Кіріспе

Австралиялық авиация ізашарсы сэр Лоренс Джеймс Уокетт (2 қаңтар 1896 - 18 наурыз 1982) "Австралиялық авиация өнеркәсібінің атасы" деп танылады. Ол "Австралияның авиация тарихындағы ең беделді тұлғалардың бірі" деп сипатталған. 1916 жылы 11 қарашада ол BE2c-де 7 сағаттық бомбалау миссиясында болды. Бейер-Шебаға төрт басқа BE2 және Мартинсайд G.100-мен бірге, құрама екі жоғары дәрежелі неміс ұшағы шабуылға ұшырады. Уэкет өзінің ұшағын Мартинсайдке жолдастарын қорғауға және шабуылға қарсы күресуге көмектесу үшін пайдалана алды. 1917 жылдың 14-15 қаңтарында түнде Түркияның әскери билігі кезінде Бейер-Шебада жұмыс істейтін 16 еврей жұмысшысы (негізінен тас қалаушылар, ағаш ұсталары және сантехниктер) Бейер-Шеба темір жол станциясындағы темір жол вагонында ұйықтап жатқанда, RAF BC2c 45 кг-дық бомбаны вагондарға жақын жерге тастап, олардың барлығын өлтірді. Кейінгі уақытта британдық және австралиялық әуе күштері тарихшыларының зерттеулері ұшқыштың австралиялық екенін растады. Іллан Гал Пирдің зерттеушілері британдық, австралиялық және түрік деректерін тереңірек зерттей отырып, ең ықтимал ұшқыш - бұл EEF-ке қосылған No1 эскадрильяның Уэкетті екендігін растады, ол жақын маңдағы жоқ оқ-дәрілер қоймасы бар деп сенді. Кейін Уэкет No-ге ауысты. 3 эскадрильясы AFC Францияда және 1918 жылдың 4 шілдесінде болған Хамель шайқасында маңызды рөл атқарды. Германияның қолға түскен құжаттарынан олардың ұшақтан оқ-дәрі тастаумен тәжірибе жүргізгендері және No. 3 эскадрилья да осыны тексеруді тапсырды. Уэкетке бұл жұмысты орындауды сұраған, өйткені оның беделі тараған еді; оның басшылары бойынша 'оның механикалық өнертабыстар үшін сыйы бар еді'. Сол жылы 25 қыркүйекте Уэкет 3-эскадрильяның бірінші Бристоль F.2 истребительінде батыл барлау миссиясын жүзеге асырды. Ол жаудың шегінен алты миль (10 км) қашықтықта орналасқан неміс Джонкорт Виллерс Отрео желісінің әуе суреттерін түсіру үшін кіріп, алдағы шабуыл үшін қажет болды. Соғыстың аяқталуына екі ай қалғанда ол майор дәрежесіне көтерілді. 1919 жылы 6 қаңтарда No. 7 эскадрильяның базасы Англияның Лейтертон қаласында орналасқан. 7 - ші ұжым. No 1 оқу-жаттығу бөлімі ретінде қызмет етті. 3 эскадрильясы соңғы қақтығыс кезінде және Уэкет сол жылдың наурыз айында эскадрилья таратылғанға дейін командир болып қалды, сол кезде ол Австралияға оралды. Соғыстан кейін Уэкет 1921 жылы жаңа Австралияның Корольдік әуе күшінің (RAAF) ядросын құраған 21 офицердің бірі болды. Ол жергілікті әуе өнеркәсібін дамыту қажеттілігіне қатты сенді және Мельбурн университетінде ғылым бакалаврын бітірді, содан кейін екі жыл бойы ұшақ дизайнында жоғары оқу орнын оқыды. 3-ші эскадрилья АФК. Ол өзінің алғашқы дизайны - "Варблер" ұшағымен 1924 жылы Ричмонд қаласында өткен төмен қуатты ұшақ жарысына қатысып, екінші орынды жеңіп алды. Бұл оның өзі жасаған "Визард" атты екі цилиндрлі, көлденең қарама-қарсы моносапапалы түріндегі қозғалтқышы бар көкпарлы моноплан.

