Кіріспе
Тіл Салинан - Калифорнияның орталық жағалауындағы Салинан халқының жергілікті тілі. 1958 жылы соңғы сөйлеуші қайтыс болғаннан кейін ол жойылып кетті. Тілдің белгілі бір дәрежеде Ситжар (1860) сияқты отарлаушы көздерде расталған, бірақ басты жарияланған құжаттама - Мейсон (1918). Мейсонның деректері мен Джон Пибоди Харрингтон мен Уильям Х. Джейкобсеннің далалық жазбаларына негізделген негізгі қазіргі заманғы грамматикалық зерттеу - Тернер (1987), онда негізгі көздердің толық библиографиясы және олардың орфографиясы талқыланады. Сан-Антонио және Сан-Мигель миссионерлік қызметімен байланысты екі диалект танылған, олар Антониано және Мигелен. Антониано "кейде Секстапай деп те аталады, Монтерей округінің Сан-Антонио-де-Падуа францискандық миссиясының аймағымен байланысты". Үшінші, Playano диалектісі болуы мүмкін, бұл адамдардың осындай бөлінісін атап өту арқылы айтылған, бірақ олар туралы тілдік жағынан ештеңе белгісіз. Салинан Хокан отбасының бір бөлігі болуы мүмкін. Эдвард Сапир оны Хоканның кіші тұқымына, Чумаш пен Серимен бірге енгізді. Бұл гипотетикалық жіктеу (көптеген күмәнділер бар) осы кіші топқа көптеген дәлелдік дәлелдер ұсынылмас бұрын, бірнеше энциклопедиялар мен тілдер отбасыларының презентацияларына жол тапты, бірақ қазіргі уақытта ол жақсы қалыптасқан.
Salinan was the indigenous language of the Salinan people of the central coast of California. It has been extinct since the death of the last speaker in 1958. The language is attested to some extent in colonial sources such as Sitjar (1860), but the principal published documentation is Mason (1918). The main modern grammatical study, based on Mason's data and on the field notes of John Peabody Harrington and William H. Jacobsen, is Turner (1987), which also contains a complete bibliography of the primary sources and discussion of their orthography. Two dialects are recognized, Antoniaño and Migueleño, associated with the missions of San Antonio and San Miguel, respectively. Antoniaño is "sometimes also termed Sextapay, associated with the area of the Franciscan Mission of San Antonio de Padua in Monterey County." There may have been a third, Playano dialect, as suggested by mention of such a subdivision of the people, but nothing is known of them linguistically. Salinan may be a part of the Hokan family. Edward Sapir included it in a subfamily of Hokan, along with Chumash and Seri. This hypothetical classification (which has had many skeptics) found its way into several encyclopedias and presentations of language families before much supporting evidence for this subfamily had been presented, but is currently fairly well established.
