Кіріспе
Желмен шашылған құммен жабылған шөлдің кең аумағы Ерг (сонымен қатар құм теңізі немесе құмдық теңіз, немесе құмдық қаптамасы жоқ болса) - бұл желмен шашылған құммен жабылған шөлдің кең, жазық аумағы, өсімдіктер көп емес немесе мүлдем жоқ. Бұл сөз араб тіліндегі ʿarq (عرق) сөзінен шыққан, "қом даласы" деген мағынаны білдіреді. Қатаң айтқанда, ерг - бұл эолдық немесе желмен ұшырылған құмнан көп және жер бетінің 20% -дан астамын құм жауып тұратын шөлді аймақ. Әлемдегі ең үлкен ыстық шөл Сахарада бірнеше ерг бар, мысалы Чех ергi және Алжирдегі Исауане ергi. Жер бетіндегі барлық жылжымалы құмның шамамен 85% -ы , ең үлкені Руб' әл Хали, Арабия түбегіндегі бос тоқсан. Эргтер сондай-ақ Венера, Марс және Сатурнның айлары Титанда да кездеседі.
An erg (also sand sea or dune sea, or sand sheet if it lacks dunes) is a broad, flat area of desert covered with wind swept sand with little or no vegetative cover. The word is derived from the Arabic word ʿarq (عرق), meaning "dune field". Strictly speaking, an erg is defined as a desert area that contains more than of aeolian or wind blown sand and where sand covers more than 20% of the surface. The largest hot desert in the world, the Sahara, covers and contains several ergs, such as the Chech Erg and the Issaouane Erg in Algeria. Approximately 85% of all the Earth's mobile sand is found in ergs that are greater than , the largest being the Rub' al Khali, the Empty Quarter of the Arabian Peninsula. Ergs are also found on other celestial bodies, such as Venus, Mars, and Saturn's moon Titan.
География
Құмды теңіздер мен құмдық алқаптар, әдетте, құрғақ, еріген құмның мол көздері бар желдің соңындағы аймақтарда, мысалы құрғақ өзендер мен дельталар, су тасқыны, мұздықтардың суға бату жазықтары, құрғақ көлдер мен жағажайлар. Эргтер 20° мен 40°С және 20° мен 40°С кеңдіктер арасындағы екі кең белдемге шоғырланған, олар сауда желдерінің құрғақ, төмендеу ауасы өтетін аймақтарды қамтиды. Барлық дерлік ірі ергтер өзендер төсенішінен желдің соңынан, кең өсімдік жамылғысын қамтамасыз етуге тым құрғақ жерлерде орналасқан, сондықтан олар ұзақ уақыт бойы желдің эрозиясына ұшырайды. Бұл мол көздерден құм желдің соғатын бағытына қарай көшіп, өте үлкен құмдықтарды құрастырады, онда оның қозғалысы жел ағысына топографиялық кедергілер немесе жел ағысының конвергенциясы арқылы тоқтатылады немесе баяуланады. Бүкіл ергтер мен құм далалары құм көздерінен жүздеген шақырымға дейін желдің соғатын бағытымен көшіп кетеді. Мұндай жинақтау ұзақ уақыт талап етеді. Арабия түбегіндегі, Солтүстік Африкадағы және Орталық Азиядағы сияқты өте үлкен құмдық жерлерді құрайтын ергтерді құру үшін кем дегенде бір миллион жыл қажет. Ливияның Мурзук құм теңізі сияқты құлдыраушы құрылымдық және топографиялық бассейндерде жиналған құм теңіздері үлкен қалыңдыққа (1000 м-ден астам) жетуі мүмкін, бірақ басқалары, мысалы, Симпсон шөліндегі сызықтық құмдықтардың ергтері және Австралияның Ұлы құмдық шөлдері, аллювиалды жазықтағы жеке құмдықтардан қалың болмауы мүмкін. Берілген аймақтағы құмды теңіздерде құмдықтар бір типте болады. Мысалы, сызықтық құмдықтар, жарты ай құмдықтар, жұлдыз құмдықтар және параболалық құмдықтар бар, және бұл құмдықтар массивтерінің бағыттары мен өлшемдері сәйкес келеді. Табиғатынан ергтер өте белсенді. Кішігірім құмдықтар үлкен құмдықтар мен құмдық қырқалардың қапталымен пайда болады және көшіп жүреді. Кейде жауын-шашын құмдықтардың құрамына кіретін бассейндерді толтырады. Ергтердегі жеке құмдықтардың ені, ұзындығы немесе екі өлшемінің де көлемі әдетте .
Жерден тыс ергтер
Ергтер - бұл атмосфераның елеулі жел эрозиясына қабілетті атмосфераның жер бетінде елеулі уақыт бойы әрекет етіп, құмды жасап, жинақталуына мүмкіндік беретін планеталарда кездесетін геологиялық ерекшелік. Бүгінгі таңда Күн жүйесінде Жерден басқа кем дегенде үш денеде ергтер бар екені белгілі: Венера, Марс және Титан.
Венера
Венерадағы Магеллан зондінің көмегімен кем дегенде екі ерг анықталды: шамамен 2 км2 жерді алып жатқан Аглаонице құм алаңы және Мешкенет құм алаңы (~). Бұл негізінен көлденең құм далалары (құм қыртыстары басым желге тік орналасқан).
Марс
Марста өте үлкен ергтер, әсіресе полярлық шапкалардың жанында, мұндағы құмдықтар айтарлықтай мөлшерге жетуі мүмкін. Марстағы ергтер, астындағы бет пен жел бағытымен күрделі өзара әрекеттесуіне байланысты, таңғажайып пішіндер мен үлгілерді көрсете алады.
Титан
2005 жылдың қазанында Кассини ғарыш кемесі Титаннан өткен кезде түсірген радарлық суреттерде Титанның экваторындағы құм құмдары Жердегі шөлдерге ұқсас екені көрінеді. Бір ергінің ұзындығы 930 мильден астам (1497 км) екендігі байқалды. Титанның басым жер пішіні - құмдықтар. Жер бетінің шамамен 15-20%-ы 12-18 млн км2 жалпы ауданы бар ергтермен қамтылған, бұл Күн жүйесіндегі ең үлкен құмдық алаңның қаптамасы болып табылады. Құмдық құмдар Сатурнның Титан атмосферасындағы су тасқыны әсерінен пайда болған желдің әсерінен пайда болған деп есептеледі. Суреттер бұл құмдықтардың желдің бір бағытта соққаннан кейін екінші бағытта соққаннан кейін бірінші бағытта соққаннан кейін және тағы басқалардан пайда болғанын дәлелдейді. Бұл желдің қысымы Титанның батыстан шығысқа қарай соғатын желдерімен бірігіп, таулар мен жел бағытын өзгертетін таулардан басқа барлық жерде батыстан шығысқа қарай тігілген құмдықтарды жасайды. Титанның құмы сұйық метан жауған кезде пайда болған болуы мүмкін, мұздық тасты эрозияға ұшыратып, мүмкін, кенеттен су тасқыны түрінде. Сонымен қатар, құм Титан атмосферасындағы фотохимиялық реакциялардан пайда болған органикалық қатты заттардан да пайда болуы мүмкін.