Кіріспе

Латын әліпбиінің 3-ші әрпі C немесе c - қазіргі ағылшын әліпбиінде, басқа да батыс еуропалық тілдердегі және бүкіл әлемдегі әліпбилерде қолданылатын латын әліпбиінің үшінші әрпі. Оның ағылшын тіліндегі атауы cee ( /'//s//iː/), көпше саны cees.

Кейінгі пайдалану

Рим әліпбиі Британияға енгізілген кезде , тек қана , және бұл әріптің мәні барлық кельт тілдеріне қарыздар сөзінде сақталған: Уэльс, ирланд және гэль тілдерінде , тек қана Уэльстерден үйренген көне ағылшынның латын тіліндегі жазу жүйесі; сондықтан көне ағылшын тілінде де бастапқыда; қазіргі ағылшын тіліндегі сөздердің туысы, үзілуі, сынғаны, қалың және іздеудің бәрі көне ағылшын тіліндегі сөздерден шыққан: cyn, brecan, brocen, þicc және séoc. Алайда, көне ағылшын кезеңінде алдыңғы дауыстылар (және) palatalized болды, бірақ әлі де қолданылып жүрсе де, он ғасырда , circ{i}ce, wrecc{e}a. Сол уақытта континенттегі екі дауыстыға ұқсас дыбыстық өзгеріс қазіргі заманғы барлық роман тілдерінде (мысалы, итальян тілінде) болды. Латын тілінде, Италия мен Далмацияда, Францияда және Иберия түбегінде, ол болды. Кейіннен латын фонемасы (жазуы) әртүрлі роман тілдерінде алдыңғы дауыстылар алдындағы мағынаға айналды. Екеуін де қолдану туралы келісім Нормандық жаулап алудан кейін ағылшын тілінің жазуына қолданылды, бұл көне ағылшын сөздерінің едәуір қайта жазылуына әкелді. Осылайша, көне ағылшынша candel, clif, corn, crop, cú, өзгеріссіз қалды, Cent, c (cē), cyng, brece, sēoce, қазір (дыбыс өзгерместен) Kent, ke, kyng, breke және seoke деп жазылады; тіпті cniht ('ат') кейіннен kniht және þic ('қалың') тик немесе тикке өзгерді. Ежелгі ағылшын тілі де француз тілінен алыстады, сондықтан ескі ағылшын тіліндегі cwēn ("патша") және cwic ("тез") орта ағылшын тіліндегі quen және quik болды. Ежелгі ағылшын тілінде палатализацияланған дыбыс , француз тілінде де кездесті, негізінен латын тілінен бұрын француз тілінде диграфпен бейнеленген, өйткені шамп (латын тілінен алынған) және бұл жазылу ағылшын тіліне енгізілді: Хэттон Ізгі хабарлары, 1160 жылы жазылған, Мат. i iii, бала, бала, бай, мичел, бала, күріш, мисел үшін, олардың көшірілген көне ағылшын нұсқасы. Бұл жағдайларда көне ағылшын тілінен , және; , ал жаңа мәнінде processiun, emperice және grace сияқты француз тіліндегі сөздер пайда болды, сондай-ақ, бірнеше көне ағылшын тіліндегі сөздердің орнына miltse, bletsien, ерте орта ағылшын тіліндегі milce, blecien. XIII ғасырдың аяғында Франция мен Англияда бұл дыбыс; деп өзгерді және сол кезден бастап этимологиялық себептермен, мысалы, lance, cent сияқты алдыңғы дауыстылар алдында немесе for , ace, mice, once, pence, defense сияқты "этимологиялық" қолданылудан туындаған екіжақтылықтан аулақ болу үшін. Осылайша, этимологияны көрсету үшін ағылшын тілінде жазуда advise, devise (advize, *devize орнына) бар, ал кеңес, құрылғы, түйіршік, мұз, тышқан, екі рет және т.б. этимологияны көрсетпейді; мысал ретінде бұл сөзді hence, pence, defense және т.б. деп жазды, өйткені олардың этимологиялық себептері жоқ. Бұрынғы ұрпақтар sense үшін sence деп те жазған. Сондықтан, бүгінгі таңда роман тілдері мен ағылшын тілдерінің ортақ ерекшелігі бар, ол латын тілінің орфографиялық конвенцияларынан мұрагерлік алған, онда келесі әріпке байланысты "қатты" немесе "жұмсақ" мәнге ие болады.

Ағылшынша

Ағылшын тілінде орфографияда /s/ әрпі алдындағы "жұмсақ" мәнді (оның ішінде латын тілінен алынған диграфтар және , немесе сәйкес келетін лигатуралар және ), , және , және /k/ әрпі алдындағы "қатты" мәнді білдіреді. Алайда, ағылшын тілінде бірнеше ерекшеліктер бар: "soccer" және "Celt" - бұл / k / болатын сөздер, / s / күтіледі. "Жылы" дыбысы дыграфта /ʃ/ дыбысын білдіруі мүмкін, егер бұл дауыстыдан бұрын болса, мысалы "delicious" және "appreciate" сөздері, сондай-ақ "океан" сөзі мен оның туындылары. Диграф көбінесе /tʃ/ дыбысын білдіреді, бірақ /k/ дыбысын да білдіре алады (негізінен грек тілінен шыққан сөздерде) немесе /ʃ/ дыбысын (негізінен француз тілінен шыққан сөздерде). Ағылшын тілінің кейбір диалектілерінде ол /x/ дыбысын loch сияқты сөздерде білдіруі мүмкін, ал басқа тілдерде соңғы дыбысты /k/ деп айтады. Триграф әрқашан /tʃ/ дыбысын білдіреді. Диграф жиі /k/ дыбысын қысқа дауыстылар, мысалы "wicket" дыбысынан кейін білдіреді. C - ағылшын тіліндегі ең жиі қолданылатын он екінші әріп (Е, Т, А, О, И, Н, С, Н, Р, Д және Л-ден кейін), сөздердің жиілігі шамамен 2,8% құрайды.