Қайың түрлері
Салинада оғаш бұталар негізгі азық болған. Мейсонның "Салинандық үндістердің этнологиясы" (Білімнаманы қараңыз) еңбегінде 118 119-бапта автор дуал түрлерінің Салинандық атауларын олардың ғылыми атауларымен сәйкес келтірудің сәтсіз әрекеті жасады. Ол мынадай түрлерді сипаттады: "(1) cxa'uwat`, тірі қарағай, тік жапырақтары бар; (2) t`io'i, жағалауда өсетін ақ бұталы үлкен ақ ағаш; (3) paxa'kiL, тік жапырақтары бар және төбелерде өсетін өте үлкен бұталы қарағай; (4) p`a'pix, Henshaw "post oak" деп аталатын тікенекті жапырақтары бар қарағай; (5) p`a`t, кішкентай тікенекті жапырақтары бар және үлкен бұталы қарағай, Henshaw "ақ қарағай"; (6) cmo', тегіс, тікенекті емес жапырақтары бар қарағай ". Ол сондай-ақ былай деп жазады: "Әлбетте, бұл нақты айтылмаған, бірақ тірі қарағайдан алынған бұталар - шұжық, ал жапырақты қарағайдан алынғандар - нан ретінде артықшылыққа ие болған. Алдыңғы үш сорттың ішінен артықшылық тәртібімен (1) cxau'wat, (2) t`io'i және (3) paxa'kiL қолданылды. Соңғылардың ішінде (4) паапикс және (5) паапикс пайдаланылды. Cmo' (6) кейде басқа да еменді қолданған". Кейінгі еңбегінде, Салинандық үндістердің тілі, ол белгісіз мәңгі жасыл дуал (7) hasli't' үшін қосымша антониано сөзін және дуалдың жас бұтақтары үшін антониано сөзін береді, ka'pitc'. Салинаның аумағында төмендегідей дуа түрлері таралған: аңғар дуасы (Quercus lobata), жағалаудағы тірі дуа (Quercus agrifolia), көк дуа (Quercus douglasii), каньондық тірі дуа (Quercus chrysolepis), Калифорнияның шөпті дуасы (Quercus berberidifolia), ішкі тірі дуа (Quercus wislizeni) және оның жақын туысы Шрев дуасы (Quercus parvula var. shrevei), Jolon дуы (Quercus x jolonensis), бұл Nacimiento, San Antonio және Arroyo Seco өзен аңғарларының маңында кең таралған lobata x douglasii гибридтілігі), және, шынайы дуы болмаса да, таноак (Notholithocarpus densifloris). Сондай-ақ, жағалауда өсетін қара шырша (Quercus dumosa), тері шыршасы (Quercus durata), Калифорниядағы қара шырша (Quercus kelloggii), оракул шыршасы (Quercus x morehus) және басқа да өсімдіктер аздап өседі. Мұнда Мейсонның тізімінде тірі қарағайлар мен жапырақты қарағайлар тізіміне қарағанда көбірек таралған түрлер бар. Жергілікті білім Салинан атаулары қандай түрлерге сілтеме жасағаны туралы маңызды сылтау береді. Бұл тапсырманы Калифорния дуысындағы фенотиптер мен будандастырулардың әртүрлі көріністері, сондай-ақ тақырыптағы зерттеулердің жетіспеуі және Мейсонның толық емес және қате ақпараты қиындатады. Сонымен қатар, Салинанның дубтарды жіктеуі қазіргі заманғы таксономиядан өзгеше схема бойынша жүргізілген болуы мүмкін.
Тірі қарағай
Мейсонның әрдайым жасыл еменді сипаттауы жапырақты еменге қарағанда оңай анықталады. (1) Cxa'uwat` - бұл жағалаудағы тірі қарағай, Quercus agrifolia, бұл тікенекті жапырақтары бар әрдайым жасыл қарағай, оның жапырақтары бар, олар жергілікті калифорниялықтардың сүйікті тамақ көзі болды. (2) T̅io'i ықтимал tanoak, Notholithocarpus densifloris, бұл тек жағалау маңында өсетін, қайыңдар аз кездесетін жағалаудағы каньондардағы қызылша бақшалардың жанында таралған қайыңға ұқсас әрдайым жасыл өсімдіктер. Таноактардың үлкен бұтақтары бар. Санта-Люсияның тік тауларында көбінесе емен ағаштары өседі, сондықтан таноактар оларды жағалауға бару кезінде ең жақсы тамақ көзіне айналдырады. Ал ақ түске боялған болса, бұл жапырақтың асты ақшыл, жас бұтақтарының түстері көбіне емен ағашынан ақ, ал қабығының түсі сұр, беті ақ түсті болуы мүмкін. (3) Паксакил - бұл, ықтималды түрде, жыртық тірі қарағай, Quercus chrysolepis, бұл тік жапырақты мәңгі жасыл қарағай, өте үлкен бөрі, және Санта-Люсия тауларының биік жерінде өседі. (7) "Hasli't" - бұл Антониано термині, ол Мейсонның таңдаулы аспаздық дуалар тізіміне кірмейді. Бұл Мигелен сөзінің синоними болуы мүмкін; Мигелен диапазонында сирек кездесетін немесе жоқ, бірақ Антониан аумағында айтарлықтай кездесетін түрлерге сілтеме жасай алады, мысалы, Шрев дуы немесе жағалаудағы бұта дуы; немесе бұл Калифорнияның бұта дуы немесе ботаникалық ұғым сияқты қосымша түр болуы мүмкін, мысалы, Кверкус туысы немесе "қызыл дуы" суб-жынысы, Мейсонның Мигелен Салинан сөздіктеріндегі зерттеуінде жоқ.