Уэкет және RAAF тәжірибелік бөлімі

Уэкет Сиднейдегі Рэндвиктегі цехтан жоюға арналған соғыс қалдықтары машина құралдарын біліп, өзінің басшыларын цехты сатып алуға көндірді. Осылайша 1924 жылы қаңтарда RAAF тәжірибелік ұшақ бөлімі құрылды және Уэкет, ол кезде эскадрилья басшысы болды. Ол толықтай австралиялық ұшақты жобалауға және жасауға рұқсат алуға тырысты, бірақ RAAF-тың бұл үшін бюджетіне ақшасы жоқ еді және Уэкет басқа көзден қаражат ала алмаса, алға баспайды. Уэкет кейін азаматтық авиация бақылаушысы полковник Х. С. Бринсмидке жақындады және азаматтық авиация бөлімшесін (қорғаныс министрлігінің, бұл уақытта азаматтық авиация бөлімі болмағандықтан) шағын ұшатын қайықтың құрылысын қаржыландыруға көндірді. Нәтижесінде "Виджен" пайда болды, ол жоғары қанатының астында және алдында орналасқан "Армстронг Сиддли Пума" қозғалтқышымен жұмыс істейтін ағаштан жасалған екіұшақты ұшақ. Бұл ұшақ Австралияда толықтай жобаланған және салынған алғашқы ұшақ болды, ол Австралияның азаматтық авиация бөлімшесіне (яғни G AUxx) қорғаныс министрі Э. К. Боуденнің есімімен G AEKB ретінде тіркелді. Ұшақ 1925 жылы 7 шілдеде Ботани шығанағына ұшырылды. Келесі күні ол таксилік сынақ кезінде құмға соғылып, кейін ұшып көтерілуге тырысқанда ауды. Уэкет Бринсмид пен екі механикпен бірге болды; барлығы зардап шекпеді. Ұшақ жөндеуден өтіп, сол жылдың 3 желтоқсанында алғашқы ұшуын жасады. Уэкет кейіннен қуатты ADC Nimbus қозғалтқышын және астыңғы шанақты орнатып, оны қосмекендіге айналдырды. Өзгерістерден кейін Видгон I ұшағы RAAF-қа берілді және 1927 жылдан бастап Пойнт Кукта ұшу қайықтарын даярлау үшін пайдаланылды. Ұшақ 1929 жылға дейін RAAF-те жұмыс істеді, кейін ол жойылды. Армстронг Сиддли Ягуар қозғалтқышымен жұмыс істейтін үлкен амфибиялық Widgeon II - тәжірибелік бөлімнің шеберханасынан шыққан келесі ұшақ болды. Уэкетт өзі Уиджон II ұшағын ұшырып, кейіннен: "Мен оның мүмкіндіктерін 1928 жылы Австралия құрлығының бір бөлігінен 9000 миль (14484 км) сапармен ұшып, дәлелдедім" деді. Рэндвикте жасалған келесі ұшақ 1929 жылы шыққан екі орындық Warrigal I, ол Armstrong Siddeley Lynx радиалдық қозғалтқышымен жабдықталған, әдеттегі дизайнды екі ұшақты жаттықтырушы болды. 1930 жылы арматуралы "Армстронг Сиддли Ягуар" радиалдық қозғалтқышымен жабдықталған "Уарригал II" үлгісі шығарылды. 1927 жылы 21 наурызда Уэкет Сиднейдегі Аэротехникалық инженерлер институтының (IoAE) NSW бөлімшесінің тұңғыш төрағасы болып сайланды. Келесі жылы Корольдік авиациялық қоғам (RAeS) мен Ұлыбританиядағы IoAE бас ұйымы біріккеннен кейін, ол RAeS Австралия филиалының тұңғыш төрағасының орынбасары болып тағайындалды. Ол сонымен қатар генерал-губернаторға Жаңа Оңтүстік Уэльс РААФ-тың көмекшісі ретінде әрекет етуге уақыт тапты, бірақ міндеттер ауыр болмады.

