Кіріспе
Индианаполис 500-дің 47-ші жарысы 47-ші Халықаралық 500-майлдық жеребе сайысы Индианаполис моторлы жүріс жолында Индиана штатының Спидвей қаласында 1963 жылы 30 мамырда бейсенбіде өтті. Руфус Парнелли Джонс өзінің жалғыз Инди 500 жеңісін алды. Бұл жеңісі даулы болды, өйткені оның машинасы ("Кальхун" лақап атымен) жарылған толып кеткен резервуардан көптеген айналымда майды төгіп жіберді, бұл кем дегенде бір жүргізушінің айналып, апатқа ұшырауына себеп болды. USAC қызметкерлері Джонсқа қара белгі қоюды тоқтатты, өйткені автокөлік иесі Дж.С. Агаджаниан боксерлерді майдың ағып кетуі белгілі жарылыс деңгейінен төмен және одан әрі ағып кетпейтіндігіне сендірді. Lotus-тың иесі Колин Чэпман, оның ағылшындық Lotus Ford-ы шотландтық Джим Кларкпен екінші орынға ие болды, ол USAC қызметкерлерін американдық жүргізуші мен машинаның пайдасына бейтараптық танытуда деп айыптады. Джонстың қара емес белгісі дау туғызады. Көптеген адамдар, соның ішінде Чэпмен және жазушы Брок Йейтс, егер британдықтар құрған Лотуста Кларк емес, американдық жүргізуші мен машина екінші орынға ие болса, билік өкілдері Джонсқа қара ту белгісін қояды деп сенді. Goodyear жарысқа келіп, кейбір жарыстарға дөңгелектерді жеткізді, бірақ тек жаттығуларға қатысты. Жарыс кезінде де, уақыт сынағында да Goodyear шиналарын қолданған көлік болған жоқ. Бұл 1921 жылдан бері алғаш рет Гудэйрдің Индида бәсекеге түсуге тырысқаны еді. Гудэйр соңғы рет 1919 жылы жарыста жеңіске жеткен болатын.
The 47th International 500 Mile Sweepstakes was held at the Indianapolis Motor Speedway in Speedway, Indiana on Thursday, May 30, 1963. Rufus Parnelli Jones took his only Indy 500 win. This win was controversial because his car (nicknamed "Calhoun") spewed oil from a cracked overflow tank for many laps, which allegedly caused at least one driver to spin and crash. USAC officials put off black flagging Jones after car owner J. C. Agajanian ran down pit lane and convinced them that the oil leak was below the level of a known crack and would not leak any further. Lotus owner Colin Chapman, whose English built, rear engined Lotus Ford finished second in the hands of Scotsman Jim Clark, accused USAC officials of being biased in favor of the American driver and car. The non black flagging of Jones remains controversial. Many, including Chapman and writer Brock Yates, believed that officials would have black flagged Jones if an American driver and car had been in second place instead of Clark in the British built Lotus. Goodyear arrived at the track and supplied tires for some entries, but participated only in practice. No cars used Goodyear tires during time trials or the race itself. It was the first time since about 1921 that Goodyear attempted to compete at Indy. Goodyear had last won the race in 1919.