Басқа тілдер

Роман тілдерінде француз, испан, итальян, румын және португал тілдерінде әдетте "қатты" және "жұмсақ" мәндері бар, олардың айтылуы тілге байланысты өзгереді. Латын Америкасындағы француз, португал, каталон және испан тілдерінде және Испанияның кейбір жерлерінде жұмсақ мән ағылшын тілінде сияқты. Испанияның көп бөлігінде сөйленетін испан тілінде жұмсақ - дауыссыз тіс фрикативтері итальян және румын тілдерінде жұмсақ - герман тілдерінде әдетте романсалық қарыздар немесе диграфтар үшін қолданылады, мысалы және , бірақ ережелер тілдер арасында әртүрлі. Барлық герман тілдерінің ішінде тек ағылшын тілінде ғана come сияқты герман тіліндегі сөздердің бастапқы әріптері қолданылады. Ағылшын тілінен басқа, голланд тілінде көбінесе романсалық қарыздар үшін және диграфта неміс тілі диграфтарда және , және триграфта , бірақ өзі тек ассимиляцияланбаған қарыз сөздер мен меншікті есімдерде қолданылады. Даниялық роман тіліндегі сөздерді жұмсақ сақтайды, бірақ швед тілінде жұмсақ және қатты сөздер үшін даниялық сияқты ережелер бар, сонымен қатар диграфта және өте кең таралған сөзде och, "and" қолданылады. Норвегия, африкаанс және исланд тілдері ең қатаң болып табылады, барлық жағдайларды орнатады немесе , және ассимиляцияланбаған қарыз сөздер мен атауларға арналған. Латын әліпбиін қолданатын барлық Балтық славян тілдері, сонымен қатар албан, венгр, пушту, бірнеше саам тілдері, эсперанто, идо, интерлингва және американисттік фонетикалық белгілер (және Солтүстік Американың абориген тілдері, олардың практикалық орфографиясы олардан алынған) , дауыссыз альвеоляр немесе дауыссыз тіс сибилянт африкатын білдіреді. Мандарин қытай тілінің стандартты романшасы - ханью пиньинь тілінде бұл әріп осы дыбыстың аспирациялық нұсқасын білдіреді. Латын әліпбиін қабылдаған Еуропадан тыс тілдерде әртүрлі дыбыстарды білдіреді. Юпик, индонезия, малай және Хауса, Фула, Мандинг сияқты бірқатар африкалық тілдер итальяндықтың жұмсақ мәнін бөліседі. Азербайжан, Қырым татар, Курманжи курд және түрік тілдерінде бұл дыбыстың дауысты аналогты, дауысты postalveolar аффрикаты болып табылады. Ябем және осыған ұқсас тілдерде, мысалы Букава, глоттолық тоқтауды білдіреді.

Басқа жүйелер

Фонетикалық символ ретінде кіші әріптер - Халықаралық фонетикалық әліпби (IPA) және X SAMPA символы - дауыссыз жауырынды дыбыс, ал үлкен әріптер - X SAMPA символы - дауыссыз жауырынды дыбыс.

Диграфтар

Бірнеше жалпы диграфтар бар, ең көп таралған түрі, кейбір тілдерде (мысалы, неміс тілінде) жалғыз емес, әлдеқайда көп таралған. басқа тілдерде әр түрлі мәндерді алады. Ағылшын тілінде сияқты , , мәнімен , көбінесе басқа герман тілдерінде, мысалы, неміс және швед тілдерінде қысқа дауыстылардан кейін қолданылады (басқа герман тілдері, мысалы, голланд және норвег тілдері, олардың орнына қолданылады). Диграф поляк және венгр тілдерінде кездеседі, сәйкесінше және . Диграф көне ағылшын, итальян және итальян тілдеріне қатысты бірнеше тілде (бұл тек алдыңғы дауыстылар алдында кездеседі, ал басқа жағдайда ол ). Триграф неміс тілінде білдіреді.

Басқа қолданыстар

Хексадецималды (негіздемесі 16) нөмірлеу жүйесінде C - ондық (негіздемесі 10) санауда 12-ге сәйкес келетін сан. Римдік сан жүйесінде С - 100 деген сан. Бірлік префиксі c, бір жүзді білдіреді.

Есептеу

Латын әріптері мен Юникод кодтамалары бар және Бұл ASCII және ISO 8859 кодтамаларында қолданылған кодтық нүктелер. Жоғарыда аталғандардың көпшілігі үшін диакритика белгілері үшін және олармен бірге алдын ала құрастырылған таңба кодтамалары бар; қалғандары диакритика белгілерін біріктіру арқылы жасалады. Хаттың түрлi формалары мамандар пайдалануы үшiн ерекше кодтық нүктелерге ие: математика мен ғылымда орнатылған әлфенумерлiк символдар, лингвистикада дауыссыз палтал дыбыстар, және CJK қаріптерiн үйлесімділігі үшiн жартылай және толық формалар. Латынның кириллицадағы гомоглифі бөлек кодталады: .