Кіріспе

2006 жылы 19 мамырда Канаданың National Post газеті "Иранның мұсылман емес белгілері: заң мұсылман емес белгілерді талап етеді" деген мақала жариялады. Мақалада Иранның мұсылман емес азшылықтары "арнайы белгілерді" киюге міндетті екендігі айтылған: еврейлер үшін сары, христиандар үшін қызыл, зороастрийлер үшін көк. Тахеридің мақаласына сәйкес, "жаңа кодекстер мұсылмандарға мұсылмандар емес адамдарды оңай тани білуге мүмкіндік береді, сондықтан олар олармен қателікпен қол алысудан аулақ бола алады, осылайша нежис (әдет-ғұрып бойынша арам) болады". Иран парламентіне мүше еврей Морис Мотамед және Канададағы Иран елшілігі сияқты көптеген басқа да көздер бұл хабардың жалған екенін жоққа шығарды. Кейіннен "National Post" басылымы түпнұсқа мақаланы қайтарып алып, керісінше мақала жариялады ("Даналар Ирандағы еврейлерге арналған белгілер туралы хабардың шындыққа қайшы екенін айтады"). Бастапқы мақалада тек "адам құқықтары жөніндегі топтар" және "Канада тұратын ирандықтар" дереккөз ретінде келтірілген. 2006 жылы 22 мамырда Әмір Тахери National Post-тың өзі жазған мақаласын "бірқатар хабарлар" қолданғанын және ол мақаланың жағында екенін айтты. Associated Press кейіннен Post басылымының баяндамасын да жоққа шығарып, "парламентте қаралып жатқан заң жобасы ирандықтарды елдің мұсылмандық болмысын қорғау үшін исламдық киім киюге шақырады, бірақ діни азшылықтарға арналған арнайы киім туралы сөз қозғамайды, деп хабарлайды Associated Press. Reuters сондай-ақ "Reuters-ке жеткен заң жобасының көшірмесінде мұндай сілтемелер жоқ. "Рейтер" агенттігінің тілшілері парламенттегі киім үлгісі туралы сессияны мемлекеттік радиодан тыңдаған кезде, азшылықты дінге тыйым салу туралы ешқандай талқылау естімеді". 2006 жылы 24 мамырда National Post Иран заңы "Иранның еврейлері мен басқа да діни азшылықтары белгі киюді талап етеді" деген хабарлар үшін кешірім сұрады. Біз қателік үшін және бұл тек National Post оқырмандарын ғана емес, сонымен қатар оқитын кең жұртшылықты дүрліктіргені үшін кешірім сұраймыз.

Қате деп тану

National Post газетінің келесі мақаласында Иран мен Таяу Шығыстағы Израиль сарапшысы Мейр Джаведанфар исламдық киім туралы заңда арнайы белгілер талап етілмейтінін, "Иран халқы ешқашан оларды қолдамайды" және "Иран үкіметі мұны жасауға ақымақ емес" деген пікірін келтірді. Ирандық сарапшы Али Реза Нуризаде мұндай талаптарды енгізу туралы ұсыныс жасалғанын, бірақ ол заңға айналуға жақындамағанын айтты.

Алдын ала реакция

Симон Визенталь орталығының деканы раввин Марвин Иер Біріккен Ұлттар Ұйымының Бас хатшысы Кофи Аннанға жаңа заңға наразылық білдіріп, Біріккен Ұлттарды іс-қимылға шақырып хат жазды. Раввин Иер мұны еврейлерге сары белгі киюді талап еткен нацистермен салыстырды, ол "алты миллион яһуди мен миллиондаған басқа бейкүнә азаматтарды өлтіруге әкелген Холокостпен аяқталды", - деп қосты. Ол: "Президент Ахмадинежадтың Холокосты аңыз деп атағаны және Израиль мемлекетінің жойылуын шақырғаны ескерілгенде, біз шұғыл түрде әрекет етуіміз керек" деп жазды. Кейханның айтуынша, Иран сыртқы істер министрлігі Канаданың Ирандағы елшісін шақырып, түсініктеме беруін және кешірім сұрағанын айтты. BBC Persian хабарлағандай, кейбір ирандық журналистер мен сарапшылар Иран үкіметінен National Post-қа қарсы халықаралық сотқа іс қозғауды өтінді. Канаданың премьер-министрі Стивен Харпер Австралияның премьер-министрі Джон Ховардпен өткен баспасөз мәслихатында бұл хабарға қатысты пікір білдірді. Харпер Иран режимі "бұл әрекетті жасауға өте қабілетті" және "Жер бетіндегі кез келген режимнің адамдарды нацистік Германияға ескерткіш болатын кез келген нәрсені жасағысы келетінін ойлап табу қиын" деді. 21 мамырда Иран Канаданың Тегерандағы елшісін шақырып, Канада премьер-министрінің сөздерін түсіндірді.

Кешірім сұрау

2006 жылдың 24 мамырында шыққан жаңа мәлімдемесінде "National Post" газеті кешірім сұрап, "Қазір бұл оқиғаның шындыққа сай келмегені анық" деп жазды 2-бетке шыққан ұзын редакторлық мақаласында бас редактор Дуглас Келли. Кешірім сұрауда оқиғаның қайнар көздері мен оны жариялау туралы шешімге ықпал еткен факторлар сипатталады. Әмір Тахери "тағдырдағы белгі туралы заң" туралы ақпараттың бастапқы көзі ретінде танылған. Кешірім сұрауда сипатталған оқиғаның растауы ретінде Лос-Анджелестегі Саймон Визенталь орталығының деканы мен декан-орынбасары да келтірілген. Қалған оң растаулар Канадада тұрып жатқан екі ирандықтар туралы, олар бұл оқиға туралы Ирандағы адамдардан естігенін және олардың шындыққа сенетінін айтады. National Post кешірім сұрауында бұл оқиғаның жариялануына себеп болған факторлардың бірі "Иран президенті бұрын айтқан" деп аталады.