Басталу желісі
RowInsideMiddleOutside 198 Parnelli Jones56 Джим Хуртубиз4 Дон Брэнсон 21 Роджер Уорд 92 Джим Кларк 8 Джим МакЭлреат 35 Бобби Маршман2 А. Дж. Фойт 99 Пол Голдсмит 49 Эдди Сакс10 Чак Хулс93 Дэн Гурни 535 Аллен Кроу14 Роджер МакКлауски83 Дуэн Картер 66 Бобби Унсер 22 Дик Ратман65 Боб Кристи 752 Ллойд Руби26 Бобби Грим88 Эдди Джонсон 845 Чак Стивенсон75 Арт Малоун 86 Боб Вейт 954 Буд Тинглстад37 Джонни Резерфорд 23 Джонни Бойд 1021 Эльмер16 Джордж Джим Ратман 29 Демпси Уилсон 1184 Ал Миллер Роуз 3217 Трой Ратман
Бастау
Парнелли Джонс поул-позициядан бастады және бірінші бұрылыс кезінде алаңға көш алды. Алғашқы айналымда қатал жекпе-жек болды. Алдыңғы қатардан бастаған Джим Хуртубис артқы қатарға қарай Джонсқа жетіп, оны үстіне өтіп, көш бастады. Хуртубис бірінші айналымның соңында жолақты бастап кетті. 2-айламда Джонс қайтадан Хуртубиске жетті, 4-айламда қайтадан көш алды және 2-айламда көш алды. Хуртубис бірінші бұрышта көшбасшылықты қайта алуға ұмтылды, бірақ Джонс бұрылыстан өтіп, позициясын ұстап қалды. 3-айламда Бобби Унсер Дик Ратманның машинасына соқтығысудан аулақ болу үшін бұрылды. Ансер бұрылыс жасап, бірінші бұрылыста қабырғаға соқты. Сары жарық қазбадан шыққан бензинді тазарту үшін он минутқа жуық күйінде тұрды. Джонс алға шықты, ал 10-айналмада жасыл желек қайтадан көрініп, ол айтарлықтай айырмашылықпен шықты.
Бірінші жартысы
Джонс алда келе жатқанда Хуртубис екінші орынға шығып, Роджер МакКласки мен Бобби Маршманды үшінші, төртінші орында ұстап тұрды. Хуртубис көптеген айналымдар бойы олардың сынағын жеңіп, оның қуатты Novi қозғалтқышы ұзақ тік жолдарды бұзып жіберді. Алайда, 40-шы айналымда Маккласки мен Маршман ақыры Хуртубизден өтіп кетті. Алайда Джонс жалғыз болды, ол 20 секундтан артық алдыда болды. 46-айналмада сары түсті екінші бұрышта Бад Тингельстадтың апатына ұшырады. Ал, сол кезде Ален Кроу 1-кеңеске құлап түседі. 50-ші айналымда дабыл шамынан кейін Джим МакЭлриат пен Бобби Маршман пит-зонаға оралды. Олар үлкен апатты болдырмады және байланыс жасамады. Олар жарысқа қайтадан қосылды. Алғашқы пит-стопты 62-ші айналымда бастаған көшбасшы Парнелли Джонс жасады. Басқа көшбасшылар бірінен соң бірі алаңға шыққанда, Джим Кларк пен Дэн Гурни (Lotus 29 Ford артқы қозғалтқышты машиналарды жүргізу) алаңның алдыңғы жағына дейін жұмыс істеді. Алдыңғы қозғалтқышты роудстерлер әрқайсысы 23 пит-стоп жасайтын, ал артқы қозғалтқышты Lotus машиналары отынға арналған бір ғана пит-стоп жасайтын болды. "Лотус" командасы барлық жолды шина алмастырмай жүруді жоспарлап отырды. Кларк 68-ші айналымда Роджер МакКласкиді басып, көш алды. Кларк пен Герни бірінші, екінші орында тұрғанда, Парнелли Джонс үшінші орында тұрды. Ол бұрыштап ойнағанмен, Джонс 18 секундқа артта қалды. Артқы қозғалтқыш машиналардың бұрыштағы жоғары басқаруы, алдыңғы қозғалтқыш роудстерлердің ұзақ тік жолдарда қол жеткізген жоғары жылдамдығынан сәл кем болды. 80-ші айналымда бақылаушылар Парнелли Джонстың машинасын ара-тұра соңынан май түтіні келе жатқанын көре бастады. Джим Кларк 95-ші айналымда жалғыз рет пит-стопқа тоқтады, отын құйып, үш дөңгелекті ауыстырды (сирек тозған сол жақ алдыңғы дөңгелек орнында қалды). Оның тоқтауы 33 секундқа есептелген. Бұл ойынды Джонс қайта бастады, ол 37 секундқа артық болды. Алайда, екінші "Лотоста" жүрген Дэн Гурнидің оң жақтағы артқы дөңгелегі тозған еді, ал оның пит-стопы 42 секундқа созылып кетті. Гурни бір айналымға төмендеп, 9-шы орынға түсті. Джим Хуртубис, басқару мәселелеріне байланысты есепте төмендей бастаған ертеден үміткер, мұнайдың ағып кетуімен жартылай жолдан кетті.
