Кіріспе

Ресейдің әскери басшысы Яков Петрович Кульнев (Я́ков Петро́вич Ку́льнев; 5 тамыз 1763 - 1 тамыз 1812) Петр Багратион және Алексей Ермоловпен бірге Наполеон соғыстары кезінде ең танымал орыс әскери басшыларының бірі болды. Суворовтың құрметті адамы және 55 шайқасқа қатысқан ол Наполеонның Ресейге шабуыл жасауы кезінде қаза тапты.

Алғашқы науқандар

Кулневтің әкесі Каргополь драгун полкінде қызмет еткен, асыл тұқымнан шыққан орыс ат әскерінің офицері еді. Болашақ генерал Люцинде (қазіргі Латвия) дүниеге келді, оның әкесі кейіннен қала әкімі болды, ал 1785 жылы дворяндар үшін жаяу әскер мектебінде оқуға түсті. Ол гусарлық полкке қосылып, Суворовтың қолбасшылығымен 1787 - 1792 жылдардағы орыс-түрік соғысына және 1794 - 1795 жылдардағы поляк жорығына қатысты. Оның өмірінің келесі он жылдығы белгісіз. 1807 жылы Кулневке Наполеонға қарсы күрескен Гродно гусарлары полкының командалығы берілді. Ол өзінің аты-жөнін Хайлсберг пен Фридландта танытты, онда ол қоршаудан шығу үшін күресті.

Финляндиялық науқан

Фин соғысында Швецияға қарсы Кулнев Бухоевденнің авангардына басшылық етті. Якобстадты шабуылдағаны үшін ол алтын сабырға ие болды. Ол партизандық күресті көтермеледі және Лапуа, Куортан, Оравейс - үш жекпе-жекте ерекшелікпен күресті, бұл оған Сент-Джордж орденін және генерал-майор дәрежесін берді. Кульнев соғыстың алғашқы кезеңінде Пыхаййокиде елеулі жеңіске жетті, бірақ Сикайокиде шведтердің әлдеқайда үлкен күшінен жеңілді. Денис Давыдов өзінің командалығымен Финляндияда соғысқан, ол өзінің естеліктерінде Яков Кульневтің ерліктерін сипаттады. Кульнев Багратионның авангардын мұздай қатып қалған Балтық теңізінен Аланд аралдарына және одан Швецияның астанасы Стокгольмнен 70 км қашықтықтағы Грислехамнға дейін алып барып, науқанды бағындырды. Бұл батыл маневр шведтерді бейбітшілік орнатуға мәжбүр етті.

Түрік жорығы

Батылдық танытқандығы үшін 1-дәрежелі Қасиетті Анна орденімен марапатталған Кулневті Болгарияда түріктерге қарсы соғысқан Дунай армиясының авангардының басшылығына шақырды. 1810 жылғы Түркия жорығы кезінде Кулнев Ресейдің ең қабілетті генералдарының бірі болды. Оның батыл басшылығы Шумла, Никополь, Руссе және Батинде өзін сезінді, бұл науқанға бұған дейін жетіспеген шешімнің сипатын берді. Алайда бас қолбасшы Николай Каменскиймен болған дау-дамай оны әскерден кетуге мәжбүр етті.

1812 жылғы соғыс

1812 жылы Наполеон Ресейге басып кіргеннен кейін, Кульневке елордаға, Санкт-Петербургке апаратын жолдарды қорғау тапсырылды. 3 шілдеде оның жасағы француз генералын және 200 атты әскерін тұтқынға алды. 18 шілдеде ол 5000 атты әскерді бастап, Витгенштейн корпусының авангардын Клястицы шайқасында маршал Оудинотқа қарсы құрды. Кульнев 900 жау жауынгерін тұтқынға алып, Дрисса өзенінен өтіп, француздардың ірі контингентімен соғысты. Орыс қалың артиллерия отына түсіп, Кульневтің аяғына оқ соғылып, екі аяғынан айырылды. Ол осы жекпе-жекте алған жарақаттарынан қайтыс болды.