Жапырақты қарағайлар - Мейсонның жіктеуіші бойынша екінші гипотеза
Бірінші гипотезаға қатысты бірнеше проблема туындайды. Біріншіден, осы уақытқа дейін жоққа шығарылған көптеген кең таралған жергілікті қара шырша түрлері бар, әсіресе Калифорниялық бұта шыршасы. Екіншіден, егер салинандықтар көк қайыңды жұмыртқалы жапырақтарымен lobate әріптестерінен бөлек жіктесе, онда олар жапырақты, lobate жапырақты қайыңдардың үш түрін бірге бір атаумен жіктейтін шығар. Бұл үш түрдің арасында морфологиялық айырмашылықтар байқалса да, олардың будандастыруға бейімділігі мен морфологиялық ұқсастықтары салинолықтарға оларды бір терминмен біріктіруге себеп болған болуы мүмкін, әсіресе егер олар жұмыртқалы жапырақты көк дуалды жеке дуа түріне бөліп көрсеткен болса. Екінші болжам: (4) P`a'pix - жапырақты, жапырақты, жапырақты өркенді қара шыршалар, көк шыршалар және Жолон шыршалары. (5) P`a`t - бұл Калифорнияның әрдайым жасыл шөптесін дуыны, оның кішкентай, тісті жапырақтары мен көп, үлкен бұтақтарымен сипатталады, және ол ақ дуыны. Бұл жағдайда Мейсон оны жапырақты дуал деп санау дұрыс емес, бірақ оның кішкентай, тісті жапырақтары мен мол, үлкен бұтақтарын сипаттау дұрыс. (6) Cmo' - көк қайың және жолон қайыңдарының жұмыртқа жапырақтары.
(4) P`a'pix refers to the deciduous, lobate leaved valley oaks, blue oaks, and Jolon oaks. (5) P`a`t refers to the evergreen California scrub oak, which is characterized by its small, serrated leaves, and plentiful, large acorns, and it is a white oak. In this case, Mason would be incorrect to consider it a deciduous oak, but correct to describe its small, serrated leaves and plentiful, large acorns. (6) Cmo' refers to ovate leaved blue oaks and Jolon oaks.
Қорытынды
Мейсон Салинанның қандай дуға түрлерін атағанын түсіну үшін көп күш салса да, оның еңбегі құнды мәліметтерді берді. Ұстазырақ жетістіктер мен болжамдар жасалды. Мейсонның тізімі барлық емен ағаштарының атауларын қамтитын емес, оның орнына ең құнды азық-түлік ресурстарына ие түрлерге назар аударатын сияқты. Мүмкін мыналар: (1) cxa'uwat` - жағалаудағы тірі қарағай, (2) t`io'i - таноак, (3) paxa'kiL - каньондағы тірі қарағай, (4) p`a'pix - аңғардағы қарағай, (5) p`a'pix - көк қарағай, (6) cmu' - ішкі аймақтағы тірі қарағай, және (7) hasli't - нақтыланбаған. Мейсон сондай-ақ бұта үшін бірнеше сөз береді; болашақ зерттеулер қажет.