Екінші жартысы
Джим МакЭлриат соққыға түсіп, қабырғаға тиіп, дөңгелегін жоғалтты. Ол жарысқа қайтадан қатыса алды. 120-ға жеткен соң, Эдди Джонсон артқа қарай үштен бір бөлігін бұрып, майлы жердің бетін соққыға ұшыраған. Ол ішке қарай бұрылып, ішкі қабырғаға соқты. Parnelli Jones 125 айналымдағы сары жарықтың астында ескертуді пайдаланып, екінші пит-стопты жасады. 27 секундтық пит-стоптан кейін ол пит-стоптан әлі де алда шығып, аз жерден жеңіліп қалды. 50 айналым қалғанда Парнелли Джонс екінші орын алған Джим Кларкты 43 секундқа озып, А. Дж. Фойт үшінші орынға ие болды. Басқа көліктердің барлығы кем дегенде бір айналымға артта қалды. Дэн Гурни 4-ші орынға дейін жұмыс істеді, Роджер МакКласки 5-ші орынға жетті, содан кейін Эдди Сакс, Роджер Уорд, Джим МакЭлриат, Дон Брэнсон және Бобби Маршман алғашқы ондықты толтырды. 160-шы айналымда Дуэйн Картер бірінші бұрылыста қозғалтқышты сөндіріп, сары жарық шығарады. Лидер Парнелли Джонс сарыдан тағы да пайдаланып, питс-командаға түсті. Ол 20 секунд ішінде дөңгелектерді ауыстырды да, қайтадан жарысқа шықты. Алайда, оның бір кездері жетекшілік еткен жеңісі 10 секундқа дейін төмендеді. Джим Кларк пен Дэн Гурнидің Lotus командасы енді тиісінше 2-ші және 4-ші орында болды, ал екеуі де дөңгелектерді ауыстыру үшін тағы бір пит-стопсыз қашықтықты өте ала ма деген сұрақ қалды. Жасыл түсті қайтадан пайда болған кезде, Джим Кларк Парнелли Джонстың артындағы алшақтықты үнемі жауып келе бастады. 25 айналым қалғанда Джонс 5 секундтан 6 секундқа дейін алдыда қалды. Осы уақытта Дэн Гурни оң жақтағы артқы дөңгелектің тозығы шыққандықтан, пит-семинарға баруға мәжбүр болды. Бірнеше айналымнан кейін ол оң жақтан ауыстырып, пит-секірге оралды, ал Гурни жеңіс үшін жарыстан шықты. Ол жетинші орынға ие болды.
