үш адамның біреуіне осы есімді қолданған.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

Троялық пайғамбар Калкас қаланың құлауын алдын ала көріп, гректерге қосылды. Оның қызы Крисэйданы әкесі кеткеннен кейін, тек Гектор ғана қорғайды. Тройло Палладиумда өткен фестивальге қатысқан басқа да жігіттердің махаббатпен қарағанын көреді. Бірақ ол бірден жас жесір әйелдің қайғырып жатқанын көреді. Бұл - Крисейда. Тройло оған ғашық болады, бірақ Троя алдындағы шайқастарда үздіктермен назар аударуға тырысқанына қарамастан, оның өзіне деген сезімдерінің белгілерін көрмейді. Троилоның жақын досы Пандаро (Пандарус), Крисэйданың туысы, оны бірдеңе мазалайтынын сезінеді. Ол Троилоны көзіне жас алып қарсы алады. Ақырында Пандарус себепті тауып алады және аралас ретінде әрекет етуге келіседі. Тройло Пандароның көмегімен ақырында Крисейданың қолын жеңеді. Атыс біткен кезде Калькас гректерді тұтқын алмасуды ұсынды: Крисейда Антенорға. Екі ғашық қайтадан кездескенде, Троило қашып кетуді ұсынады, бірақ Крисейда ол Трояны тастап кетпеу керектігін және өзінің абыройын қорғауы керектігін айтады. Оның орнына ол онымен он күн ішінде кездесуге уәде береді. Грек қаһарманы Диомед тұтқын алмасуды бақылап, екі ғашықтың қоштасу көзқарасын көріп, шындықты біледі. Бірақ ол Крисэйдаға ғашық болып, оны азғырады. Ол Диомедтің символы ретінде таныған шошқаны армандаған Троиломен кездесуді сағынады. Тройло түсінің мәнісін дұрыс түсіндіреді, Крессида грекке деген махаббатын ауыстырды. Бірақ Пандаро оны бұл оның қиялы деп сендіреді. Осы арада Крессида Тройлоға деген сүйіспеншілігін жалғастырып жүргенін айтып хаттар жібереді. Тройлоның қорқынышы ағасы Деифобо (Деифоб) Диомедтен шайқаста тартып алған киімдерімен қалаға оралғанда расталады; киімде Кризеидаға тиесілі кілт бар. Тройло ашуланып, Диомедті іздеуге ұрысқа шығады, мың адамды өлтіреді. Диомедпен көп рет соғысып, бірін-бірі өлтіре алмайды. Керісінше, Троилоның өмірі мен азаптарын Ахилл жояды.