Кіріспе

Сику (, , сондай-ақ "сику", "сикус", "замполла" немесе испан zampoña) - андийлік дәстүрлі панпайпа. Бұл аспап сикури деп аталатын музыкалық жанрда қолданылатын негізгі аспап. Бұл әдет-ғұрып бойынша Анд тауларында кездеседі, бірақ көбінесе Титикака көлі айналасындағы Колласуйо немесе аймара тілінде сөйлейтін аймақтардағы музыкамен байланысты. Тарихи тұрғыдан алғанда, өңірдің күрделі таулы географиясы және басқа да факторлар себепті кейбір өңірлерде әр қауымның өзіне тән сику түрін, өзінің ерекше күйін, пішінін және өлшемін дамытады. Сонымен қатар, әр қауымның өз ойнау стилі қалыптасты. Бүгінде сику батыс музыкасының заманауи түрлеріне сәйкес стандартталды және оның дәстүрлі тамырларынан көшірілді.

Сикуның тарихы

Сику (панпип) - Перу мен Боливияның аймараларынан шыққан, онда әйел таудан түсіп келе жатып сику ойнайды. Ең үлкен сикуда барлық ноталар (А G) болғандықтан және әйел үшін тым үлкен болғандықтан, олар жиі екі сику (әдетте кішірек) алады, олар басқа біреумен бірге ойналады, сондықтан олар бір-бірінен кейін үздіксіз ойнай алады және осылайша масштабтар толықтай ойналуы мүмкін. Әйелдер бір-бірімен қосылған соң, олар бір-бірімен музыкалық байланысқа түседі, бұл олардың дінінің бір бөлігі болып табылады, және олардың екеуі де өмірінің қалған бөлігінде бір-бірімен бірге аспапта ойнай алмайды. Әйелдер таудан түсіп келе жатқанда топқа бөлінеді, әр топ әр түрлі күйлерді ойнайды, содан кейін олар жиналғанда, барлық күйлерді біріктіріп, бір толық күйді жасайды. Сондай-ақ, әйелдер сику ойнап, жабайы ешкілерді өзіне тартады.

Дизайн

Сику әдетте бамбук бұтақтарынан жасалады, бірақ кондор қауырсындарынан, сүйектерден және басқа көптеген материалдардан жасалады. Сонымен қатар, дыбыстың сапасын өзгерту үшін бамбуктың әртүрлі түрлері қолданылады. Сонго немесе терең қабырғалы бамбук, әдеттегі терең қабырғалы бамбукқа қарағанда қаттырақ, көбірек резонанс береді, бірақ оның сынықтығынан аз таралған. Антарта әдетте "орманның қасқыры" деген мағынаны білдіретін "Ceja de la selva" деген жерде өсетін чуки немесе чахлья (Arundo donax) деп аталатын қамыс түрінен жасалады. Құбырлар бір немесе екі жолақты таяқпен (тіркеме) бір-бірімен ұсталып, трапеция тәрізді жазықтықты (жағадай) құрайды. Антаралардың көлемі әр түрлі, дыбыстары да әр түрлі. Сику екі қатар құбырлармен бөлінеді. Толық шкаланы орындау үшін әр нотаның қатарын ауыстырып отыру керек. Әдетте, екі музыкант сику ойнауға міндетті болатын, әрқайсысы бір қатарда аспапты ойнаған. Құралдың бір бөлігі - ира, екіншісі - арка деп аталады. Рухани тұрғыдан алғанда, ирә - еркек, арқа - әйел принциптеріне сәйкес келеді. Көптеген музыканттар екіге бөлінген кезде, бірінші Ira және екінші Arka ойнайды, бұл Анд музыкасына ерекше стереофоникалық дыбыс береді. Мысал келтіріңіз. Қазіргі кезде бір музыканттың екі қатарда да ойнағанын көру жиірек кездеседі, бірақ ауылдық ансамбльдер дәстүрлі ойнауды сақтайды.

Түрлері

Сикуның ең кең таралған түрі - сику чаллада 13 түтік бар (ирада 6 және аркада 7), бірақ аз таралған сорттарда түтік саны көбірек және аз болуы мүмкін. Кейбірінде дыбыс сапасын өзгерту үшін аспаптың алдыңғы жағына қосымша ашық ұшы бар сабандар қолданылады. Табла сикуда барлық құбырлар бірдей ұзындықта кесіледі, сондықтан аспап төртбұрышты пішінде, бірақ камералардың нақты резонанстық ұзындығын реттеу үшін құбырлардың ішінде тұйықтар бар.

Масштаб пен күйлеу

Сику диатоникалық шкаланы қолданады. Сику чалла Е минор / Г мажор, арка: D F# A C E G B және ира: E G B D F# A күйінде күйленеді. Қазіргі кезде 3 қатарлы хроматикалық шкаласы бар сикуның хроматикалық түймелі аккордеонға ұқсас би би биіктейді.