Уэкет 1930-шы жылдары

Үкімет қолдаған есеп пен британдық өндірушілердің қысымы нәтижесінде, олар Уэкетті австралиялық тапсырыстардағы монополияға қауіп ретінде қарады, Рэндвик станциясы 1931 жылы жабылды. Уэкетт RAAF-тен қанатты командир дәрежесімен отставкаға кетті және (кейбір персонал мен жабдықтармен) Кокату аралы әскери кемежайсына ауыстырылды. Бұл жерде ол су кемесінің және ұшақтың дизайнына қатысты. Ол сондай-ақ азаматтық авиация жобаларын, соның ішінде жөндеу және өзгерту жобаларын қолға алды және Сэр Чарльз Кингсфорд Смит үшін 6 жылы екі Napier Javelin қозғалтқышымен жұмыс істейтін алты жолаушылық авиалайнер Cockatoo Docks & Engineering LJW.6 Codock-ті құрды. Кейінгі ұшақ жобасының үлкені - 4 қозғалтқышлы Corella жобалау тақтасынан шықпады, оның басқа ұшақ тұжырымдамалары да; VH URP, жалғыз Codock, Dockyard-та салынған жалғыз Wackett ұшақ дизайны болды. Оның кемежайдағы теңіз жобаларына Cettien (1934 және 1935 жылдары Гриффит кубогын жеңіп алған) және Century Tire II жарыс гидроұшағы сияқты кіші моторлы қайықтар және үлкен коммерциялық жолаушылар тасымалданатын кемелер кірді. 1934 жылы Уэкет және оның кейбір қызметкерлері Маскот әуежайындағы Туган Aircraft компаниясына қосылды. Келесі жылы, Австралияда жұмыс істейтін де Хавиллэнд D. H.86 ұшақтарына қатысты бірқатар апаттардан кейін, ол және оның ағасы Эллис (ол кезде RAAF техникалық қызметтерінің директоры) өз пікірлері мен ұсыныстарын Азаматтық авиация бөлімшесі шақырған арнайы конференцияға ұсынуды сұрады. 1936 жылы ол Еуропаға (оның ішінде болашақ жау нацистік Германия) және АҚШ-қа техникалық миссияны басқару үшін авиация синдикатына жіберілді. Үш адамнан тұратын миссия бес айға созылды және ол қайтып келгенде Солтүстік Американың NA 16 ең қолайлы типті екенін айтты. Уэкет NA 32 және NA 33 версиялары мен 600 л.с. Pratt & Whitney R 1340 S1H1G қозғалтқышы үшін құқықтарды сатып алды. Миссия аяқталғаннан кейін Уэкет Туган Aircraft компаниясына оралды, онда Кодоктың дизайны екі де Хавиллэнд Gipsy Six қозғалтқышымен жабдықталған LJW7 Gannet алты/жеті жолаушы ұшағына айналды. Бұл Уэкеттің сериялы өндіріске енгізілген алғашқы дизайны болды. Бірінші ұшақ 1935 жылдың соңында жеткізілді. Жалпы алғанда, сегіз Gannets азаматтық клиенттер мен RAAF үшін жасалды. RAAF бір жаңа Gannet ұшағын қабылдап, кейіннен тағы бес ескі ұшақты пайдалануда. RAAF-тың бір ұшағы екінші дүниежүзілік соғыс кезінде LJW7A ретінде Menasco қозғалтқыштарымен уақытша модификацияланды. Commonwealth Aircraft Corporation (CAC) құрылғаннан кейін көп ұзамай, CAC-ке тәжірибелі персоналдың ядросын беру үшін Туган Aircraft сатып алынды. CAC-ке қосылғаннан кейін Уэкет бірден бас менеджері болды және ол Австралияда өндірілген алғашқы ұшақтың өндірісіне кіруін бақылады, ол бұрын ұсынған NA 16 CAC Wirraway дамуын ұсынды. Вэкеттің басқаруымен CAC-тен шыққан екінші тип - бұл Вэкет Тренері, екінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін алғаш рет ұшқан алғашқы прототип.

