Кіріспе

Неоспоралар тұқымдасы - мал мен үй жануарларының бір жасушалы паразиті. Ол 1984 жылы Норвегияда иттерде табылған. Неоспороз - ірі қара мен үй жануарларына әсер ететін ауру, ол бүкіл әлемде таралған. Неоспороз ірі қара малдың түсік жасауына және үй жануарларының шалдықуына себеп болады. Ол өте жұқпалы, кейбір мал бақтарында 90% -ға дейін таралуы мүмкін. Бір сүт фермасында жүктіліктің 33% -ы түсікке әкелуі мүмкін. Көптеген елдерде бұл организм ірі қара малдың түсік жасауына себепші болып табылады. Неоспороз қазір бүкіл әлем бойынша ірі қара малдың түсік жасатуының басты себебі болып саналады. Саудада көптеген сенімді диагностикалық тестілер бар. Neospora caninum адамда жұқпалы емес. Иттерде Neospora caninum неврологиялық белгілерге, әсіресе, туа біткен жұқтырған күшіктерде, орталық жүйке жүйесінде кисталар пайда болуы мүмкін.

Геном

Neospora caninum тұқымдасының геномдық тізбектелген. Нәтижелер бұл паразиттің Еуропадан тарағанын көрсетеді.

Аурудың әсері

Neospora caninum - ірі қара мал мен иттердің негізгі патогені, кейде жылқы, ешкі, қой және бұғыларда клиникалық инфекцияларды тудырады. Үй иттері N. caninum үшін жалғыз белгілі нақты қожайын болып табылады. Ірі қара малдың ішінде N. caninum көптеген елдерде ірі қара малдың түсік жасауына себепші болып табылады және кейбір ірі қара мал қораларының 90% -ға жуығы жұқтырған ең тиімді таралатын паразиттердің бірі болып табылады. N. caninum ет және сүт өсіретін ірі қара малда абортты тудырады. Тағы бір маңызды фактор - жүктілік жасы және осылайша ұрықтың инфекция кезінде иммунокомпетенттілігі. Жүктіліктің ерте кезеңінде N. caninum плацентаға және кейін ұрыққа жұғады, ал жүктіліктің ортасынан соңына дейін жұқтыру туа біткеннен жұқтырған, бірақ басқа жағынан сау төлді тудыруы мүмкін. Соңғы зерттеулер арқылы аралық мекендеушілердің тізіміне құстар да енген. N. caninum үй тауықтары мен үй құсқаршылары (Passer domesticus) жұқтыратындығы жақында анықталды, олар топырақтағы паразиттік ооцистерді жұққаннан кейін жұқтыруы мүмкін. Мал жайылымдарында құстардың болуы ірі қара малдың инфекция деңгейінің жоғары болуымен байланысты. Құстар N. caninum-тің басқа жануарларға таралуының маңызды буыны болуы мүмкін.

Эпидемиология

Өмір циклы токсоплазмаға ұқсас. Ауру жұқтырған ит ооцистерді нәжісі арқылы өткізеді және тамақ пен суды жұқтырады. Осыдан кейін паразитті сиыр немесе басқа жануар жұқтырады. Паразит ит жегенше жануардың бұлшық еттерінде жыныстық қатынассыз көбейеді. Онда жыныстық жолмен көбею болады, оцистер пайда болады және нәжіс арқылы өтеді. Иттер көбінесе нақты иесі болып табылады, бірақ аралық иесі ретінде де әрекет ете алады. Сиырлар әдетте аралық қожайын болып табылады. Өрмекшілердің арақатынасы туралы болжамдар айтылса да, сиырдан сиырға көлденең жолмен жұқтыру анықталмаған. Ауру жұқтырған сиырдан жұқтырған бұзау туған кезде, тік жолмен жұқтыру мүмкін. Вертикаль жол ірі қара малдың негізгі жұқтыру жолы болып табылады және өте тиімді, өйткені жұқтыру жылдамдығы әдетте 80-ден 100% -ға дейін. Туылғаннан-ақ аурумен ауыратын жас сиыр жүкті болған кезде ауруды келесі ұрпаққа жұқтырып, отардағы ауруды сақтап қалуға қабілетті. Ірі қара малдың трансплаценталық жұқтыру жолы негізгі жол болып саналады. Өмір циклін үш инфекциялық кезең белгілейді: тахизоидтар, тін цисталары және ооцистер Тахизоидтар мен тін цисталары аралық хосттарда кездесетін кезеңдер болып табылады және олар жасуша ішінде пайда болады.

Ауруды анықтау

Анықтау: бір шаруашылықтан алынған малдың аборт жасатқан ұрықтарында ми және жүрек зақымдануын байқауға болады. Паразит көптеген ірі қара малдың түсік жасатқан ұрықтарында, сондай-ақ өлі туған бұзауларда және сирек жағдайда клиникалық ауруы бар жаңа туған бұзауларда кездеседі. Инфекцияны диагностикалауға аборт жасатқан ұрықтарды гистопатологиялық және иммуногистохимиялық зерттеу және ірі қара малдың инфекциясын тексеру арқылы көмектеседі. Жүктіліктің түсіп кетуі - жалғыз клиникалық белгі және ол жүктіліктің үшінші айынан бастап пайда болуы мүмкін. Жүктіліктің 5 және 6 айлары аралығында жүктіліктің көпшілігі абортқа ұшырайды. Ұрық резорбцияланады, автолизденіп, мумияланады, өлі туады, клиникалық белгілермен тірі туады немесе клиникалық тұрғыдан қалыпты, бірақ созылмалы инфекциямен туады. Ішін шығарған кезде жұқтырған бұзаулар клиникалық тұрғыдан қалыпты болуы немесе неврологиялық белгілері болуы, салмағы аз болуы немесе тұруға қабілетсіз болуы мүмкін.

Алдын алу және бақылау

Донор сиырдың ауру жағдайы тексерілген жағдайда, ембрионды көшіру ауруды жұқтыру мүмкіндігін азайту үшін көбею әдісі ретінде ұсынылады. Бұл аурумен ауыратын сиырлар мен бұзауларды қайта егіп көру ұсынылмайды. Сероппозитивті жануарлар өлтірілуі тиіс. Горизонтальді жұқтырудың алдын алу үшін иттер мен, мүмкін, түлкі сияқты басқа да құс жануарларының ооцистерін шығару арқылы жем мен судың ластануын болдырмау маңызды. Бұл жануарлар жануарлар үйіне кіре алмайды, бірақ бұл қиын болуы мүмкін. Аурудың алдын алу немесе оны бақылау үшін әлі дәрі-дәрмек пен вакцина жоқ.