Аяқтау
Соңғы айналымда Эдди Сакс екі рет айналды, бір рет 179-шы айналымда, содан кейін 189-шы айналымда үшінші бұрышта, екінші рет қабырғаға соқтығысып, дөңгелекті жоғалтты. Екінші айналма келесі бірнеше минут ішінде туындаған дау-дамайға себеп болды. 20 айналым қалғанда, USAC қызметкерлері жетекшінің машинасынан түтін шығып жатқанын көргенде, қатты алаңдаушылық білдірді. Парнелли Джонс көліктің артқы жағындағы сыртқы май резервуардағы көлденең жарылыстан бірнеше уақыт бойы майдың ағып жатқанын байқаған. Кейбір бақылаушылар түтіннің қаттырақ екенін, әсіресе бұрылыстарда, және майдың тамшылауы жолды сырғанақ етіп жатқанын, бұл үшінші бұрылыста Эдди Сактың апатқа ұшырауына әкелгенін хабарлады. USAC бас стюарды Харлан Фенглер Джонсқа қара ту көрсетуді ойлап отырды, бұл оны кеңесу үшін питс-ке жібереді және оған жеңіске жету мүмкіндігі жоқ. Джонс-тың иесі Дж.С. Агаджаниан бірден Харлан Фенглер мен Генри Бэнкстерді старт/мара сызығында қызу айтысқа ұшырады. "Лотос" командасының Колин Чэпмен де Кларктың ісі үшін және Джонсты мұнайдың ағып кетуі үшін дисквалификациялау керектігі туралы пікір білдіріп, талқылауға қосылуға асықты. Агаджаниан ақаудың кіші екенін және ол жарық деңгейінен төмен түскеннен кейін тоқтағанын айтты. Ол сондай-ақ, басқа да көліктердің тесіктері нашарлап, қайтарымсыз екенін айтты. Қақтығыс бірнеше минут бойы стартерлер стендісінің алдындағы шөпті жақта жалғасты, және USAC ақыр соңында Джонсты қара байраққа түсірмеуге шешім қабылдады. Жасыл жарық 193-ші айналымда қайтадан жанды, ал Джонс тез арада 21 секундтық басымдыққа ие болды. Кларк айырмашылықты едәуір қысқартқаннан кейін, Джонс қайтадан басымдықты ұстады. Парнелли Джонс алдыңғы қатарға шығып, финишке дейін жетеледі. Ақ тудың желбірегенінде үшінші орынды Роджер МакКласки иеленді, ал Джонс негізгі қашықтықта жүгіріп жүрді. Екі көлік трафикті қиып бара жатқанда, Маккласки бұрылып, үшінші бұрылыста тоқтап, соңғы айналымда сары жалауды көрсетті. Жоунз сырттағы оқиғадан аз ғана аман қалып, жеңіске жетті. Джим Кларк екінші, ал А. Дж. Фойт үшінші орын алды.
Жарыстан кейінгі
Жарыстан кейінгі күні Эдди Сакс пен Парнелли Джонс айтысып, мұнайдың ағып кетуі туралы дау-дамайға ұшырады. Бас стюард Харлан Фенглер Джонсқа қара желек бермеу туралы шешімін түсіндіріп, ақаудың басылып қалғанын және аз ғана айналым қалғандығын айтып, "бұл жарысты ер адамнан тез арада алып тастағысы келмейтінін" айтты. Lotus командасы американдық қатысушыларға ұсынылатын сүйіспеншілікке риза болмағанмен, ақыр соңында наразылық білдіруден бас тартты. Олар Джонстың бұл іс-шарадағы үстемдігін мойындады. Сонымен қатар, Фордтың басшылары Кларктың ең үлкен бәсекелесінің біліктілігін жою арқылы жеңіске жетуді американдық жұртшылық жақсы қабылдамағанын мойындады.
Жарыс жазбалары
NASCAR жүргізушісі Джуниор Джонсон жаттықты, бірақ біліктілікке ие болмады. Кертис Тернер жаңадан келгендер сынағынан өтті, бірақ жаттығуларда құлады. Джим Кларк пен Дэн Гурнидің Lotus Ford машиналары карбюраторларды (Вебер) пайдалана отырып, Инди 500 жарысына қатысқан соңғы екі көлік болды. Осы уақытқа дейін және одан кейінгі кез келген көліктерде отын құю жүйесі қолданылған.
Теледидар
Үшінші жыл бойы жарыстың бірнеше минуттық ерекшеліктері ABC телеарнасының "Wide World Of Sports" бағдарламасында көрсетілді.