Уэкет, CAC және RAAF Екінші дүниежүзілік соғыста және одан кейін

Лоуренс Уэкетттің оқиғасы RAAF және CAC тарихымен жиырма жылдан астам уақыт бойы ажырамас байланыста болды. Ол Австралияның ұшақ өнеркәсібіне және RAAF-қа үлкен ықпал етті, ол жиі өзінің ұшақ үлгілерін оның ұсыныстарына сәйкес таңдады. Жоғарыда айтылғандай, бұл қарым-қатынас Wirraway-тен басталды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Уэкет компанияның жетекшісі болды. Ол компания үш жыл бұрын пайда болған жоқ. Онда мыңдаған адам жұмыс істеді. Соғыс кезінде CAC-тен шыққан ұшақ үлгілері инновациялық және озық Woomera және CA 15 болды, бірақ соғыс алдындағы көптеген жобалар сияқты олар тек прототиптер ретінде жасалды, олар жағдайдың және өзгеріп жатқан талаптардың құрбаны болды. Ол сондай-ақ, соғыс кезінде жеке трагедияға ұшырады, оның ұлы, эскадрилья басшысы Уилбур Лоуренс Уэкетт, 1944 жылы No. 31 ұшақ. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін оның әсері RAAF-қа қайтадан әсер етті, өйткені ол сол кездегі де Хавиланд вампир бірінші буынды реактивті ұшақтарын ауыстыру қажет болды. CAC бастапқыда RAAF-қа CAC CA 23 жобасын ұсынды, бірақ ол Ұлыбританияда әзірленіп жатқан Hawker P.1081 ұшағына ұшырады. P.1081 тоқтатылған кезде, Gloster Meteors уақытша тапсырыс берілді, бірақ No. 77 эскадрильясы Корея соғысы кезінде заманауи типті ұшақтардың қажеттілігін көрсетті. Сол кездегі ағылшындық үкімет Хокер Хантердің қол жетімді болуын күтті, бірақ Уэкет басқаша шешім қабылдады. Ол Солтүстік Америка авиациясы мен Rolls Royce компаниясымен Sabre ұшағын және осы компаниялардың Avon қозғалтқышын лицензия бойынша өндіру туралы келіссөздер жүргізді. Avon және басқа да ерекшеліктерді пайдалану, мысалы, .50-мм Browning пулеметінің орнына 30 мм Аден пулеметін қолдану, Sabre фюзеляжының 60% қайта құруды қажет етті және бұл ұшақтың ең жақсы нұсқасы болды. RAAF әуе штабының бастығы сол кезде, Air Marshal George Jones (Уэкетті екеуі де No. 1 эскадрилья АФК), Авон Сабырдың танымал болғанынан қатты әсер алды және жобаның артына салмағын салды. "Сабер" ұшағы RAAF-қа оның және CAC-тың пайдасына тапсырылды. Sabre-ді ауыстыру уақыты келгенде, CAC-тің көзқарасы бойынша жақсы нәтижелерге қол жеткізбесе де, қай ұшақтың таңдалғанын шешуде тағы да Wackett-тің жауапкершілігі болды. Таңдау жарысы "Сабре" таңдалғаннан да кеңірек болды, алты үлгісі жарысқа түсті. Lockheed Starfighter RAAF үшін ең жақсы ұшақ деп саналды (Вакеттен басқалар) RAAF үшін ең жақсы ұшақ деп саналды; процесс Starfighter таңдалған кезеңге жетті және шешім жария етілмекші болды, ол кезде Уэкетт Джордж Джонсқа (осы кезде CAC директорлар кеңесінің мүшесі) "Мен RAAF қандай ұшақты сатып алу керектігін шешуі керек деп ойлаймын!" және тағы бір рет осыны жүзеге асыру үшін жұмыс істеуге кірісті. Уэкетт RAAF-тың кейбір мүшелерімен бірге Starfighter шешімін Dassault Mirage пайдасына өзгертті және CAC қызметкерлері Dassault-пен