Кіріспе

Маркус Порций Катон Censorius maior De agri cultura, сондай-ақ, егіншілік немесе ауыл шаруашылығы туралы деп аталады, Рим ауыл шаруашылығы туралы Катон Үлкеннің трактаты. Бұл - латын тіліндегі ең көне еңбек. Александр Хью Макдональд Оксфорд классикалық сөздігіне жазған мақаласында осы эсседің құрамын шамамен б.з.д. 160 жылы деп белгіледі және "болып жатқан барлық нысансыздық, ескі әдет-ғұрыптар мен ырым-жырымдардың егжей-тегжейлері, архаикалық реңкі, ол жаңа капиталистік шаруашылыққа өзінің білімі мен тәжірибесі негізінде жасалған "трактат" болды". Кейінгі көптеген авторлар Катонды өзінің практикалық көзқарасы, табиғи стоицизмі және тығыз, анық прозасы үшін құрметтеген. Мысалы, Плиний Зейнеткер оның Naturalis Historia еңбегінде көп сөз етеді.

Стиль

Катонның шығармасы "еркін-еркін" жазылған "фермерлік дәптер" ретінде сипатталады; оны әдебиет ретінде қарастыру қиын. Бұл кітап тек қана достары мен көршілеріне арналған шаруашылық нұсқаулығы сияқты. Алайда оның тікелей стилін басқа да ежелгі авторлар, мысалы, Аулус Геллиус, өте қарапайым жағдайда "күшті және күшті" деп атап өтті. "De agri cultura" еңбегінің ең басты жетістігі - Рим республикасы кезеңіндегі ауыл өмірін суреттеу.

Ауыл шаруашылығын қорғау

Катонның кіріспесінде ауыл шаруашылығын сол кездегі басқа да кең тараған іс-әрекеттермен, атап айтқанда сауда және өсімпұлмен салыстырады. Ол екеуін де сынға алады, біріншісі қауіп-қатер мен белгісіздікке байланысты, екіншісі он екі кестеге сәйкес, өсімпұл алушы ұрыдан да жаман қылмыскер деп есептеледі. Катон ауыл шаруашылығын жақсы азаматтар мен сарбаздар, байлық пен жоғары моральдық құндылықтар көзі деп мақтаған. Де агрокультурада жүзімдіктерді құру және күтіп ұстау туралы көптеген мәліметтер, соның ішінде оларды күтіп ұстауға көмектескен құлдар туралы мәліметтер бар. Римдегі көптеген жер иелері Катонның шығармаларын оқығаннан кейін Римде шарап өндірісі кең көлемде басталды. Жаңа жүзімдіктердің көбі 60 акр жерді алып жатыр, ал олардың көлемі үлкен болғандықтан, шарап өндірісін тегіс жүргізу үшін одан да көп құл қажет болды.

Әдет-ғұрыптар

Шаруалар атқаратын діни рәсімдердің қысқаша бөлімі бар. Олардың тілі дәстүрлі, мәтіннің қалған бөлігіне қарағанда біршама архаикалық және оны Кальверт Уоткинс зерттеді.

Қолжазбалар

Катонның трактатының барлық қолжазбаларында Варроның осыған ұқсас эссесінің көшірмесі бар. Ж. Г. Шнайдер мен Генрих Кейль қазіргі қолжазбалар тікелей немесе жанама түрде Марциан деп аталатын, бұрын Венециядағы Biblioteca Marciana-да болған және Петрус Викторинус liber antiquissimus et fidelissimus деп сипаттаған, ұзақ уақыт жоғалған қолжазбадан тарағанын көрсетті. Ең көне қолжазба - Codex Parisinus 6842, XII ғасырдың аяғына дейін Италияда жазылған. Editio princeps 1472 жылы Венецияда басылды; Анджело Политианның Марцианды өзінің бірінші басылымдағы көшірмесіне салыстырғаны мәтіннің маңызды куәсі болып саналады.

Басылымдар

Брейхоу, Э. 1933 жыл. "Ферминг" тақырыбындағы "Цензор Катон". Нью-Йорк: Колумбия университетінің баспасы. Уильям Дэвис Хупер, аудармашы. Маркус Порций Като, "Егіншілік туралы"; Маркус Теренций Варро, "Егіншілік туралы". Гарвард: Лоеб классикалық кітапханасы, 1934.