жұмыс істей бастады (CAC Sabre және P 51 Mustang истребителдері сияқты Mirage-ті лицензия бойынша жасайды деп күтті). Алайда, CAC-ке кері қарай, үкіметтік ұшақ фабрикалары Миражды жасау үшін таңдалды, бұл сол кездегі үкіметтің австралиялық ұшақ өнеркәсібін ұтымды ету шарасы болды. Уэкет және CAC Басқармасы шешімді қайтару үшін кең ауқымды лоббилеуге кірісті, бірақ қол жеткізілген ең жақсысы Мираждың қанаттарын, құйрықтарын және қозғалтқыштарын жасау үшін қосалқы келісімшарт болды. Мираждың өзі Уэкеттің таңдауы болды, ол RAAF қажеттіліктеріне жақсы сай келді және өндіріс бағдарламасы Уэкеттің соңғы бақылауы болды; ол 1966 жылы Мираж компоненттерін толық көлемде жеткізумен зейнеткерлікке шықты. Лоуренс Уэкет 1982 жылы 18 наурызда қайтыс болды. Ол қайтыс болғаннан кейін төрт жыл өткен соң, ол ұзақ уақыт бойы байланысқан компания, CAC, өмір сүруін тоқтатты. Оның есімі әлі күнге дейін сақталған. 1991 жылы RMIT университеті бұрынғы CAC зауытында Sir Lawrence Wackett Centre for Aerospace Design Technology орталығын құрды.

Ұшақтардың конструкциясы

[9] LJW2 Wackett Widgeon (I), (RAAF эксперименталды бөлімі), жоғары қанатының астында және алдымен орналасқан 230 л.с. (170 кВт) күшті Armstrong Siddeley Puma қозғалтқышымен жұмыс істейтін ағаш корпусты екіұшақты ұшу қайығы. Бұл ұшақ Австралияда толықтай жобаланған және салынған алғашқы ұшақ болды, ол Австралияның азаматтық авиация бөлімшесіне (яғни G AUxx) қорғаныс министрі Э. К. Боуденнің есімімен G AEKB ретінде тіркелді. Ұшақ 1925 жылы 7 шілдеде Ботани шығанағына ұшырылды. LJW3 Wackett Widgeon II, (RAAF эксперименталды бөлімі), 440 л.с. (330 кВт) Armstrong Siddeley Jaguar қозғалтқышымен жұмыс істейтін екіұшақты амфибиялық, Эксперименталды бөлімнің шеберханасынан шыққан келесі ұшақ болды. Уэкетт өзі Уиджон II ұшағын көп ұшырды, кейіннен ол: "Мен оның мүмкіндіктерін 1928 жылы Австралия құрлығының бір бөлігінен 14 000 км аралықтағы сапармен ұшып дәлелдедім" деді. LJW4 1929 жылғы Wackett Warrigal I (RAAF эксперименталды бөлімі), екі орындық екі ұшақты жаттықтырушы, 180 л.с. (130 кВт) Armstrong Siddeley Lynx радиалдық қозғалтқышымен жабдықталған. LJW5 1930 жылғы Уэкет Уорригал II (RAAF эксперименталды бөлімі), 450 л.с. (340 кВт) Армстронг Сиддли Ягуар радиалдық қозғалтқышымен жабдықталған. LJW6 Cockatoo Docks & Engineering Codock, 160 ат күші бар екі Napier Javelin қозғалтқышымен жұмыс істейтін алты жолаушылық авиалайнер, Сэр Чарльз Кингсфорд Смит үшін. Кейінгі ұшақ жобасының үлкені - 4 қозғалтқышлы Corella жобалау тақтасынан шықпады, оның басқа ұшақ тұжырымдамалары да; VH URP, жалғыз Codock, Dockyard-та салынған жалғыз Wackett ұшақ дизайны болды. Уэкет Уотерхен 1931 жылы Австралия Корольдік Әскери-теңіз флотына ұсынылған 2 орындық амфибиялық барлау бипланы. LJW7 Tugan Gannet, Wackett Dockyards-тен шығып, Tugan Aircraft-ке (өзін-өзі Genairco ұшақ өндірушісінің эволюциясы) қосылды, онда Codock дизайны екі de Havilland Gipsy Six қозғалтқышымен жабдықталған LJW7 Gannet алты/жеті жолаушы ұшағына айналды. Бұл Уэкеттің сериялы өндіріске енгізілген алғашқы дизайны болды. Бірінші ұшақ 1935 жылдың соңында жеткізілді. Жалпы алғанда, сегіз Gannets азаматтық клиенттер мен RAAF үшін жасалды. RAAF бір жаңа Gannet ұшағын қабылдап, кейіннен тағы бес ескі ұшақты пайдалануда. RAAF-тың бір ұшағы екінші дүниежүзілік соғыс кезінде LJW7A ретінде Menasco қозғалтқыштарымен уақытша модификацияланды. "LJW8" CAC Wackett, екі орындық моноплан негізгі жаттықтырушы, тандеммен бекітілген пилот кабинасы, CA 2 прототиптері және CA 6 Wackett Trainers, ресми түрде LJW8 деп аталмаса да, оның дизайны ретінде анық танылған және оның дизайны мен құрылымы бұрынғы LJW7 Tugan Gannet-ке байланысты. Олар оның соңғы ресми дизайны. Уэкетт Туганды тастап, Комонвелл ұшақ корпорациясына қосылды, онда ол NA 16 лицензиялық құралы CAC Wirraway ретінде жергілікті өндіріске жетекшілік етті. Вэкеттің басқаруымен CAC-тен шыққан екінші тип - бұл Вэкет Тренері, екінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін алғаш рет ұшқан алғашқы прототип. CAC Wackett жаттықтырушысы - Австралияның Commonwealth Aircraft Corporation компаниясы жасаған алғашқы ұшақ түрі. Атауы оның дизайнері Лоуренс Уокетттен алынған. Ұшақ үлгісі RAAF 3/38 үлгісіне сәйкес әзірленген. Бұл - екі орындықты, құйрықты, төменгі дөңгелекті, болат түтікшеден жасалған фюзеляж, қанаттары мен құйрығы ағаштан жасалған моноплан. Дизайнның қарапайымдылығына қарамастан, 1938 жылдың қазанында басталған CA 2 прототиптерінің біріншісін жасау 1939 жылдың қыркүйегіне дейін аяқталмады (бұл ішінара CAC әлі де осы уақыт аралығында зауытын салып жатқандықтан болды). Бірінші прототип 1939 жылы 19 қыркүйекте алғаш рет Gipsy Major қозғалтқышымен ұшуға шықты. Ұшақтың осы қозғалтқышы жеткіліксіз болғандықтан, сол жылдың қараша айының басында алғашқы ұшу алдында екінші прототипті Gipsy Six-пен жабдықталды (бірінші прототип кейіннен Gypsy Six-пен қайта қозғалтқышты). Ұшу кезінде ұшудың тиімділігі жақсартылғанымен, ауыр қозғалтқыш көбейтілген қуаттан алынған ұшудың тиімділігін жойған, сондықтан екі жапырақты Hamilton винтін қозғалтқышқа Warner Scarab радиалдық қозғалтқышын орнату туралы шешім қабылданды. 1940 жылдың ортасында екі прототипке "Скараб" орнатылды. Екі CA 2 прототипі мен 200 CA 6 үлгісі бар, бұл типте Уэкетттің ең көп шығарылған дизайны болды (және оның жаппай өндіріске енгізілген жалғыз дизайны), сонымен қатар ең табысты, 200-і RAAF-те элементарлық және сымсыз жаттықтырушылар ретінде қызмет етті. Соғыстың соңында зейнеткерлікке шыққаннан кейін және жоюдан кейін, 30-ы Нидерланд Шығыс Үндістан ML KNIL-ге сатылды, бұл шетелдік әскери қызметте қызмет еткен алғашқы австралиялық дизайн, 40-тан астам адам екінші дүниежүзілік соғыстан кейін австралиялық VH азаматтық тіркелімінде азаматтық қызметке түсті, ал 25-і кейіннен K. S.3 Cropduster ж...